konfusiychilik

DOC 12 pages 699.5 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 699.5 KB

File type DOC

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

конфуцийчилик фалсафий ғоя сифатида майдонга келган konfutsiychilik reja: 1. konfutsiyning hayoti. 2. konfutsiyning falsafiy qarashlari 3. oila va nikoh tushunchasi 4. konfutsiychilikning xitoyda tarqalishi 5. konfutsiy nomining ilohiylashtirilishi konfutsiychilik falsafiy g’oya sifatida maydonga kelgan. uning asoschisi konfutsiy (kun tszi) mil. av. 551 yilda tug’ilib, mil. av. 479 yilda vafot etgan. konfutsiy otasidan erta ajrab, onasi qo’lida tarbiyalanadi. onasi ham ko’p o’tmay dunyodan o’tadi. konfutsiy ilm tahsilini olgach, 19 yoshida uylanadi. birinchi marta u omborchi vazifasiga ishga tayinlanadi. u bir necha yillar davomida turli podshohlar qo’l ostida ishlagandan keyin yoshlarga ta’lim berishga kirishadi. yangi ustozning ong haqidagi fikrlari, chuqur ma’noli so’zlari mamlakat bo’ylab keng tarqaladi. shundan so’ng konfutsiy huzuriga mamlakatning turli mintaqalaridan ilmga chanqoq yoshlar oqib kela boshlaydilar. u ilm istab keluvchilarga hech qachon rad javobini bermas edi. konfutsiyning 3000 ga yaqin shogirdlari, 72 eng ko’zga ko’ringan izdoshlari orasida mamlakatning obro’li xonadonlaridan bo’lgan kishilar bilan bir qatorda kambag’al, oddiy kishilar ham …

2 / 12

ziddiyatlar, qadimgi ma’naviy an’ana va qadriyatlardan uzoqlashish – bularning hammasi konfutsiyning keskin tanqidiy qarashlari yuzaga kelishiga turtki bo’ldi. u mavjud muammoni hal qilishda yangicha qarashlarga tayanish lozimligini anglab yetdi. biroq u o’z fikrlarining jamoatchilik tomonidan qabul qilinishi uchun hamma e’tirof qilgan obro’ga ega bo’lishi kerak edi. konfutsiy xuddi ana shu obro’ni uzoq o’tmishning yarim afsonaviy obrazlaridan topdi. konfutsiy vafotidan bir necha asr o’tgach, uning ta’limoti xalq hayotining ajralmas bir qismiga aylandi. konfutsiyning falsafiy qarashlari. konfutsiy komil inson (tszyun-tszi) haqidagi g’oyani yaratdi. tszyun-tszi, ya’ni yuksak ma’naviyatli inson ikki asosiy xususiyatga ega bo’lishi kerak: insoniylik va mas’uliyat (ajdodlar oldidagi qarz)ni his qilish. komil inson, eng avvalo, ishonchli va fidoiy bo’lishi lozim. u buning uchun tinimsiz, o’zini ayamasdan o’z ishonchi, hukmdori, o’z otasi va o’zidan katta barchaga birday xizmat qilishi va doimo kamolot sari intilishi zarur. konfutsiychilikning ilk ko’rinishida axloq masalasi birinchi o’ringa qo’yilgan, diniy e’tiqod esa ikkinchi darajali sanalgan. diniy masalalar, aqidalarga …

3 / 12

ga munosib bo’lishi haqidagi g’oyani o’zida mujassam qilgan. konfutsiy fikricha, inson uchun syaodan muhimroq narsa yo’q. u: «syao va di (ukaning akaga, kichiklarning kattalarga hurmati) insoniylikning asosidir» degan. syaoning asosiy ma’nosi nima, farzandlik xizmati qanday bo’lishi kerak, degan savolga konfutsiy shunday javob bergan: «aqlli va ota-onangni boqishga yaroqli bo’lishingdir. chunonchi, odamlar uylarida itlar va otlarini ham boqadilar-ku? agar ota-onalariga ortiq ehtirom ko’rsatmasalar, hayvonlarni boqishlaridan nima farqi qoladi?». syao ta’limotining «li qonunlari»ga ko’ra, farzand ota-ona hayotlik chog’ida mutlaqo ularning ixtiyoridadir. to ular dunyodan o’tgunicha o’ziga-o’zi egalik qilishga haqli emas. agar ota-ona vafot etsa, farzand qanday ish bilan mashg’ul bo’lishidan qat’i nazar, barcha ishni tashlab uch yil aza tutishi shart. konfutsiychilikning syao ta’limoti asrlar mobaynida xitoy madaniyati, axloqiy me’yorlariga katta ta’sir o’tkazib keldi. oila va nikoh tushunchasi. konfutsiychilik xitoyda oila masalalariga hal qiluvchi ta’sir o’tkazdi. konfutsiychilik ta’limotiga ko’ra, oila nikohdan, yoshlarning kelishuvi bilan boshlanmaydi. balki oila ehtiyojlari uchun nikoh amalga oshiriladi. konfutsiychilar …

4 / 12

n oila naslini davom ettirishlari kerak. konfutsiychilikning xitoyda tarqalishi. konfutsiy fikricha, dunyodan befarzand o’tish va o’zidan nasl qoldirmaslik nafaqat shu insonning yoki shu xonadonning, balki butun jamiyatning fojiasidir. konfutsiychilikning yoyilishi sekin kechdi. konfutsiyning o’zi esa zamondoshlari tomonidan tan olinmay vafot etdi. uning shogirdlariga ham oson bo’lmadi. garchi konfutsiychilar o’z ta’limotlarini qadimgi chjou aqidalariga bog’liq urf-odatlar, marosimlar, axloqiy me’yorlar asosiga qurgan bo’lsalar-da, ular mazkur aqidalar orasida o’z munosabatlari, qolaversa, har bir masala yuzasidan o’z xulosalarini ham berib bayon qilar edilar. mana shu narsa konfutsiychilikning muvaffaqiyatga erishishiga sabab bo’ldi. bundan tashqari uning muvaffaqiyatiga sabab bo’lgan omillardan yana biri konfutsiychilarning o’zlari foydalangan qadimgi kitoblar, she’rlar, risolalarni yig’ib o’quvchilariga o’rgatganliklaridir. bu ishning asosiy qismi konfutsiyning o’zi tomonidan bajarilgan edi. u turli podshohliklarda mavjud bo’lgan uch mingdan ortiq qadimiy qo’shiqlar, yozuvlarni jamlab, ularni qayta tahrir qilgan edi. konfutsiy va uning shogirdlari tomonidan tahrir qilingan asarlar keyinchalik konfutsiychilikning asosiy manbalariga aylandi. mil. av. iv – iii …

5 / 12

lari, aravasi va boshqa narsalari keltirib qo’yildi. vaqt o’tishi bilan faylasufning obro’si oshib, ta’limoti keng tarqalgani sari ushbu ibodatxona ham ziyoratgohga aylanib bordi. tsuyfu yaqinida konfutsiy shogirdlari va izdoshlari makon tutgan kattagina qishloq barpo bo’ldi. lu podshohligi hukmdorining o’zi tsuyfuga kelib konfutsiy ibodatxonasida uning xotirasiga qurbonlik qildi. ibodatxonaning ahamiyati oshgan sayin yer mulklari bilan boyidi. bu joy oddiy mahalliy ibodatxona shaklidan xan sulolasi davriga kelib butun mamlakat miqyosidagi muqaddas ziyoratgohga aylandi. mil. av. 195 yilda birinchi xan podshohi lyu ban shaxsan o’zi konfutsiy ibodatxonasida unga atab «tay-lyao» (xitoyda eng oliy qurbonlik – qo’y, xo’kiz va cho’chqa) uchlik qurbonligi keltiradi. mana shu asrdan boshlab konfutsiy nomi xitoyda ilohiylashtirildi va unga atab muntazam qoidalar asosida qurbonliklar qilinadigan bo’ldi. xan sulolasi davrida konfutsiyga knyazlik unvoni berildi. x – xiii asrlarga kelib, sun sulolasi davrida unga imperatorlik unvoni, otasiga esa knyazlik unvoni berildi. keyinroq yuan va min sulolalari (xiii – xiv asrlar) davrida unga …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "konfusiychilik"

конфуцийчилик фалсафий ғоя сифатида майдонга келган konfutsiychilik reja: 1. konfutsiyning hayoti. 2. konfutsiyning falsafiy qarashlari 3. oila va nikoh tushunchasi 4. konfutsiychilikning xitoyda tarqalishi 5. konfutsiy nomining ilohiylashtirilishi konfutsiychilik falsafiy g’oya sifatida maydonga kelgan. uning asoschisi konfutsiy (kun tszi) mil. av. 551 yilda tug’ilib, mil. av. 479 yilda vafot etgan. konfutsiy otasidan erta ajrab, onasi qo’lida tarbiyalanadi. onasi ham ko’p o’tmay dunyodan o’tadi. konfutsiy ilm tahsilini olgach, 19 yoshida uylanadi. birinchi marta u omborchi vazifasiga ishga tayinlanadi. u bir necha yillar davomida turli podshohlar qo’l ostida ishlagandan keyin yoshlarga ta’lim berishga kirishadi. yangi ustozning ong haqidagi fikrlari, chuqur ma’noli so’zlari mamlakat bo’y...

This file contains 12 pages in DOC format (699.5 KB). To download "konfusiychilik", click the Telegram button on the left.

Tags: konfusiychilik DOC 12 pages Free download Telegram