oltin pul sifatida

DOCX 17 pages 1.2 MB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

oltin pul sifatida reja: 1. pul tizimi 2. oltin tanga haqida tushuncha 3. oltin demonetizatsiyasi pul tizimi bu mamlakatda tarixan tarkib topgan va milliy qonunchilik bilan tasdiqlangan pul muomalasini tashkil qilish shaklidir. pul tizimlari xvi-xvii asrlarda ishlab chiqarishning kapitalistik usulining yuzaga kelishi va qaror topishi munosabati bilan shakllangan, biroq shunday bo’lsa ham, uning ayrim elementlari bundan oldinroq paydo bo’lgan. tovar-pul munosabatlari va ishlab chiqarishning kapitalistik usuli rivojlanishi bilan pul tizimida sezilarli o’zgarishlar yuz beradi. pul tizimi turlari pul qanday shaklda amal qilishiga bog’liq, ya’ni pul: umumiy ekvivalent - tovar sifatida, yoki qiymat belgisi sifatida bo’lishiga qarab quyidagicha pul tizimlar mavjud bo’lgan. metall pul muomalasi tizimlari va qog’oz va kredit pullar muomalasi tizimlari. birinchi tizimda metall pul bevosita muomalada bo’ladi va pulning barcha funktsiyalarni bajaradi, kredit pullar esa metallga almashinishi mumkin; kredit va qog’oz pullar muomalaga chiqib ketishi bilan qog’oz pullar muomalasi tizimi yuzaga kelgan. mamlakatda umumiy ekvivalent sifatida qabul qilingan …

2 / 17

i xalqaro sulh - lotin tanga ittifoqi yordamida saqlab qolishga urinishgan. tuzilgan konventsiyada ikkala metalldan ham 5 frank va undan yuqori qiymatli tangalarni chiqarish, oltin va kumush o’rtasida 1:15,5 qiymat mutanosibligini o’rnatish shartlari ko’zda tutilgan. biroq bimetallik pul tizimining qo’llanilishi rivojlangan kapitalistik xo’jalik ehtiyojlariga mos kelmasdi, chunki qiymat o’lchovi sifatida bir vaqtning o’zida ikki metall - oltin va kumushning qo’llanilishi pulning ushbu funktsiyasi tabiatiga to’g’ri kelmagan. umumiy qiymat o’lchovi bo’lib faqat birgina tovar xizmat qilishi mumkin. bundan tashqari ikki metall orasidagi davlat tomonidan o’rnatiladigan nisbat ularning bozor narxiga to’g’ri kelmas edi. xix asr oxirida kumush ishlab chiqarishning arzonlashishi va uning qadrini yo’qotishi natijasida oltin tangalar muomaladan xazinaga keta boshladi. bunda kopernik-greshemning qonuni yuzaga chiqqan, ya’ni yomon pullar muomaladan yaxshilarini chiqarib tashlagan. kapitalizm taraqqiyoti mustahkam pul, yagona umumiy ekvivalent bo’lishni talab qildi, shuning uchun bimetalizm o’z o’rnini monometalizmga bo’shatib berdi. monometalizm - bu pul tizimida yagona metall (oltin yoki kumush) umumiy …

3 / 17

ini talab qildi va amalda ular qog’oz pulga aylanib qoldi. ilk bor oltin monometalizmi (standart) pul tizimi sifatida buyuk britaniyada xviii asr oxirida qaror topgan va qonun bilan 1816 yilda tasdiqlangan. ko’pchilik boshqa davlatlarda u xix asrning oxirlarida joriy qilingan: germaniyada - 1871-1873 yilda, shvetsiya, norvegiya, daniyada - 1873 yilda, frantsiyada - 1876-1878 yilda, avstriyada - 1892 yilda, rossiya va yaponiyada - 1897 yilda, aqsh da - 1900 yilda. qiymat belgilarining oltinga almashinishiga qarab oltin monometalizmi uch ko’rinishga ajratiladi: oltin tanga standarti (zolotomonetniy standart), olting’isht (zolotoslitkoviy) standarti, va oltin valyuta (zolotovalyutniy ili zolotodevizniy) standarti. oltin tanga standarti kapitalizmning erkin raqobatiga juda mos kelgan, ishlab chiqarish, kredit tizimi, jahon savdo kapitali kelib chiqishining rivojlanishiga yordam bergan. bu standart quyidagi asosiy xususiyatlar bilan xarakterlanadi: mamlakat ichki muomalasida to’laqonli oltin tanga mavjud bo’ladi, oltin pulning barcha funktsiyalarni bajaradi; xususiy shaxslarga tangalarni erkin zarb qilishga ruxsat etiladi (ko’pincha mamlakat zarbxonasida); muomaladagi to’la qiymatli bo’lmagan …

4 / 17

angalarga erkin almashinishini xavf ostiga qo’ydi. bu davrda oltin tanga standarti urushda qatnashgan davlatlarda, keyinchalik esa ko’pchilik boshqa mamlakatlarda ham (aqsh dan tashqari, unda 1933 y. gacha bu tizim amal qilgan) hayot davrini o’tab bo’ladi: banknotalarning oltinga almashtirishi tugatildi, uni chegaradan olib chiqish man qilindi, hamma oltin tangalar xazinaga qaytarildi. birinchi jahon urushi tugagandan so’ng kapitalizmning umumiy inqirozi sharoitida hech qanday kapitalistik mamlakat o’z valyutasini barqarorlashtirishni oltin tanga standartiga qaytish asosida amalga oshira olmadi. oltin qolip standartida, oltin tanga standartidan farqli o’laroq, muomalada oltin tanga va uning erkin zarb etilishi ko’zda tutilmaydi. banknota va boshqa to’la qiymatga ega bo’lmagan pullar oltin quyilmalarga almashiniladi. angliyada standart 12,4 kg oltin quyilmasi 1700 f. st., frantsiyada esa 12,7 kg oltin quyilmasi 215 ming frankka tenglashtirilgan. avstriya, germaniya, daniya, norvegiya va boshqa mamlakatlarda oltin deviz standarti o’rnatilgan, bunda ham oltin tangalar muomalasi va erkin zarb etilishi ko’zda tutilmaydi. to’la qiymati bo’lmagan pullarni oltinga almashish …

5 / 17

optirgan. oltin-dollar standartining mohiyati shundaki, u faqat markaziy banklar uchun o’rnatilgan va bunda faqat bitta valyuta - aqsh dollari oltin bilan aloqador bo’lgan. oltin zaxira salmog’ining susayib ketishi sababli qo’yilmalarni dollarga sotish to’xtatildi va oltin-dollar standartga ham yakun yasaldi. rivojlangan kapitalizm sharoitida banknotalar kredit tabiatini saqlab qolgan - ular iqtisodiyot,davlatni kreditlash uchun mo’ljallangan bo’lib rasmiy chiqariladi va qog’oz-pul muomalasi qonuniyatlariga bo’ysunadi. pul tizimining holati mamlakat iqtisodiga, ishlab chiqarishning rivojlanishiga uzviy bog’liq bo’ladi. pul tizimi ishlab chiqarishini sur’atlarini ushlab turish yoki tezlashtirishga ta’sir ko’rsatadi. tarixan jahon puli funktsiyasini oltin va kumush bajarib kelgan bo`lsada, parij valyuta tizimi (1867yil) doirasida faqatgina oltin jahon puli sifatida qabul qilingan. biroq, demonetizatsiya natijasida oltinning ahamiyati bir muncha kamaydi. oltin demonetizatsiyasi - bu oltinning pul funktsiyalarini bajarishdan asta-sekin maxrum etish jarayonidir. demonetizatsiya jarayoni, xix asr oxirigacha bir necha yuz yil davom etgan kumush demonetizatsiyasi kabi uzoq muddatli jarayondir. oltin demonetizatsiyasiob`ektiv va sub`ektiv sabablar bilan izohlanadi: · …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "oltin pul sifatida"

oltin pul sifatida reja: 1. pul tizimi 2. oltin tanga haqida tushuncha 3. oltin demonetizatsiyasi pul tizimi bu mamlakatda tarixan tarkib topgan va milliy qonunchilik bilan tasdiqlangan pul muomalasini tashkil qilish shaklidir. pul tizimlari xvi-xvii asrlarda ishlab chiqarishning kapitalistik usulining yuzaga kelishi va qaror topishi munosabati bilan shakllangan, biroq shunday bo’lsa ham, uning ayrim elementlari bundan oldinroq paydo bo’lgan. tovar-pul munosabatlari va ishlab chiqarishning kapitalistik usuli rivojlanishi bilan pul tizimida sezilarli o’zgarishlar yuz beradi. pul tizimi turlari pul qanday shaklda amal qilishiga bog’liq, ya’ni pul: umumiy ekvivalent - tovar sifatida, yoki qiymat belgisi sifatida bo’lishiga qarab quyidagicha pul tizimlar mavjud bo’lgan. metall pul muomalasi ti...

This file contains 17 pages in DOCX format (1.2 MB). To download "oltin pul sifatida", click the Telegram button on the left.

Tags: oltin pul sifatida DOCX 17 pages Free download Telegram