empirik-statistik modеllarini qurish usullari

PPTX 14 pages 827.9 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 827.9 KB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

презентация powerpoint empirik-statistik modеllarini qurish usullari empirik-statistik model haqida tushuncha jarayonlar, hodisalar, obe’ktlarning matematik modellashtirishda modellarning monandligini tekshirish uchun ularning fizik qonunlarini va tajriba ma’lumotlarini bilish zarur. biroq, texnologik jarayonlarning mexanizmi va fizik mohiyatini batafsil o‘rganish har doim ham mumkin bo‘lavermaydi. shu bilan birga, bunday jarayonlarni modellashtirish va optimallashtirish talab etiladi. kuzatuv va uning natijalariga asoslanib modellashtirish empirik modellashtirish deb ataladi. yuqorida tavsiflangan hollarda empirik modellar eksperimental-statistik usullardan foydalangan holda quriladi: obyektda sodir bo‘layotgan jarayonlarning noma’lum mexanizmi bilan tizim parametrlarining bir-biriga bog‘liqligi o‘rganiladi. empirik modellar fizik-kimyoviy modellardan farqli o‘laroq, real jarayonning qonuniyatlarini hisobga olmaydi va ularning tuzilishi eksperimental ma’lumotlarga asoslanadi. obyektning matematik tavsifi obyektni statistik tadqiq qilish natijasida olingan empirik bog‘liqliklar tizimi bo‘ladi. ushbu modellar obyektning kirish va chiqish parametrlari orasidagi bog‘liqlikni aniqlaydi va ularning bog’lanish hususiyatiga qarab unga mos matematik modelini tanlash imkoniyatini ham beradi. tabiiyki, statistik modellar obyektning fizik xususiyatlarini aks ettirmaydi. statistik modelni yaratish uchun asosiy va …

2 / 14

h ya’ni bo’lgan holda obyektning matematik modeli esa quyidagi ko‘rinishda bo‘ladi (2.1) bu yerda – chiqish qiymati, – erkin o‘zgaruvchilar, – empirik modelning koeffitsientlari. bu funksiyalarning taqribiy analitik ko‘rinishlarini topishda ko‘p o‘zgaruvchili parametrik funksiyalar qo‘llaniladi. ulardan eng ko‘p foydalaniladigan funksiyalar quyidagilardir: agar larning har biri bir-biriga bog’liq bo’lmagan holda ning qiymatini o’zgartirish mumkun bo’lsa: agar larning barchasi birgalikda qo’llangandagina ning qiymatini o’zgartirish mumkun bo’lsa: bu yerda va – ko‘rilayotgan sohadagi uzluksiz funksiyalar, -lar noma’lum parametrlar. shu noma’lum parametrlarni tanlash orqali bu funksiyalar muayyan texnologik jarayonga taqriban mos qo‘yiladi. bu funksiyalarning oxirgi ikktasidan boshqalari noma’lum parametrlarga nisbatan chiziqlidir, oxirgi ikkitasini ham logarifmlash orqali parametrlarga nisbatan chiziqli holga keltirish mumkin. bundan, kompyuterda ularning barchasiga bir xil texnologiyani qo‘llash mumkin ekaligini anglashimiz mumkin. faqat berilgan qiymatlarni funksiyaga mos ravishda o‘zgartirish kerak bo‘ladi xolos. logarifmlash bilan o‘zgartirilgan oxirgi funksiyada noma’lum parametr logarifmi aniqlanadi, so‘ng teskari operatsiya orqali qayta o‘z holiga keltiriladi. korrelyatsion tahlil usullari …

3 / 14

effitsienti ikki o‘zgaruvchi ( va ) orasidagi bog‘liqlikning qiymatini (zichligini) quyidagi formula bilan aniqlanadi aniqlaydi yoki bu erda va - , o‘zgaruvchilarning o‘rta arifmetik qiymatlari; - tajribalar soni; , – mos ravishda miqdorlarning o‘rtacha kvadratik chetlanishi: korrelyatsiya koeffitsienti chiziqli munosabatlarning bog‘liqlik darajasini tavsiflaydi. agar va tasodifiy o‘zgaruvchilar aniq chiziqli funksional bog‘liqlik bilan berilgan bo‘lsa, u holda . agar va miqdorlari stoxastik bog‘langan bo‘lsa, korrelyatsiya koeffitsienti -1 va 1 orasidagi qiymatni qabul qilishi mumkin agar bo‘lsa, berilgan parametrlar orasida korrelyatsiya mavjud emas. agar bo‘lsa, va o‘rtasida musbat korrelyatsiya mavjud ( ortib borganda, ortadi), agar bo‘lsa, korrelyatsiya manfiy bo‘ladi ( ortganda, kamayadi). ikki o‘zgaruvchi o‘rtasidagi korrelyatsiyaning mavjudligi yoki yo‘qligi korrelyatsiya maydoni shakli bo‘yicha baholanishi mumkin (2.2-rasm). 2.2-rasm. o‘zgaruvchining korrelyatsion maydonlari: a) va orasidagi kuchli musbat bog‘langan korrelyatsiya; b) sust korrelyatsiya; d) korrelyatsiya mavjud emas berilgan ikki turdagi miqdorlarning bog‘liqlik darajasini korrelyatsiya koeffitsienti bilan baholash korrelyatsion tahlil deyiladi. quyidagi masalani qaraylik. 2.1-masala. bizda …

4 / 14

,4 2,1 -0,77 0,13 4,41 5 1 35,0 -0,6 14,1 -7,83 0,31 198,81 6 0,8 25,0 -0,7 4,1 -2,89 0,50 16,81 7 1,5 16,0 0,0 -4,9 0,02 0,00 24,01 8 2,2 15,0 0,7 -5,9 -4,10 0,48 34,81 9 2,5 17,0 1,0 -3,9 -3,88 0,99 15,21 10 1,8 7,0 0,2 -13,9 -3,41 0,06 193,21 o'rtacha qiymat 1,505 20,9 -22,83 2,60345 734,9 jadvalni tuzib bo’lgandan so’ng 2.2 formula yordamida korrelyatsiya koeffitsientini hisoblaymiz: endi topilgan koeffitsientni tahlil qilsak bo‘ladi. o‘zgaruvchilar teskari proporsional va sust bog‘langan, ning qiymati ortganda ning qiymati kamayib boradi. demak, quyidagi ma’lumotlar asosida regression tahlil o‘tkazish mumkin. quyida tajriba ma’lumotlarining joylashish grafigi keltirilgan, yuqoridagi xossalardan foydalangan holda bog‘liqlik quyidagicha ko‘rinishga ega bo‘ladi. 15 12 13 17 14 10 6 5 7 11 70 60 45 80 95 90 145 125 135 110 ko‘p miqdorli korrelyatsiya koeffitsienti bitta o‘zgaruvchining bir nechta parametrlarga bog‘liqligini aniqlaydi. korrelyatsiya koeffitsienti va orasida bog‘liqlik kuchini ko‘rsatadi. …

5 / 14

empirik-statistik modеllarini qurish usullari - Page 5

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "empirik-statistik modеllarini qurish usullari"

презентация powerpoint empirik-statistik modеllarini qurish usullari empirik-statistik model haqida tushuncha jarayonlar, hodisalar, obe’ktlarning matematik modellashtirishda modellarning monandligini tekshirish uchun ularning fizik qonunlarini va tajriba ma’lumotlarini bilish zarur. biroq, texnologik jarayonlarning mexanizmi va fizik mohiyatini batafsil o‘rganish har doim ham mumkin bo‘lavermaydi. shu bilan birga, bunday jarayonlarni modellashtirish va optimallashtirish talab etiladi. kuzatuv va uning natijalariga asoslanib modellashtirish empirik modellashtirish deb ataladi. yuqorida tavsiflangan hollarda empirik modellar eksperimental-statistik usullardan foydalangan holda quriladi: obyektda sodir bo‘layotgan jarayonlarning noma’lum mexanizmi bilan tizim parametrlarining bir-biriga bog‘...

This file contains 14 pages in PPTX format (827.9 KB). To download "empirik-statistik modеllarini qurish usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: empirik-statistik modеllarini q… PPTX 14 pages Free download Telegram