o’rta osiyo ahamoniyalari tarixi

DOCX 15 pages 28.4 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 28.4 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

o’rta osiyo eron ahamoniylari tarkibida r e j a: 1 .ahamoniylarning o’rta osiyo hududiga bostirib kirishi. ahamoniylar bosqiniga qarshi kurash. 2.marg’iyonada frada qo’zg’oloni.to’maris va shiroq jasorati. 3.o’rta osiyoda ahamoniylar hukmronligining o’rnatilishi. markaziy osiyo ahamoniylar davlati tarkibida. milodimizdan avvalgi vi asrda eronda ahamoniylar davlati vujudga keldi. bu davlat ii asr mobaynida yashagan uning xududlari misrdan to shimoliy garbiy xindistongacha chuzilgan edi. axamoniylar davlatining poytaxti persopol shaxri bulgan. forslarga qadar bu o’lkada elamitlar yashaganlar, forslar dastlab faqat janubiy eron hududlarida yashaganlar, so’ngra ular butun eron hududini egallaganlar. forsiylar "avesto"da «azarlar» nomi bilan tilga olinadilar. azarlar ariylarni tashkil etganlar. ariylar joylashgan yurt keyinchalik eron deb atalgan, akademik a. asqarovning ta`kidlashicha, juda qadim zamonlarda eronning forslar egallagan janubiy hududi shumerlar tomonidan nim (baland) deb yuritilgan, akkadlar esa uni «elamtu» deb ataganlar elamtu xalq orasida «tog’li mamlakat» nomini anglatgan. elamitlar esa o’z yurtlarini «hotamtu» deb ataganlar. rivoyatlarga kura shu yurtga qachonlardir ko’chib kelib, xukmronlikni kulga …

2 / 15

irlik, uzunlik ulchovlari, yozuvi za tilini saklab kolganlar. mamlakatda kadimgi fors tili bilan bir katorda oromiy tili keng tarqalib, davlatiing idora tili xyaeoblangan. bundan tashkari, devon ishlarida elam tilidan foydalanilgan. eronning axamoniylar davri madaniyati va say`o’tdi yunoniston, ossuriya, misr va boshka chet el xalqlari madaniy an`analarining ta`siri kuchli bulgan, bu davrga kelib kir uzining boskinchilik nigoxini markazky osiyo xududlariga karatadi. baktriyaning axamoniylar tomonidan kachon egallanganligi xozyrcha ma`lum m s. muarrixksenafont, ktesiy vaqtlriyaning kir tomonidan bilib ol;shganligini aytgaya bulgalarda, lekin anik sanasi va tafsiloti tugrisida etarli ma`lumotlar bermaydilar. kir ii skif qabilalaridan bulgan massagetlar ustiga miloddan avvalgi 530 yilda nkki yuz ming kishilik kushin bilan bostirib keladi. bu paytda umr yuldoshi vafot etgan malika tumaris (ba`zi manbalarda tumorli kiz bulsa kerak, deb taxmin kiladilar) mamlakatda podsho edi. kirga qarshi tumarisning jasoratini gerodot uzining «t.arix» kitobida yorkin tasvirlaydi. uz kuchi va omadiga ishongan, vavilshgaya, ossuriya, misr, kichik osiyo mamshakatlarini. zabt etib «engilmas» …

3 / 15

ch kunlik olisga borib tur». bu maktubni olgan eron shoxi uz a`yonlari bilan maslaxatlashdi. vazirlar «biz orkaga kaytib, tumarisni uz erimizda kutib olaylik», degan maslaxatni beradilar. shoxning krez (yoki horuv) degan vaziri (sobik podshox •edi) uzgacha maslaxat beradi, u eron kushinlari massagetl.ar yurtiga.kirsin, saxroyilar bazmziyofatlarga urganmaganlar. ular erida bazm dasturxonlarini yoyib kuyaylik. ular lazzatli taomlarei va lazzatli sharoblarni ebichib, maet bulib uxlab kolishganda, ular ustiga bostirib boramiz» deydi. shoxga shu maslaxat manzur kurinadi va shunday yul tutishga karor kiladi, uz omadiga ishongan kir massagetlar yurtida bir kunlik yul masofasshsh bosib tuxtaydi, chodirlar kurdirib turli taomlar, may, sharbatu sharoblar, ziyofatlarni tayyorlatib, jangchilarini oz kis mnshm koldirib, uzi chekinadi. tumarisning yolgiz ugli spargapis uz lashkarlari bilan oz mikdordagi kir askarlarini engadilar. galabaga erishgan spartpis bu dushmanlarning xiylasi ekanligini bilmay kushiniga tukkn dasturxon ustida maishatga ruxsat beradi va uzi maet xolda uxlab holadi. xufiyadagi kir lashkarlari bilan kaytib kyolib, uykudagi navkarlarni va spargapisni …

4 / 15

ga kuymb, massagetlar nazdida xudolarning xudosi bulgan mixraga sigina boshlada: — ey, butun mavjudotni — eru kukni, suv va utni yaratgan kuesh tangrism! sey kuzingni ochsang — olam nurga tudada, kuziagny shmsakg—er yuzshvd korongulik lashkari bosadn. odamlarga ut bergai xam sen, daryolarii toshirgan, ekinzor va utloklarga suv ergan xam sen! 1huy va kiyiklarni kupaytirgan, don dunga baraka bergan xam sen! ey, ulug’ kuet taegrisy, bizni eronmylarga xor kilma, dilimizga gayrat, bilagimizga kuvvat ato kiya, yuragimizga uch olovinm sol! 1hilichimizni utkir kil, toki, yurtmmkzni oyok osti kilgan makkor .dushmanii tormor aylab, kullik balosidan xalos bulaylik». gerodot ikki urtadagi jangni eng daxshatli jang deb bakolaydi. avval rakiblar uzokdan turib, bkrbjryaaryga kamonda uk uzadiyaar, ukiayzalar tamom bulgach, xanjar va nayzvbozlykka utadilar, jang maydonida juda kup eronmylar xalok buladilar, massagetlar galaba kozonadilar. jangda kirnkng uzi xam xayaok buladi, tumaris maydan bo’shagan meshlarni qonga to’ldirishga va kirning boshini uzib olib kelishga farmon beradi. tezda tumarisking …

5 / 15

arbiy eronning ko’pgina hududlari ossuriya va urartu davlatlari tarkibiga kirar edi. mil. avv. vii asrning ikkinchi choragiga kelib eron hududidagi eroniy tilli qabilalar asosida markazi hamadonda bo’lgan midiya podsholigi tashkil topadi. bu davlatningg sharqdagi hududlari o’rta osiyo chegaralarigacha cho’zilgan edi. mil. avv. vi asrning o’rtalarida midiya podsholigi o’rnida ahmoniylar davlati paydo bo’ladi. ko’pchilik tarixiy adabiyotlarda kir ii ahmoniylar davlatining asoschisi sifatida e`tirof etiladi. kir ii, kambiz, doro i, kserks kabi fors podsholari qadimgi sharqdagi juda ko’plab mamlakatlar ustidan o’z hokimiyatini o’rnatishni rejalashtirganlar va shunday siyosat olib borganlar. mil. avv. vi asrning o’rtalarida kir ii o’zining sodiq lashkarboshlaridan biri bo’lgan garpagga kichik osiyodagi shahar-davlatlarni bosib olishni buyuradi. o’zi esa o’rta osiyo hududidagi viloyatlarni (baqtriya, xorazm, so’g’diyona, marg’iyona va boshq.) bosib olishiga tayyorgarlik ko’ra boshlaydi. gerodot kir ii ning massagetlarga qarshi yurishi haqida so’zlar ekan, bu yurishlarning ko’pchiligi haqida to’xtalmasdan, faqat forslarni tashvishga solgan yurishlar haqida eslatib o’tadi. tarixchining ma`lumot berishicha, garpag …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o’rta osiyo ahamoniyalari tarixi"

o’rta osiyo eron ahamoniylari tarkibida r e j a: 1 .ahamoniylarning o’rta osiyo hududiga bostirib kirishi. ahamoniylar bosqiniga qarshi kurash. 2.marg’iyonada frada qo’zg’oloni.to’maris va shiroq jasorati. 3.o’rta osiyoda ahamoniylar hukmronligining o’rnatilishi. markaziy osiyo ahamoniylar davlati tarkibida. milodimizdan avvalgi vi asrda eronda ahamoniylar davlati vujudga keldi. bu davlat ii asr mobaynida yashagan uning xududlari misrdan to shimoliy garbiy xindistongacha chuzilgan edi. axamoniylar davlatining poytaxti persopol shaxri bulgan. forslarga qadar bu o’lkada elamitlar yashaganlar, forslar dastlab faqat janubiy eron hududlarida yashaganlar, so’ngra ular butun eron hududini egallaganlar. forsiylar "avesto"da «azarlar» nomi bilan tilga olinadilar. azarlar ariylarni tashkil etganlar....

This file contains 15 pages in DOCX format (28.4 KB). To download "o’rta osiyo ahamoniyalari tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: o’rta osiyo ahamoniyalari tarixi DOCX 15 pages Free download Telegram