adsorbstiya

DOCX 18 pages 1.7 MB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.7 MB

File type DOCX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

кимёвий технология асосий жараён ва курилмалари adsorbsiya 5.30. umumiy tushunchalar gaz aralashmalari gaz yoki bug`larni yoki eritmalardan erigan moddalarni qattiq, g`ovaksimon jism yordamida yutish jarayoni adsorbstiya deb nomlanadi. yutilayotgan modda adsorbtiv, yutuvchi modda esa – adsorbent deb ataladi. adsorbstiya jarayonining o’ziga xosligi shundaki - u selektiv va qaytar jarayondir. jarayonning qaytar bo’lishligi tufayli adsorbent yordamida bug` – gaz aralashamalaridan bir yoki bir necha komponentlarni yutish, so’ng esa maxsus sharoitda ularni adsorbentdan ajratib olish mumkin. adsorbstiyaga teskari jarayon desorbsiya deb nomlanadi. adsorbstiya jarayoni xalq xo’jaligining turli sohalarida keng tarqalgan bo’lib, gazlarni tozalash va qisman quritish, eritmalarni tozalash va tindirish, bug` - gaz aralashmalarini ajratish uchun ishlatiladi. kimyo sanoatda adsorbstiya quyidagi jarayonlarni: gazlar va eritmalarni tozalash va quritishda, eritmalardan qimmatbaho moddalarni ajratib olishda, neft va neft mahsulotlarini tozalashda, neftni qayta ishlashda hosil bo’ladigan gaz aralashmalaridan aromatik uglevodorodlarni (etilen, vodorod, benzin frakstiyalaridan aromatik uglevodorodlarni) ajratib olishda ishlatiladi. oziq - ovqat sanoatida esa qand …

2 / 18

ar kondensastiya ro’y beradi. kimyoviy adsorbstiya yoki xemosorbstiya adsorbent va yutilgan modda molekulalari orasida kimyoviy bog`lar hosil bo’lishi bilan xarakterlanadi. bu albatta kimyoviy reakstiyaning natijasidir. undan tashqari, xemosorbstiya jarayonida kimyoviy reakstiya tufayli katta miqdorda issiqlik ajralib chiqadi. odatda adsorbstiya jarayonida ajralib chiqadigan issiqlik adsorbstiya issiqligi (j/kg) deb nomlanadi va u tajribaviy usulda yoki quyidagi formula yordamida hisoblanadi: (5.165) bu erda p1 va p2 - tegishli absolyut temperaturalar t1 va t2 larda adsorbent ustidagi yutilayotgan moddaning muvozanat bosimlari. shunday qilib, xemosorbstiya jarayoni yuqori temperaturada kichik tezliklarda sodir bo’ladi. adsorbstiya jarayonining selektivligi adsorbent va yutilayotgan komponentning konstentrastiyasiga temperaturaga, tabiatiga va gazlar yutilayotganda bosimga bog`liqdir. undan tashqari, jarayon tezligi adsorbentlarning solishtirma yuza kattaligiga ham bog`liq. 5.31. adsorbentlar turlari va xarakteristikalari ma’lumki, xalk xo’jaligining turli sohalarida qo’llaniladigan adsorbentlar iloji boricha katta solishtirma yuzaga ega bo’lish kerak. kimyo, oziq-ovqat va boshqa sanoatlarda faollangan ko’mir, silikagellar, alyumogellar, seolitlar, stellyuloza, ionitlar, mineral tuproq (bentonit, diatomit, kaolin) va …

3 / 18

nomolekulali adsorbstiya) va ko’p molekulali qatlam (polimolekulali adsorbstiya) hosil qilish mumkin. adsorbentlarning yana bir muhim xarakteristikasi shundaki, bu uning yutish qobiliyati yoki faolligidir. adsorbent faolligi uning birlik massasi yoki hajmida komponent yutish miqdori bilan belgilanadi. yutish qobiliyati 2 xil, ya’ni statik va dinamik bo’ladi. adsorbentning statik yutish qobiliyati massa yoki hajm birligida maksimal miqdorda modda yutishi bilan belgilanadi. dinamik yutish qobiliyati esa, adsorbent orqali adsorbtiv o’tkazish yo’li bilan aniqlanadi. adsorbentlarning komponent yutish qobiliyati temperatura, bosim va yutilayotgan modda konstentrastiyasiga bog`liq. ushbu sharoitlarda adsorbentning maksimal yutish qobiliyati muvozanat faolligi deb nomlanadi. adsorbentlar zichligi, ekvivalent diametri, mustahkamligi, granulometrik tarkibi, solishtirma yuza kabi xossalari bilan xarakterlanadi. sanoatda ko’pincha granula (2...7 mm) ko’rinishidagi yoki o’lchamlari 50...200 mkm bo’lgan kukunsimon adsorbentlardan foydalaniladi. faollangan ko’mirlar odatda tarkibida uglerod bor yog`och, torf, hayvonlar suyagi, toshko’mir kabi mahsulotlarni quruq haydash yo’li bilan olinadi. ko’mir faolligini oshirish uchun unga 900°s dan ortiq temperaturada havosiz termik ishlov beriladi. bunda, material …

4 / 18

aollangan ko’mirlar adsorbstion bo’shlig`ining chegaraviy hajmi 0,3 sm3/g ligi tozalash jarayonida qo’llash tavsiya etiladi. ma’lumki, mikrokovaklar o’lchami katalitik reakstiyalar tezligini belgilaydi. mikrokovak o’lchami 0,8...1,0 mkm bo’lgan faollangan ko’mirlar optimal deb hisoblanadi. spirt va liker-aroq ishlab chiqarish sanoatida oq qayin bau, buk kabi yog`ochlardan olingan faollangan ko’mir, spirt-rektifikatlarni aldegid, keton, murakkab efir, karbon kislotalar va yuqori molekulali birikmalardan tozalashda ishlatiladi. undan tashqari, mevalar sharbati va pivoni tindirish uchun ham ishlatish mumkin. qand sharbatini tindirish uchun esa suyak ko’miri asosida olingan ko’mirlar qo’llaniladi. qand sharbati, konyak, vino, meva sharbatlari, efir yog`lari, jelatinni tozalash uchun mayda donasimon faollangan ko’mir - dekolar ishlatiladi. ayrim hollarda, faollangan ko’mirlar tozalash bilan birga hid, yoqimsiz ta’m, kolloid va boshqa qo’shimcha aralashmalarni ham yo’qotadi. silikagellar - bu kremniy kislota gelining suvsizlantirilgan mahsulotidir. ushbu adsorbentlar natriy silikat eritmalariga kislota yoki ular tuzlarining eritmalarini ta’siri natijasida olinadi. silikagellarning solishtirma yuzasi 400...780 m2/g, to’kma zichligi esa - 100...800 kg/m3. silikagel granulalari …

5 / 18

ni uchun, gazlarni va suyuqliklarni qisman quritish yoki suvsizlantirish uchun ham qo’llaniladi. seolitlar, ko’pincha 2...5 mm diametrli granula ko’rinishida ishlab chiqariladi. tuproqlar va tabiiy tuproqsimon adsorbentlar qatoriga bentonit, diatomit, gumbrin, askanit, murakkab kimyoviy tarkibli yuqori dispers sistemalar sio2, al2o3, cao, fe2o3, mgo va boshqa metall oksidlari kiradi. tabiiy tuproqlar faolligini oshirish uchun ular sulfat va xlorid kislotalar bilan qayta ishlanadi. natijada kalstiy, magniy, temir, alyuminiy va boshqa metal oksidlari chiqarib yuborilishi tufayli qo’shimcha kovaklar hosil bo’ladi. bu tuproqlar solishtirma yuzasi 20...100 m2/g, kovaklar o’rtacha radiusi 3...10 mkm bo’ladi. kation almashinish sig`imi ortishi bilan tuproqlarning tozalash qobiliyati ko’payadi. odatda, tuproqlar suyuqlik muhitlarni tozalash uchun ishlatiladi, masalan, rangli moddalarni qayta ishlash natijasida mahsulot oqaradi. shuning uchun, ayrim hollarda tuproqli adsorbentlar oqartiruvchi tuproq deb ham ataladi. oziq-ovqat sanoatida tuproqsimon adsorbentlar vino, pivo, meva sharbatlari, o’simlik yog`larini rafinastiya qilish va boshqa maqsadlarda ishlatiladi. pivoni tozalash uchun esa, sirt faol bentonitdan keng ko’lamda foydalaniladi. masalan, …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "adsorbstiya"

кимёвий технология асосий жараён ва курилмалари adsorbsiya 5.30. umumiy tushunchalar gaz aralashmalari gaz yoki bug`larni yoki eritmalardan erigan moddalarni qattiq, g`ovaksimon jism yordamida yutish jarayoni adsorbstiya deb nomlanadi. yutilayotgan modda adsorbtiv, yutuvchi modda esa – adsorbent deb ataladi. adsorbstiya jarayonining o’ziga xosligi shundaki - u selektiv va qaytar jarayondir. jarayonning qaytar bo’lishligi tufayli adsorbent yordamida bug` – gaz aralashamalaridan bir yoki bir necha komponentlarni yutish, so’ng esa maxsus sharoitda ularni adsorbentdan ajratib olish mumkin. adsorbstiyaga teskari jarayon desorbsiya deb nomlanadi. adsorbstiya jarayoni xalq xo’jaligining turli sohalarida keng tarqalgan bo’lib, gazlarni tozalash va qisman quritish, eritmalarni tozalash va tindirish...

This file contains 18 pages in DOCX format (1.7 MB). To download "adsorbstiya", click the Telegram button on the left.

Tags: adsorbstiya DOCX 18 pages Free download Telegram