buyuk ipak yo'lining shakllanishi va rivojlanish bosqichlari

DOCX 17 pages 36.8 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 36.8 KB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

mavzu: buyuk ipak yo'li - shakillanish, rivojlanish bosqichlari va hozirgi zamon reja: 1. eng qadimgi yo'llar. buyuk ipak yo'lining paydo bo'lishi va rivojlanishi. 2. amir temur va temuriylar davrida buyuk ipak yo'li shuhratining yanada ortishi. 3. xvi asrdan boshiab buyuk ipak yo'li ahamiyatining pasayishi, uning sababhui 4. hozirgi davrda buyuk ipak yo'li an'analarini tiklash va rivojlanlinsh borasidagi xalqaro hamkorlik harakatida o'zbekisionning ishtiroki. 1 kishilik jamiyati paydo bo'libdiki, uning taraqqiyot jarayoni hech qachon aloqalarsiz bo'lmagan. odamlar, urug' jamoalari, qabilalar, elatlar, xalqlar va nihoyat ularni hududiy-iqtisodiy va siyosiy birlishtirgan mamlakatlar o'rtasida doimo aloqalar bo'lgan va bu aloqalar tufayli yo'llar paydo bo' lgan. biz qadimgi davr tariximizga nazar tashlar ekanmiz, kishilik jamiyatining bronza davridan e'tiboran, ba'zi joylarda undan ham ancha avval, ma'lum ixtisoslashgan yo'llar paydo bo'lganligini bilamiz. ularning paydo bo' lishida qabilalar, xalqlar va davlatlararo aloqalardan kelib chiqqan iqtisodiy, etnik, siyosiy va madaniy ehtiyojlar sabab bo'ldi. tarixda miloddan avvalgi vi-iv asrlarda eron ahmoniylari …

2 / 17

syan «buyuk ipak yo'li»ni o'rganadi va bu to'g'rida o'z tasnifini beradi. shu davrda xunnlar xitoyning shimoliy tumanlarini talon-taroj qilar edilar va imperator chjan syanni ko'chmanchi xunn qabilalariga qarshi kurashda ittifoqchi va hamkorlar topish uchun jo'natadi. elchi xunnlar qo'liga asir tushadi va o'n yilcha hibsda yotadi. u asirlikdan qochib, markaziy tyan'shan dovonlari orqali issiqko'lga chiqadi. norin daryosi bo'ylab farg'ona vodiysiga keladi. bu erda o'zi uchun vodiydagi shaharlarni kashf qiladi. bu shaharlar farg'ona podshohligiga qarashli ekanligini bilib oladi. tabiiyki, elchi xitoyning xunnlarga qarshi kurashda farg'ona hukmdorining yordamini olmoqchi bo'ladi. lekin farg'ona hukmdori faqat savdo aloqalarini o'rnatish istagini bildiradi. chjan syan janub sari sayyohatini davom ettiradi. oloy vodiysidan o'tib, yana xunnlar qo'liga tushadi. bir yildan keyin vataniga qaytadi. elchi xitoy imperatoriga «sayyohati» haqida gapirib beradi. u xitoyga farg'ona otlaridan birini va beda urug'idan olib borgan edi. bu otni xitoyliklar samoviy deb ataganlar. imperator vu di o'z saroyi yaqinida beda ektiradi. keyinchalik u xitoyning …

3 / 17

tarmog'i esa dulxuandan bami kuchi, turfan orqali tarim vohasiga - qashg'arga borgan. undan toshqurg'on orqali o'zgan, o'sh, quva, axsikent, ponga, undan asht dashti orqali xo'jand, zomin, jizzaxga, so'ngra samarqandga nautaka yo'li bilan birlashgan. yo'l samarqanddan g'arbga - dobusiyaga, malik cho'li orqali buxoro va romitanga, undan varaxsha orqali paykent va forobga borib amul' shahriga o'tgan. amulda marvdan urganch tomon amu bo'ylab ketayotgan yo'lga qo'shilgan. qadimda marv shahri o'zining qadimiy an'analari va har tomonga ketuvchi savdo karvon yo'llari tutashadigan geografik qulayliklariga ko'ra ipak yo'lidan eng yirik shahar edi. shuning uchun ham marvda mahalliy din - zardushtiylik ibodatxonalaridan tashqari hindistonning budda, vizantiya xristian olamining tayanchlari bor edi. qadimgi ipak yo'li ungacha shu mintaqadan o'tgach «lazuriyot yo'li», «shoh yo'li» asosida marvdan g'arbga tomon katta karvon, savdo yo'li bo'lib xitoy, hindiston va o'rta sharqni yaqin sharq va o'rta er dengizi mamlakatlari bilan bog'lab turardi. tarixiy yozma manbalar va arxeologik materiallarning guvohlik berishicha, marvdan g'arbga tomon …

4 / 17

ltig'igacha etib borgan. makedoniyalik may tisian esa 100 yilda lanchjougacha etib borgan. ammo markaziy osiyoliklar hamda eronliklar hech qachon xitoy bilan vizantiya yoki xitoy bilan yaqin sharq davlatlari o'rtasida bevosita savdo aloqalarining shakllanishidan manfaatdor emas edilar. chunki bu harakatning «ostida» juda katta iqtisodiy siyosat etar edi. ayniqsa, ipak yo'li uchun kurash iii asrdan boshlab eron bilan o'rta osiyo o'rtasida hayot-mamot kurashi tusini olgan. bu borada eron bilan parfiya o'rtasida qattiq kurashlar ketgan. markaziy osiyo orqali xitoydan g'arbga o'tadigan savdo karvon yo'llari doimo sug'dlar nazoratida bo'lgan. sug'd savdogarlari o'zlarining bu yo'ldagi hukmronligini saqlab qolish uchun sharqiy turkistonda, ettisuvda, oltoydan to enisey sohillariga qadar bo'lgan hududlarda, shimoliy xitoyning shansi viloyatida, dunxuan kabi qator shaharlarda o'z karvonsaroylarini va qishloqlarini barpo etganlar. iii-vii asrlarda markaziy osiyo va o'rta sharq orqali o'tgan «ipak yo'li»ning nazorati sug'dlarning qo'lida bo'lgan bo'lsa, viii asr o'rtalariga kelib xalqlararo munosabatlar tizimida tub o'zgarishlar yuz berdi. «ipak yo'li»ning g'arbiy qismi arablar …

5 / 17

diniy, madaniy meros yutuqlarini tarqatuvchi, mamlakatlararo diplomatik aloqalarni ta'minlovchi yo'l ham edi. mas, hindistonning budda dini shu yo'l bilan xitoyga markaziy osi yo orqali kirib kelgan. iv-viii asrlarda xitoyning tashqi olam bilan savdo aloqalari kengaydi. ilk feodalizm davrida xitoyda ipakchilik rivojlanib ketdi va ipaklar arzon narhda markaziy osiyoga sug'd savdogarlari orqali kirib borgan. ular faqat mol olib, mol sotuvchi va undan foyda oluvchi jamiyatning boy qatlami hisoblanmay, balki o'zoq safarlarga katta savdo karvoni bilan ketuvchi savdogar, diplomatlar, ziyo tarqatuvchilar, u yoki bu hududdan yangi joylarga ilg'or xo'jalik ixtirolarini olib boruvchi nufuzli kishilar hisoblanardi. ular bir vaqtning o'zga mamlakatlar urf-odatlari, kuch va qudrati, xududiy joylashishi, tabiati va davlatni boshqarish tizimini chuqur bilishda o'ta xushyor davlat ayg'oqchilari vazifasini ham o'tar edilar. davlat boshliqlari ularning kuzatish mahorati va bergan ma'lumotlari asosida o'z tashqi siyosatlarini rejalashtirar edilar. bunday ulkan va zaruriy ishlar ana shu savdo-karvon yo'llari tufayli amalga oshirilar edi. melodiy eradan boshlab to …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "buyuk ipak yo'lining shakllanishi va rivojlanish bosqichlari"

mavzu: buyuk ipak yo'li - shakillanish, rivojlanish bosqichlari va hozirgi zamon reja: 1. eng qadimgi yo'llar. buyuk ipak yo'lining paydo bo'lishi va rivojlanishi. 2. amir temur va temuriylar davrida buyuk ipak yo'li shuhratining yanada ortishi. 3. xvi asrdan boshiab buyuk ipak yo'li ahamiyatining pasayishi, uning sababhui 4. hozirgi davrda buyuk ipak yo'li an'analarini tiklash va rivojlanlinsh borasidagi xalqaro hamkorlik harakatida o'zbekisionning ishtiroki. 1 kishilik jamiyati paydo bo'libdiki, uning taraqqiyot jarayoni hech qachon aloqalarsiz bo'lmagan. odamlar, urug' jamoalari, qabilalar, elatlar, xalqlar va nihoyat ularni hududiy-iqtisodiy va siyosiy birlishtirgan mamlakatlar o'rtasida doimo aloqalar bo'lgan va bu aloqalar tufayli yo'llar paydo bo' lgan. biz qadimgi davr tariximizga ...

This file contains 17 pages in DOCX format (36.8 KB). To download "buyuk ipak yo'lining shakllanishi va rivojlanish bosqichlari", click the Telegram button on the left.

Tags: buyuk ipak yo'lining shakllanis… DOCX 17 pages Free download Telegram