lingvistik tahlil metodlari

PPTX 15 pages 122.6 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 122.6 KB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

презентация powerpoint lingvistik tahlil metodlari lingvistik tahlil metodlari tilshunoslik fanining o’rganish sohasi bo’lgan tilni har tomonlama tahlil qilish fan taraqqiyotiga mos metodlarni taqozo etadi . har bir sohani tahlil etuvchi har qanday metod quyidagi talablarga javob berishi lozim. 1. metod obyektiv bo’lmog’i kerak . metodning qo’llanish vaqti va o’rnidan qat’iy nazar , natija bir xil bo’lishi lozim . subyektiv yondashuvlar metod qiymatiga salbiy ta’sir ko’rsatadi . 2 . metod izchil bo’lishi , aniq tushunchalarga asoslanishi lozim . 3 . metod universal bo’lishi , ya’ni sohaning asosiy bo’limlanishi (kamida to’rtta) tahlil qila olishi kerak . 4 . metod foydalanish mumkin bo’lgan darajada sodda bo’lishi lozim . tilshunoslikda talab darajasida bo’lgan bir necha metod qo’llanadi . bu metodlar xarakteriga ko’ra ikki xil : umumiy metodlar lingvistik tahlil metodlari lingvistik tahlil metodlari tilshunoslikning o’zi uchungina xos bo’lib , shu fanga doir ilmiy xulosalar berishga xizmat qiladi . hozirgi zamon tilshunosligida lingvistik tahlil uchun …

2 / 15

ang – barangligi , ular o’rtasidagi o’xshash va farqli jihatlarni qiyoslash asnosida shakllandi . ushbu metod quyidagi masalalarni hal etadi : 1 . tillarning o’ziga xos xususiyatlarini va boshqa tillar bilan o’xshash jihatlarini qiyoslash natijasida ularni qarindosh yki qarindosh emasligini aniqlash . 2 . qarindosh deb topilgan tillarni o’zaro qiyoslab o’rganib , ular uchun umumiy bo’lgan ginetik asosni aniqlash ; bu taxlit o’rganishda retrospektiv qiyoslash usulidan foydalanish . bunda tillarning hozirgi holatini qiyoslashdan tarixiy ko’rinishlariga qarab boriladi 3 . tillarning tadrijiy taraqqiyoti o’rganiladi , ya’ni tilning hozirgi holatigacha bo’lgan taraqqiyot yo’lini qiyosan tahlil qilish mumkin . bunday qiyoslash prospektiv qiyoslash deyiladi . bunda tarixiy yozma yodgorliklar boshlang’ich manba sifatida xizmat qiladi . tarixiy-qiyosiy metod substitutsiya-metodi , almashtirish usuliga asoslanadi . nutqdagi ma’lum bir o’rinda turgan til birliklari va boshqa muqobili bilan almashtirilib , hosil bo’lgan uslubiy o’zgarishlar tahlil qilinadi . bu metod yordamida sinonim , antonym , omonim so’z larning …

3 / 15

asosan har qanday butunlik, xususan, gap hokim va tobelik munosabatida bo'lgan qismlardan iboratdir va ular bevosita bo'ysunish-iyerarxiya prinsipiga amal qiladi. gap avval ikki ishtirokchi qismga va so'ngra har bir ishtirokchi qism yana ikki ishtirokchi qismlarga ajratiladi. bu ish to oxirgi ikki eng kichik ma'no anglatuvchi birlik aniqlanguncha davom etadi. masalan: transformatsion metod bu uslub zamonaviy uslublar ichida eng mukammali hisoblanadi. chunki u tildagi sintaktik jarayonlarni tushuntirish imkoniga egadirj transformatsion uslub ta'limotiga binoan tilning sintaktik tuzilishi asosida elementar yadro gaplar yotadi. bu elementar sintaktik strukturalarning o'zgarishi yangi turdagi mukammalroq strukturalarning (sintaktik birliklarni: so'z birikmalari, gaplarning) yuzaga kelishiga sabab bo'ladi. har bir murakkab gap boshqa bir elementar (yadro) gapning o'zgarishi natijasidir. bu uslub go'yo til paydo boigan vaqtdan boshlab, tilning to hozirgacha bo'lgan rivojlanish bosqichlarini o'z ichiga oladi. ba'zi olimlarning fikrich'a, tillarning rivojlanish bosqichlarini bolalar nutqi misolida ko'rish mumkin. bolalar nutqini o'rganish shuni ko'rsatadiki, ular dastlab ayrim tovushlarni, ularning kombinatsiyasini, ayrim so'zlarni, …

4 / 15

atilish darajasi bir xil emas. til hodisalarining statistik xususiyati lug'aviy ma'lumotlarga asoslanadi. tillardagi so'z turkumi miqdor jihatdan o'rganilganda otlar lug'at tarkibining 50-60 %, fe'l 20-25 %, qolgan so'z turkumlari taxminan 15-20 % ni tashkil etishi aniqlangan. nemis tilidagi otlarda jins kategoriyasi borligi ma'lum. uchta jinsning bu tildagi nisbati quyidagicha: feminin jinsdagi otlar - 45 % maskulin jinsdagi otlar - 38 % neytral jinsdagi otlar - 17 % ma' no komponentlarini tahlil qilish metodi (definitsion tahlil) keyingi yillar ichida so'zning ma'no anglatish jihatini mayda elementar ma'no anglatuvchi birliklarga bo'lib o'rganish rivojlandi. so'zning lug'aviy ma'nosini bu tarzda o'rganish tilshunoslikda ma'no koinponentlarini tahlil qilish uslubi nomini oldi. ushbu uslub azaldan ko'p ma'noli so'zlarning o'zaro ma'nosini farqlashda leksikografiya sohasida ma'lum darajada qo'llanib kelingan. tilshunoslar bu uslubdan xx asrning 50-60-yillariga kelib, sintaksisda ham foydalana boshladilar. so'zning ma'nosini farqlovchi semalar yig'indisidan tashkil topadi. sema - so'zning eng kichik ma'no birligidir. masalan: ayol – odam, qiz – …

5 / 15

a ifodalangan bo'lsa, unda biz ko'p pog'onali uslubdan foydaiangan holda til birligining semantik belgilarini aniqlaymiz: calf-stupid, silly, raw-indesent, morally offensive-unpleasant, disgusting ushbu so'zning farqlovchi stilistik semasi kpd tahlilining 4 pog'onasidagina aniqlanadi. image2.jpeg image3.gif image4.jpeg image5.jpeg /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "lingvistik tahlil metodlari"

презентация powerpoint lingvistik tahlil metodlari lingvistik tahlil metodlari tilshunoslik fanining o’rganish sohasi bo’lgan tilni har tomonlama tahlil qilish fan taraqqiyotiga mos metodlarni taqozo etadi . har bir sohani tahlil etuvchi har qanday metod quyidagi talablarga javob berishi lozim. 1. metod obyektiv bo’lmog’i kerak . metodning qo’llanish vaqti va o’rnidan qat’iy nazar , natija bir xil bo’lishi lozim . subyektiv yondashuvlar metod qiymatiga salbiy ta’sir ko’rsatadi . 2 . metod izchil bo’lishi , aniq tushunchalarga asoslanishi lozim . 3 . metod universal bo’lishi , ya’ni sohaning asosiy bo’limlanishi (kamida to’rtta) tahlil qila olishi kerak . 4 . metod foydalanish mumkin bo’lgan darajada sodda bo’lishi lozim . tilshunoslikda talab darajasida bo’lgan bir necha metod qo’llanadi ....

This file contains 15 pages in PPTX format (122.6 KB). To download "lingvistik tahlil metodlari", click the Telegram button on the left.

Tags: lingvistik tahlil metodlari PPTX 15 pages Free download Telegram