yashash uchun kurash va tabiiy tanlanish

DOCX 6,2 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1508090147_69310.docx yashash uchun kurash va tabiiy tanlanish reja: · tabiiy sharoitda o‘simlik va hayvonlardagi shaxsiy o‘zgaruvchanlik · organizmlarning ko‘payishi tezligi · organizmlarning anorganik tabiatning noqulay sharoitlariga qarshi kurashi · organizmlar orasidagi munosabatlardan odamning foydalanishi · tabiiy tanlanish · tabiiy tanlanishning shakllari darvin sun’iy tanlash yo‘li bilan yovvoyi hayvonlarni xona- kilashtirish, yovvoyi o‘simliklarni madaniylashtirish, zot va nav- larn ing belgi-xossalarini o‘zgartirish mumkinligini aniqlagach, tab iiy sharoitda yashaydigan organizmlarda ham shunga o‘xshash jaray on ro‘y berishi mumkin, degan taxminga keldi. lekin uning qanchalik asosli ekanligini isbotlash uchun, birin- chidan, tabiiy sharoitda yashaydigan o‘simlik va hayvonlarda shaxsiy o‘zgaruvc hanlik, ikkinchidan, odam xohishiga o‘xshash tabiatda ham qandaydir yo‘naltiruvchi omil mavjudligini isbotlash zarur edi. tabiiy sharoitda o‘simlik va hayvonlardagi shaxsiy o‘zgaruvchanlik darvin har qanday o‘simlik, hayvon nasl qoldirganda yangi avlod ota-onadan, shuningdek, o‘zaro ayrim belgi-xossalari bilan farq qilishini kuzatdi va uni shaxsiy o‘zgaruvchanlik deb nomladi (42-rasm). olim qayd qilishicha, o‘zgaruvchanlikning asl sababi organizm atrofidagi abiotik …

o‘zgaruvchanlik borli- gini yana tur bilan tur xilini taqqoslash yo‘li bilan ham isbotladi. «tur xili» deganda darvin turga xos belgi-xossalar yaxshi ifodalanmagan organizmlar guruhini tushungan. bir tur bilan ikkinchi tur orasida oraliq formalar uchramaydi. lekin tur bilan tur xili orasida bunday oraliq formalarning uchrashi tabiiy bir hol. shu bois tur xillarini darvin yashagan davrda «shubhali turlar» deb ham ataganlar. tur xillarining tabiatda mavjudligi tufayli olimlar turlar sonini aniqlashda qiyinchilikka duch keladilar. bunga asosiy sabab ba’zi olimlar belgi-xossalarning ifodalanish darajasiga yetmagan organizmlar guruhini tur, boshqa olimlar esa tur xili deb hisoblaydilar. darvin yashagan davrda angliya florasida 182 ta «shubhali turlar» mavjud bo‘lgan. xrizantema gullari makkajo‘xori so‘talari bakteriyalar bug‘u shoxlari tovuq tojlari drozofila pashshasining ko‘zlari 42-rasm. o‘simliklar, hayvon va bakteriyalardagi o‘zgaruvchanlik. organizmlarning ko‘payishi tezligi sizlar kundalik hayotda qoqio‘t, ituzum, uy pashshasi, baqalar va boshqa hayvon, o‘simliklar o‘zidan ko‘p nasl qoldirishini kuzatgansizlar. 12-jadvalda ba’zi hayvon, o‘simliklarning qoldiradigan nasl miqdoriga oid ma’lumotlar keltirilgan. ko‘p …

an organizmlarning o‘zaro hamda anorganik tabiatning noqulay sharoitlari orasidagi murakkab va xilma-xil munosabatlarida g‘olib bo‘lib, normal nasl qoldirish layoqatini tushungan. yashash uchun kurash xillari. darvin yashash uchun kurashishning uch xil: a) har xil turlarga mansub organizmlar orasidagi kurash; b) bir turga kiruvchi organizmlar orasidagi kurash; d) organizmlarning anorganik tabiatning noqulay sharoitlariga qarshi kurashi kabi formalarini farqlagan. har xil turlarga mansub organizmlar orasidagi kurash niho yatda turli-tuman. bo‘ri va tulkilar tovushqonlar bilan oziq- lanadilar. shunga ko‘ra bo‘rilar bilan tulkilar, shun ingdek, tul kilar bilan tovushqonlar orasida doimo, yashash uchun o‘zaro kurash ketadi. o‘ljaning yo‘qligi yirtqichlar ning och qolishiga va o‘limiga sabab bo‘ladi. markaziy osiyoda ko‘p tarqalgan hind maynasi chigirtkalar bilan ham oziqlanadi. chigirtkalar chumchuqlar uchun ham oziqa sanaladi. binobarin, maynalar bilan chumchuqlar orasida raqobat ro‘y beradi. tuyoqli hayvonl ar o‘simliklar bilan oziql anadi. o‘simliklar bilan chigirt kalar ham oziq lanadilar. 43-rasm. turlararo kurash: 1 — baliq yeyayotgan qora suvke; 2 — …

navbatida faqat tovushqonlar bilan emas, balki sichqon, kirpi va qushlar bilan ham oziqlanadilar. bir turga kiruvchi organizmlar o‘rtasidagi kurash. yuqoridagilardan farqli ravishda bir turga kiruvchi organizmlar- ning oziqa, yashaydigan hudud va hayot uchun zarur bo‘lgan boshqa omillarga nisbatan talabi o‘xshash bo‘ladi. bir turga kiruv chi qushlar orasida urchish paytida uya qurish uchun joy tanlash bo‘yicha raqobat ro‘y beradi. sutemizuvchi hayvonlar, qushlarda erkak organizmlar o‘rtasida urg‘ochi organizmlar bilan qo‘shilish uchun kurash ketadi. g‘o‘za, bug‘doy va boshqa o‘simlik urug‘lari zich ekilganda, ular orasida yorug‘lik, namlik, oziqa uchun raqobat kuzatiladi. oqibatda ular nimjon bo‘lib o‘sadilar. bir turga kiruvchi daraxtlar, butalar orasida ham bunday holat kuzatiladi. shox-shabbasi keng quloch yozgan eng baland daraxtlar quyosh nurining ko‘p qismini tutib qoladi. ularning baquvvat ildiz sistemasi tuproqdan ko‘proq suv va unda erigan mineral moddalarni shimib oladi. buning hisobiga qo‘shni daraxtlar zaif bo‘lib o‘sadi yoki o‘sishdan to‘xtab nobud bo‘ladi (44—45-rasmlar). organizmlarning anorganik tabiatning noqulay sharoitlariga qarshi kurashi anorganik …

l berishi mumkin. organizmlar orasidagi munosabatlardan odamning foydalanishi bir turga kiruvchi organizmlar orasida yashash uchun kurashning shiddatli bo‘lishini e’tiborga olib, yangi bog‘lar tashkil qilinayotganda mevali daraxtlarning turiga qarab ko‘chatlar ma’lum oraliqda ekiladi. sun’iy yo‘l bilan o‘rmonlar barpo etilayotganda mikorizasi bo‘lmagan tuproqqa mikoriza — zamburug‘ giflari solinadi. mikoriza daraxt ildizlariga kirib olib, uni tuproqdagi nam va oziq moddalar bilan ta’minlaydi. bu dub, qayin, buk kabi daraxtlarning normal o‘sishiga yordam beradi. respublikamizdagi ko‘llar, suv havzalarida baliqlarni sun’iy yo‘l bilan urchitish uchun avvalo ular yirtqich (cho‘rtan) va uncha ahamiyati bo‘lmagan (gambuziya) baliqlardan tozalanadi. shundan keyin suv havzalarida xo‘jalik uchun ahami- yatli hisoblangan baliqlar ko‘paytiriladi. ovchilik xo‘jaligini ilmiy asosda olib borish uchun hayvonlar biologiyasi, ya’ni urchish davri, nasl miqdori, ularning voyaga yetish muddati, nimalar bilan oziqlanishi, organizmlar orasidagi munosabatlar diqqat markazida bo‘ladi. yirtqich hayvonlar — bo‘ri, tulkilar yo‘qotilayotganda ular- ning sanitarlik roli — o‘ljalar orasidan nimjon, kasal individlarni ko‘plab yo‘qotishi hisobga olinadi. madaniy o‘simliklarga …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "yashash uchun kurash va tabiiy tanlanish"

1508090147_69310.docx yashash uchun kurash va tabiiy tanlanish reja: · tabiiy sharoitda o‘simlik va hayvonlardagi shaxsiy o‘zgaruvchanlik · organizmlarning ko‘payishi tezligi · organizmlarning anorganik tabiatning noqulay sharoitlariga qarshi kurashi · organizmlar orasidagi munosabatlardan odamning foydalanishi · tabiiy tanlanish · tabiiy tanlanishning shakllari darvin sun’iy tanlash yo‘li bilan yovvoyi hayvonlarni xona- kilashtirish, yovvoyi o‘simliklarni madaniylashtirish, zot va nav- larn ing belgi-xossalarini o‘zgartirish mumkinligini aniqlagach, tab iiy sharoitda yashaydigan organizmlarda ham shunga o‘xshash jaray on ro‘y berishi mumkin, degan taxminga keldi. lekin uning qanchalik asosli ekanligini isbotlash uchun, birin- chidan, tabiiy sharoitda yashaydigan o‘simlik va hayvonlarda sh...

Формат DOCX, 6,2 МБ. Чтобы скачать "yashash uchun kurash va tabiiy tanlanish", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: yashash uchun kurash va tabiiy … DOCX Бесплатная загрузка Telegram