xorzamshohlar davlati

DOCX 8 pages 22.2 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 22.2 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

xorzamshohlar davlati reja. 1. xorazmning yuksalishi 2. .xorazmshohlar davlatining tashkil topishi. 3. .xorazmshohlar davlatida ichki ziddiyatlar 11-asr va 12-asrning birinchi yarmida xorazm saljuqlar davlati (g`aznaviylar davlati xarobalarida 11-asrda tashkil topgan) tarkibiga kirgan. xorazmning 11-asrdagi yuksalishi turkiylar sulolasiga mansub xorazmshohlar siyosati bilan uzviy bog`liq. mazkur sulolaga saljuq amirining tashtdori anushtegin asos solgan. sulton hammomchilari mahkamasining sardori bo`lgan anushtegin garchoi malikshoh (1072-1092 yy.) saroyida yuksak martabaga erishgan. u rahbarlik qilgan mahkama zimmasiga xorazmni boshqarish ham yuklangan. 1077-yilda malikshoh anushtegin garchoini xorazmga noib etib tayinlaydi va xorazmda anushteginlar sulolasi hukmronligi boshlanadi. anushteginlar turkiylar sulolasidan bo`lib, o`sha paytda, osiyoda hukmronlik qilgan uch buyuk sulola: anushteginlar, saljuqiylar va g`aznaviylar bir negizdan kelib chiqqan. 1097-yilda anushtegin vafot etgach, xorazm noibi etib ekinji ibn qorachar tayinlanadi. biroq u o`sha yili noiblikdan chetlatilib, uning o`rniga anushteginning o`g`li qutbiddin muhammad (1097-1127 yy.) qo`yiladi. garchi, u "xorazmshoh" unvonini tiklab, shu nom bilan ulug`lansa ham saljuqiylarning sadoqatli noibi bo`lib qoldi. qayta …

2 / 8

lan yakunlanadi. xorazmshoh otsiz sanjarning mag`lubiyatidan ustalik bilan foydalanib 1141 yili marvni ishg`ol etadi, 1142 yili esa nishopurga yaqinlashadi. 1156 yili otsiz vafot etadi va uning o`g`li elarslon (1156-1172 yy.) xorazmiylar davlatini mustahkamlashni davom ettirib, dixistonni tevarak-atrofdagi yerlarga qo`shib oladi. elarslon o`ziga voris etib o`g`li sultonshoh mahmudni (1172-1193) tayinlaydi, biroq to`ng`ich o`g`li takash ukasi hokimyatini tan olmay, unga qarshi kurash boshlaydi. natijada toju-taxt uchun kurash boshlanadi, bu kurash 21 yil davom etib, unda takash g`olib keladi. uning o`g`li tekesh (1172-1200 yy.) 1187 yili nishopurni, 1192 yili esa marvni bosib oladi. 1194 yili g`arbiy saljuqlar sultonini qaqshatqich mag`lubiyatga uchratib, eronning butun sharqiy qismini egallab oladi. 1195 yili tekesh abbosiy xalifa qo`shinini tor-mor qilib, iroqga bostirib kiradi. o`z mamlakati hududlarini ikki karra kengaytirgan va qudratli davlat barpo etgan xorazmshoh tekeshni xorazmning eng iste'dodli hukmdori deb e'tirof etish mumkin. uning siyosati kamchiliklaridan biri qipchoq harbiy aristokratiyasiga ko`rsatilgan homiylik bo`lgan. qipchoqlar tekesh rafiqasi xayriohligidan …

3 / 8

rdonavor kurash olib boradi. 1231-yil avgustda jaloliddin manguberdi ozarbayjonda halok bo`lgach, 154-yil hukmronlik qilgan anushteginlar sulolasining hukmronlik davri tugaydi. anushteginlar sulolasidan bo`lgan xorazmshohlar (1077-1231-yillar): 1. anushtegin garchoi 1077-1097 yy. 2. ekinji ibn qorachar 1097-y. 3. qutbiddin muhammad 1097-1127 yy. 4. otsiz 1127-1156 yy. 5. elarslon 1156-1172 yy. 6. sultonshoh mahmud 1172-y. 7. takash 1172-1200 yy. 8. alovuddin muhammad 1200-1220 yy. 9. jaloliddin manguberdi 1220-1231 yy.xorazmshohlar davlati ix-x asrlarda tohiriy, safforiy va somoniylar qo'l ostida bo'lgan. x asr oxirlarida xorazm iqtisodiy jihatdan yana tez rivojlana boshlagan. x asrning oxiriga borganda viii asr boshlaridagi mavjud uchta shaharlarning soni o'ttiz ikkitaga yetgan. x-xi asrlarda xorazm mintaqadagi yirik savdo markazlaridan biriga aylangan. xorazm savdogarlari chorvadorlar (hozirgi turkmaniston va qozog'iston) hamda itil (volga) bo'yidagi xazar va bulg'or podsholiklari, shuningdek sharqiy yevropaning slavyan aholisi bilan savdo-sotiq olib borganlar. savdo aloqalarini kengayishida ayniqsa gurganch (urganch) shahri muhim rol o'ynagan. uning hokimi «gurganch miri» nomi bilan ulug'langan.995-yilda gurganch …

4 / 8

an. davlatning eng yuqori lavozimlaridan biri vazirlik — xo'jayi buzruk unvoniga ega bo'lgan. u devonxona ishlariga mas'ul bo'lgan. harbiy safarlar vaqtida hukmdor nomidan davlatni idora etgan. ma'muniylar davrida xorazmda ilm-fan va madaniyat ravnaq topib, ma'mun akademiyasi — «dorul hikma va maorif» («bilimdonlik va maorif uyi») tashkil etiladi. ushbu ilmgohda buyuk qomusiy olimlar ijod etganlar, o'z kashfiyot va asarlari bilan xorazmshohlar davlatining mavqeyini yuksak darajaga ko'targanlar. biroq, bu madaniy yuksalish uzoq davom etmagan. o'rta asrlarda tashkil topgan xorazmshohlar davlati old va o'rta osiyoning eng yirik davlatlaridan biri edi. mustaqillik uchun kurash 1017-yilda mahmud g'aznaviy tomonidan zabt etilib, o'z mustaqilligidan mahrum bo'lgan xorazm ko'p vaqt o'tmay (1040) saljuqiylar davlatiga qaram bo'lib qoladi. saljuqiylar hukmdori malikshoh o'z ma'murlaridan anushteginni xorazmga noib qilib tayinlaydi. anushtegin vafotidan so'ng xorazmda uning vorisi qutbiddin muhammad (1097-1127) noiblik qiladi. garchi u «xorazmshoh» unvonini tiklab, bunday jarangdor nom bilan ulug'lansa-da, saljuqiylar davlatining sadoqatli noibligicha qolgan edi. xorazmning mustaqilligi qutbiddin …

5 / 8

jralib ketadi. so'ngra fors, ozarbayjon vaxuroson viloyatlari mustaqil bo'lib oladi. bunday siyosiy vaziyatda, shubhasiz, xorazmning hukmronlik doirasi kengaytirilib, uning mustaqilligi yanada mustahkamlanadi. xorazm davlati ayniqsa, otsizning nabirasi takash davrida juda kengayadi. 1187-1193-yillarda u nishopur, ray va marv shaharlarini zabt etadi. 1194-yilda esa saljuqiylar sultoni to'g'rulga qaqshatqich zarba berib, eronni xorazmga bo'ysundiradi. * xorazmshoh — xorazm hukmdorlarining unvoni * iskandari soniy — ikkinchi iskandar davlat hududining kengayishi takashdan so'ng uning o'g'li alovuddin muhammad (1200-1220) ham xorazm davlatini kengaytirish siyosatini davom ettiradi. 1206-yildan boshlab movarounnahrni qoraxitoylarga qaramlikdan ozod etishga kirishildi. 1210-yilda talos vodiysida qoraxitoylar mag'lubiyatga uchratiladi. yettisuvgacha bo'lgan yerlar xorazmshohlar davlati tasarrufiga olinadi. xiii asr boshida xorazm juda keng maydonni egallagan buyuk davlatga aylangan edi. lining shimoli g'arbiy va g'arbiy chegarasi orol va kaspiy dengizi sohillaridan janubi g'arbda iroqqa qadar borar edi. janubi sharqiy hududlari g'azna viloyatidan, shimoli sharqiy chegarasi esa yettisuv va dashti qipchoqdan o'tar edi. sharqdagi bu ulkan davlatning poytaxti …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xorzamshohlar davlati"

xorzamshohlar davlati reja. 1. xorazmning yuksalishi 2. .xorazmshohlar davlatining tashkil topishi. 3. .xorazmshohlar davlatida ichki ziddiyatlar 11-asr va 12-asrning birinchi yarmida xorazm saljuqlar davlati (g`aznaviylar davlati xarobalarida 11-asrda tashkil topgan) tarkibiga kirgan. xorazmning 11-asrdagi yuksalishi turkiylar sulolasiga mansub xorazmshohlar siyosati bilan uzviy bog`liq. mazkur sulolaga saljuq amirining tashtdori anushtegin asos solgan. sulton hammomchilari mahkamasining sardori bo`lgan anushtegin garchoi malikshoh (1072-1092 yy.) saroyida yuksak martabaga erishgan. u rahbarlik qilgan mahkama zimmasiga xorazmni boshqarish ham yuklangan. 1077-yilda malikshoh anushtegin garchoini xorazmga noib etib tayinlaydi va xorazmda anushteginlar sulolasi hukmronligi boshlanadi. anusht...

This file contains 8 pages in DOCX format (22.2 KB). To download "xorzamshohlar davlati", click the Telegram button on the left.

Tags: xorzamshohlar davlati DOCX 8 pages Free download Telegram