o'zbekiston tabiiy sharoiti va tabiiy resurslardan foydalanish xususiyatlari

PPTX 66 pages 4.1 MB Free download

66 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.1 MB

File type PPTX

Pages 66

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 66

tabiiy resurslar va ulardan oqilona foydalanish o’zbekiston tabiiy sharoiti va tabiiy resurslardan foydalanish xususiyatlari reja: tabiiy sharoit va «tabiiy resurs» tushunchalarining mazmuni va mohiyati. o’zbekiston respublikasining iqtisodiy - geografik o’rni hamda tabiiy sharoitining bahosi. mamlakatda mavjud mineral resurslar, ularning geografiyasi, ahamiyati, zaxiralari tabiiy resurslarning tasnifi va ulardan oqilona foydalanish yo’llari. www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz «tabiiy sharoit» va «tabiiy resurs» keng qo’llaniladigan tushunchalar qatoriga kiradi. «tabiiy sharoit» - biron bir ob’ektga aloqador bo’lgan tabiatning barcha jihatlarini o’ziga qamrab olgan bo’lib, juda keng ma’noga ega tushuncha. mantiqiy yondashuv sharoit nimaga taalluqli ekanligini aniq ko’rsatilishini, ya’ni «sanoatni rivojlantirishning tabiiy sharoiti», «dehqonchilikni rivojlantirishning tabiiy sharoiti», «temir yo’l qurilishining tabiiy sharoti», «inson hayotiy faoliyatining tabiiy sharoiti» va h.k. tarzda ifodalashni talab qiladi. www.arxiv.uz demak, «tabiiy sharoit» tushunchasini insonni qandaydir faoliyati bilan uzviy bog’liq holda tahlil etish maqsadga muvofiqdir. «tabiiy resurslar» tushunchasi «tabiiy sharoit» tushunchasiga nisbatan tor ma’noga ega bo’lib, u tabiat bilan inson faoliyati o’rtasidagi aloqani …

2 / 66

esa tabiiy sharoitning bir turi sifatida namoyon bo’ladi. demak, «tabiiy sharoit» inson hayoti va faoliyatini belgilab beruvchi, lekin ishlab chiqarishda bevosita ishtirok etmaydigan tabiat elementlaridir. tabiiy sharoit va moddiy resurslar majmuasi jamiyat taraqqiyotining tabiiy-moddiy omillari hisoblanadi. www.arxiv.uz o’zbekiston respublikasining iqtisodiy - geografik o’rni hamda tabiiy sharoitining bahosi o’zbekiston respublikasi - qulay iqtisodiy geografik o’ringa ega bo’lgan mamlakatlardan biri. u o’rta osiyoning markaziy qismida, amudaryo va sirdaryo kabi yirik daryolar oralig’ida joylashgan. mamlakat hududi g’arbdan sharqqa deyarli 1,5 ming km.ga, shimoldan janubga esa 1,0 ming km.ga cho’zilgan. hududining kattaligi jihatidan o’zbekiston qator yevropa davlatlari buyuk britaniya, daniya, shveytsariya, avstriya birgalikda olgan maydonidan ham oldinda turadi, hamda jahon mamlakatlari ichida 53-o’rinni egallaydi. www.arxiv.uz respublika shimoli-g’arbda qozog’iston, sharq va janubi-sharqda qirg’iziston va tojikiston, g’arbda - turkmaniston, janubda - afg’oniston bilan chegaradosh. umumiy chegarasining uzunligi - 6221 km. shu jumladan, qozog’iston bilan - 2203 km, qirg’iziston bilan - 1999 km, tojikiston bilan - 1161 …

3 / 66

riga taalluqli. o’zbekistonning eng baland joyi xazrati sulton cho’qqisi - 4643 mga teng. tog’lar oralig’ida juda katta miqyosdagi botiqlar, jumladan farg’ona vodiysi, toshkent-mirzacho’l tekisligi, sanzor-nurota botig’i, zarafshon vodiysi, surhondaryo va qashqadaryo botiqlari joylashgan. farg’ona vodiysi juda katta tog’ oralig’i botig’idir. u g’arbdan sharqqa 370 kmga cho’zilgan, kengligi 190 kmga yetadi. uch tarafdan tog’lar bilan o’ralgan faqat g’arb tomondan (xo’jand darvozasi joylashgan) ochiq joylashgan kaliforniya shtati raqobatlashishi mumkin. www.arxiv.uz respublika tabiiy sharoitlarining o’ziga xos xususiyati - yuqori darajada seysmikligi bilan ajralib turadi. seysmiklik 8 dan 9 ballgacha yetadi. juda katta vayronagarchiliklar keltirgan zilzilalar qatoriga farg’ona (1823 yil), andijon (1889-1902 yillar), shuningdek toshkent (1868 va 1966 yillar) zilzilasi kiritiladi. o’zbekiston - serquyosh respublika. quyoshning nur sochish soati yiliga mamlakat shimolida 2700 soatdan - 2980 soatgacha, janubida 2800 - 3130 soatgacha o’zgarib turadi. taqqoslash uchun shuni aytish lozimki, g’arbiy yevropa mamlakatlarida bu ko’rsatkich o’rta osiyoga xos ko’rsatkichning 70-80 %ni tashkil etadi, xolos. bu …

4 / 66

minimumi minus 35-38 darajaga boradi. 1993-1994 yillarda qish qorli va sovuq bo’lgan. masalan, 1994 yil fevralda ustyurtda harorat 33-35 gradusgacha sovuq bo’lgan. o’zbekistonning eng shimoliy chekkasida qish 5 oy, vodiylarda esa 1,5-2 oy davom etadi. yozning eng issiq oyi - iyul, tog’li rayonlarda iyul-avgust. bu davrda o’rtacha harorat tekislik va tog’oldi hududlarida 25-30 darajadan, janubda (termiz, sherobod) 31-32 darajagacha etadi. yozgi mutlaq maksimal harorat surhondaryo viloyatining termiz shahrida qayd etilgan, issiq 49,6 darajaga yetgan (21 iyul 1914 yil). shuni ta’kidlash lozimki, o’zbekistonning barcha hududlarida haroratning yuqori bo’lishi oddiy holatdir. www.arxiv.uz respublikaning cho’l zonalarida havo harorati issiq oylarda 70 darajaga yetishi mumkin. quyosh energiyasining katta miqdori va yozgi haroratning yuqori darajasi bu yerda issiqsevar o’simliklar paxta, kanop, uzum, anjir va boshqa o’simliklarni o’stirishga imkon beradi. www.arxiv.uz www.arxiv.uz o’zbekiston, o’rta osiyoning boshqa davlatlari qatori faqatgina uning yillik emas, balki alohida oylari ham maksimal bug’lanish xos bo’lgan rayonlarga kiradi. bu yerda yog’in miqdori …

5 / 66

y muhim bo’lgan narsa - bu suv resurslaridir. yer yuzasi suvlari respublika hududi bo’ylab notekis taqsimlangan. o’zbekiston hududining uchdan ikki qismini egallagan keng tekisliklarda suv manbalari juda kam. www.arxiv.uz o’zbekiston sharqidagi tog’ rayonlari esa juda zich daryo tarmoqlari bilan qamrab olingan. suv manbalarining bunday notekis taqsimlanganligi, o’zbekistonning iqlim va geografik xususiyatlari bilan belgilanadi. suv oqimi shakllanuvchi asosiy rayonlar bu tog’li zonalardir, chunki ularga ko’p yog’in tushadi, bug’lanish esa nisbatan kamroq. o’zbekiston daryolarining suv manbai - asosan qor va muzlik suvlaridir. o’zbekistonning, shuningdek o’rta osiyoning eng yirik daryolari - amudaryo va sirdaryodir. amudaryoning umumiy uzunligi 1437 km, sirdaryoniki - 2137 km. www.arxiv.uz har ikki daryo va ularning irmoqlari o’zbekiston tashqarisidan boshlanadi. amudaryo panj va vaxsh daryolari, sirdaryo - norin va qashqadaryoning qo’shilishidan tarkib topadi. uzunligi bo’yicha sirdaryo amudaryodan oshsada, sersuvligi jihatidan unga yetmaydi. www.arxiv.uz www.arxiv.uz o’rta osiyodagi yirik daryolar ikki daryo havzasi: sirdaryo va amudaryoni tashkil etadi. sirdaryo havzasiga - norin, …

Want to read more?

Download all 66 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'zbekiston tabiiy sharoiti va tabiiy resurslardan foydalanish xususiyatlari"

tabiiy resurslar va ulardan oqilona foydalanish o’zbekiston tabiiy sharoiti va tabiiy resurslardan foydalanish xususiyatlari reja: tabiiy sharoit va «tabiiy resurs» tushunchalarining mazmuni va mohiyati. o’zbekiston respublikasining iqtisodiy - geografik o’rni hamda tabiiy sharoitining bahosi. mamlakatda mavjud mineral resurslar, ularning geografiyasi, ahamiyati, zaxiralari tabiiy resurslarning tasnifi va ulardan oqilona foydalanish yo’llari. www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz «tabiiy sharoit» va «tabiiy resurs» keng qo’llaniladigan tushunchalar qatoriga kiradi. «tabiiy sharoit» - biron bir ob’ektga aloqador bo’lgan tabiatning barcha jihatlarini o’ziga qamrab olgan bo’lib, juda keng ma’noga ega tushuncha. mantiqiy yondashuv sharoit nimaga taalluqli ekanligini aniq ko’rsatilishini, ya’n...

This file contains 66 pages in PPTX format (4.1 MB). To download "o'zbekiston tabiiy sharoiti va tabiiy resurslardan foydalanish xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: o'zbekiston tabiiy sharoiti va … PPTX 66 pages Free download Telegram