biologiya fanining mazmuni, vazifalari va o`rganish metodlari. uning tabiatda va inson xayotida tutgan o`rni

DOC 57.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1363484165_42351.doc www.arxiv.uz reja: 1. biologiya fanining shakllanishi. 2. tiriklikning tub moxiyatlari. mavjudotlarning tiriklik darajasi. 3. biologiyaning ilmiy tadkikot metodlari. 4. biologiyaning muammolari. biologiyani o`rganishni nazariy va amaliy ahamiyati. biologiya yunoncha atama bo`lib lios-xayot, logos-fan demakdir, yaoni u xayot va uning shakillari, tuzilishi, rivojlanish o`onuniyatlari thrisidagi fandir. biologiyaning tekshirish oboekti hsimliklar, xayvonlar, zamburular, mikroorganizmlar va odamlar xisoblanadi. biologiya tabiiy fanlar sistemasiga kirib, botanika, zoologiya, anatomiya, fiziologiya, sitologiya, sistematika, paleontologiya soxalariga bhlinadi. shuningdek bioximiya, biofizika, genetika, evolyutsiya taolimoti, ekologiya, embriologiya, molekulyar biologiya, biogeotsenologiya soxalari xam biologiya kompleksidagi fanlardir. tirik organizmlarning 98% s, o, n, n elementlaridan iborat bhlib bosho`a elementlarning mio`dori juda kamdir. tirik organizmlarning muxim xossasi moddalar almashinuvi xususiyatiga ega ekanligidir. yaoni bir-biri bilan uzviy bolio` bhlgan assimilyatsiya va dissimilyatsiya jarayonidir. xar bir organizm urchiydi, rivojlanadi, yashaydi va hladi. bu jarayonda irsiy xususiyatlarni sao`lab o`olish bilan birga tasho`i muxit taosirida hzgaruvchanlik xususiyatiga xam ega. taosirlanish xam fao`at tirik organizmlarga xos xususiyatdir. …

bhylab aylanishi rhy beradi va barcha tirik organizmlar uzoaro aloo`ador bhladi. yuo`orida aytilganidek biologiya fani tirik organizmlarni hrganar ekan bu fao`at nazariy bilimlarini echish bilangina cheklanib o`olmasdan amaliy axamiyatga ega bhlgan, yaoni jaxon axolisini soni tobora ortib borayotgan bir vao`tda ularni ozio`-ovo`at, kiyim-kechak va bosho`a zarur narsalar bilan taominlashni xam hz oldiga mao`sad o`ilib o`hyadi. binobarin sermaxsul xayvon zotlari, hsimlik navlarini etishtirish, hsimliklardan mhl xosil olish, tuproo` unumdorligini sao`lash va oshirish, almashib ekishni joriy etish, kasallik va zararkunandalarga o`arshi kurashish, hrmon xhjaligini sao`lash va khpaytirish, ovchilik va mhynachilikni thri yhlga solish va bosho`a o`ator muammolarni hz oldiga mao`sad o`ilib o`hydi. ekologiya yunoncha shz bhlib (eykos-yashash joyi, logos-fan) tirik organizmlarning yashash sharoiti yoki tasho`i muxit bilan hzoaro munosabatini bildiradi. xozir fanda «inson ekologiyasi» degan atama xam bhlib unda insonni atrof muxitga va aksincha muxitning insonga taosirini hrganadi. demak, ekologiya xam tabiiy fanlar sistemasiga kirib uning oboekti bakteriyalar, bir xujayrali sodda organizmlar, …

o`olish va uni davlat muxofazasiga olish, o`hrio`xonalar, zakazniklar, milliy bolar, botanika bolarini tashkil o`ilish kabilan global muammolarga kiradi. muayan mintao`ada xavo va suvni ifloslanishi, tuproo`ning erroziyasi, yaylovlarni ishdan chio`ishi, hrmonlarni kesish mintao`aviy (regional) muammolardir. masalan: orol va orol oldi ekologiyasidir. o`zbekistonda ekologik xavfsizlikni taominlash davlat darajasidagi eng muxim vazifalardan biridir. xozir atrof-muxitni muxofaza o`ilish, tabiiy resurslardan oo`ilona foydalanishning o`zbekistonda 2005 yilgacha mhljallangan dasturi ishlab chio`arilgan. binobarin biologiya tirik organizmlar thrisida nazariy va amaliy masalalarni xal o`ilishga xizmat o`ilsa, ekologiya kelajakda solom avlod etishtirish, tabiatni muxofaza o`ilish bilan bolangandir, yaoni insonlar ixtiyojini thla o`ondirishga o`aratilgandir. inson kosmosga chio`o`an davrda biologiya fani oldiga yangi vazifalar o`hyilmoo`da. bu kosmonaftlar uchun kerakli bhlgan barcha narsalarni kosmos kemada vujudga keltirishdan iboratdir. olimlarning fikri bhyicha insoniyat «biologiya asriga» kirib bormoo`da. shunday o`ilib biz yoshlar, tirik tabiatni rivojlanish o`onuniyatlariga asoslanib, hlik tabiat o`onuniyatlarini hrganib mustao`il respublikamiz oldidagi biologiya va ekologiya fani bilan bolio` bhlgan muammolarni echishga yordam …

niyatning ko`p asarlik tajribasi tabiatni o`rganish sohasida ko`pgina amaliy natijalar berdi. shu amaliy natijalar noxiyasida biologiya ham fan sifatida shakllana bordi. biologiya fanining shakllanishi va rivojlanishi sodir bo`ldi. biologiya fanining tarixiy rivoji ruxiy olam fanlari, diniy qarashlar va moddiylikka asoslangan fikr-mulohazalar asosida ro`y berdi. dastavval qadimgi yunon faylasuflari tabiat xodisalarini va dunyoni tabiiy kelib chiqishini izohlashga moddiylik asosida yondoshdilar. demokri barcha o`lik va tirik jismlar atomalardan iboratligini xamda material tanacha hususiyati shu atomlar kattaligi, shakli ularning joylashish tartibi va miqdoriy nisbatlariga bo`liqligini o`qtirdi. aristotel (20. 384 - 322 y) dunyoning real mavjudligi va uni anglab olish mumkinligini takidladi. u biologiya sohasida ko`p ishlar qildi va hayvonlarning 510 turini izohlab, ilk bor ular tasnifini keltiradi. u tabiatning umumiy uygunlik va rivojlanishi jarayonida murakkablashishi kabi `oyalarni ilgari surdi. tabiatda o`zgarishning mavjudligi va uning qay tarzda ro`y berishi azaldanoq faylasuf va tabiatshunoslik uchun qiziqarli soha bo`lib kelgan va bir-biriga qarama-qarshi metafizik hamda dialektik …

ganlar. biologiyaning shakllanishi va rivojida keskin davr buyuk ingliz olimi ch. darvinning sodda shaklidan murakkabroqqa asta-sekin milliard yillar davomida, er evolyutsiyasi nazariyasining yaratilishi bilan boshlandi. bu nazariya o`simlik va hayvonot olamidagi barcha murakkab jarayonlar haqidagi tushunchalarni tubdan o`zgartirdi va qayta shakllantirdi. biologiya fanining rivojlanishi jarayonida mavjudotlar shakllarining tuzilishi, faoliyati, taraqqiyoti, evolyutsiyasi va ularning atrof-muhit bilan munosabatini chuqur o`rganuvchi tarmoqlar vujudga keldi. tirik tabiatdagi barcha jarayonlarni ilmiy nazariyalarga asoslangan holda organizm qismlari va organizmdagi yaxlit uy`unlashgan faoliyat sir-asrorlarini va umuman tiriklikning kelib chiqish, evolyutsiyasini, unga xos belgi va hususiyatlarini chuqur talqin etish, biologiyaning muhim vazifalaridan biridir. tiriklikning tub mohiyatlaridan biri xar bir organizmga xos bo`lgan irsiy xususiyatlarning uning avlodlariga o`tishi bilan shu organizmlarga xos xususiyatlarning saqlanishdan iboratdir. bu tiriklik mavjudot tarkibiy qismining o`z-o`zidan hosil bo`lishini ta`minlovchi jarayonlar tufayli nuklein kislotalar faoliyatlari asosida ro`y beradi. tirik mavjudotlarga o`zgacha belgilarning paydo bo`lishi, ya`ni o`zgaruvchanlik xosdir. bu jarayon ham irsiyat moddasi - nuklein kislotalardagi …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "biologiya fanining mazmuni, vazifalari va o`rganish metodlari. uning tabiatda va inson xayotida tutgan o`rni"

1363484165_42351.doc www.arxiv.uz reja: 1. biologiya fanining shakllanishi. 2. tiriklikning tub moxiyatlari. mavjudotlarning tiriklik darajasi. 3. biologiyaning ilmiy tadkikot metodlari. 4. biologiyaning muammolari. biologiyani o`rganishni nazariy va amaliy ahamiyati. biologiya yunoncha atama bo`lib lios-xayot, logos-fan demakdir, yaoni u xayot va uning shakillari, tuzilishi, rivojlanish o`onuniyatlari thrisidagi fandir. biologiyaning tekshirish oboekti hsimliklar, xayvonlar, zamburular, mikroorganizmlar va odamlar xisoblanadi. biologiya tabiiy fanlar sistemasiga kirib, botanika, zoologiya, anatomiya, fiziologiya, sitologiya, sistematika, paleontologiya soxalariga bhlinadi. shuningdek bioximiya, biofizika, genetika, evolyutsiya taolimoti, ekologiya, embriologiya, molekulyar biologiya, biog...

DOC format, 57.0 KB. To download "biologiya fanining mazmuni, vazifalari va o`rganish metodlari. uning tabiatda va inson xayotida tutgan o`rni", click the Telegram button on the left.

Tags: biologiya fanining mazmuni, vaz… DOC Free download Telegram