bakteriofag

DOC 74,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1363484759_42360.doc b a k t e r i o f a g www.arxiv.uz reja: 1. bakteriofaglar haqida umumiy tushuncha. 2. bakteriofaglarning morfologiyasi, to’zilishi va ko’payishi. 3. bateriofaglarning xususiyatlari. 4. bakteriofaglar to’g’risidagi nazariyalar. «fagos» — grekcha so’z bo’lib, yemiraman degan ma’noni anglatadi. bakteriyalarda boshqa turli tirik mavjudotlarga o’xshash o’zining paraziti bo’ladi va bu bakteriofag deyiladi. 1917 yili frantsiyalik olim d. erell ichburug’ kasalligi bilan ogrib tuzalgan odamning najasida fil’trdan o’tuvchi allaqanday bir narsa borligini aniqladi. filtrdan o’tuvchi bu narsa kasallik qo’zg’atuvchi bakteriyani eritib, kasal qishining tuzalishiga katta yordam berganligini isbotladi va usha fil’trdan o’tuvchi narsaga «bakteriofag» deb nom berdi. bakteriofag ta’sirida bakteriyalarning erib ketishi bakteriofagiya hodisasi deyiladi. bakteriofagiya hodisasini d. erelldan oldin gamaleya (1889) va tvort (1915) ko’rishgan bo’lsa ham, lekin ular buni atroflicha tekshirmasdan qoldirishgan. d. erell bakteriofagiya hodisasini va bakteriofagni chuqur tekshirgan olim. keyingi vaqtlargacha bakteriofag nimaligi to’g’risida turli fikrlar aytilib kelindi. ayrim olimlar bakteriofagni ferment deb hisoblagan edi. …

a oqsil modda borligi aniqlangan. bu oqsil modda dezoksiribonuklein kislota (dnk) dan iborat bo’lib, ayrim faglar tarkibida bu kislotaning miqdori 37—42 protsentni tashkil etadi (bakteriya tanasida dnk — 5,2% bo’lishi isbotlangan). bakteriofag tarkibida nukleoproteidlar ham borligi aniqlangan. fagning dum qismi o’siq bo’lib, uning ust qismi qisqaruvchan qobiq bilan qoplangan. elektron foto bilan suratga olib tekshirilganda bakteriofagning bakteriya tanasiga qanday ta’sir etishi va fagning ko’payishi aniqlangan va u 4 fazadan iborat. 1. adsorbtsiya qilinadi. 2. bakteriya hujayrasiga kiradi. 3. bakteriya hujayrasida rivojlanadi. 4. bakteriya hujayrasini eritib, tashqi muhitga chiqadi. 1-faza. bunda fag zarrachasi bakteriyaning tanasiga kelib, dum qismi bilan yopishadi. 2-faza. fag bakteriya hujayra qobig’ini bo’zib ichkariga kiradi, yoki ichkariga kirmasdan o’zining bosh qismidagi dnkni shprits singari hujayra ichiga yunaltiradi. 3-faza. bunda fag bakteriya hujayrasining har xil kerakli moddalaridan oziqlanib, bakteriya tanasida yashab ko’paya boshlaydi, ya’ni maxsus erituvchi ferment hosil qilib, hujayraning oqsil moddalarini eritib hazm qiladi, natijada ko’payadi. 4-faza. bakteriofag …

sirida bakteriyalar lizisga uchrab tingan bulon qaytadan loyqalanadi, bu bakteriyalarning yana ko’payganligining belgisidir. shundoq yo’l bilan yangi paydo bo’lgan kultura ikkilamchi kultura deyiladi. hozir bu kulturaning paydo bo’lish sabablari aniqlangan; har bir bakteriya kulturasida bakteriofagga nisbatan chidamsiz va bakteriofagga chidamli (fagorezistent) bakteriyalarining varianti bo’lishi mumkin. bakteriofagga chidamli bakteriyalar kulturasiga bakteriofag ta’sir etganda undagi mikroblar erimasdan, o’zgarmagan holda saqlanib qoladi, keyinchalik bular ko’payib ikkilamchi kulturani hosil qiladi. ikkilamchi kultura hosil qiluvchi mikroblar lizogen kul’turalar deyiladi. fagorezistent bakteriyalar varianti bakteriofagga chidamsiz bakteriyalar variantidai morfologik kultural, bioximik jihatdan farq qilmasa ham, antigenlik xususiyatlari bilan ancha farq qiladi. fagorezistent bakteriyalar bakteriofagning bir shtammiga (nusxasiga) chidamlik bo’lsa ham, shu bakteriofagning ikkinchi shtammi ta’sirida ular ham yemirilishi mumkin. demak ikkilamchi kultura o’ziga xos bakteriofag bo’lgandagina erib lizisga uchrashi mumkin. bakteriofagning sxetsifik xususiyatlari bakteriofagning asosiy xususiyatlaridan biri, ayrimlari faqat bir xil bakteriyanigina lizisga uchrata oladi. bu uning o’ziga xos xususiyatidir. bakteriofagning bunday xususiyatini yaxshilab tekshirilishi natijasida bu …

i bakteriyaga ta’sir etadigan bakteriofag monovalentlik fag deyiladi. aksincha, fag bir tur bakteriyaning o’ziga va yaqin avlodlariga ham ta’sir etib lizisga uchratsa, bu polivalentlik fag deyiladi. baktyeriofagning antigyenlik xususiyati bakteriofagning yana bir xususiyati shundan iboratki, u antigenlik xususiyatiga ham egadir. masalan, agar bir xil fag kuyonga parenteral ravishda yuborilsa, uning organizmida shu fagga qarshi neytrallovchi moddalar (antilizinlar) hosil bo’ladi. shu fag bilan kuyon uzoq vaqt immunizatsiya qilinsa, uning qon zardobi ana shu bakteriofagni butunlay neytrallash kuchiga ega bo’ladi. masalan, petri kosachasidagi zich oziq muhitga fagni neytrallovchi kuyon zardobidan kushiladi va unga kuyonga yuborilgan fag ham aralashtiriladi. so’ngra kosachaga shu fagning ta’sirida lizis bo’ladigan bakteriya ekilsa, bu eqilgan bakteriyalar lizis bo’lmasdan, normal o’sib koloniyalar hosil qiladi, chunki kuyon zardobidagi maxsus moddalar (antilizinlar) fagni neytrallamaydi. kuyonni bu fag bilan immunizatsiya kilgandan unga qarshi neytrallovchi narsa hosil bo’lishi — fagning antigenlik xususiyat borligini ko’rsatadi. bakteriofagning chidamliligi bakteriofagning ximiyaviy va fizikaviy faktorlarga chidamliligi har …

kka ham ancha chidamli bo’ladi. shundan foydalanib hozirgi vaqtda ichburukka qarshi ishlatiladigan fagni quruq holda qo’llanilmoqda. ultrabinafsha nuri bakteriofagni 10—15 mino’tda, tik tushgan qo’yosh nuri esa 2—3 soatda o’ldiradi. bakteriyalarning vegetativ shakllariga qaraganda faglar ko’pchilik ximiyaviy dezinfektorlarga ancha chidamlidir. ular kislotali muhitda tez nobud bo’ladi, kuchsiz ishkoriy muhitga esa ancha chidamlidir. surmaning 0,5 % li eritmasi, 1% fenol bir necha kunda, ba’zan bir xaftada fagning aktivligini yo’qota oladi. spirt, efir va xloroform fagning kuchini juda kam o’zgartiradi. 1% li formalin ta’sirida fag bir necha minut ichida aktivligini yo’qotadi. tripsin fagni 24 soat ichida parchalaydi. fag oshqozondagi xlorid kislota ta’siriga chidamsizdir. yuqori darajada qontsentratsiyalangan glitserin ham fagni o’ldiradi. bakteriofagning yana bir xususiyati shuki, u bakteriyaga spetsifik ta’sir etish bilan birga, boshqa mikrobni ham lizis qilishga moslana oladi. uning bu xususiyati adaptatsiya deyiladi. bakteriofagning tarqalishi va uni ajratib olish usullari bakteriofag tabiatda keng tarqalgan bo’lib, bakteriyalar bor joyda uchraydi. bakteriofag chiqindi suvda, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "bakteriofag"

1363484759_42360.doc b a k t e r i o f a g www.arxiv.uz reja: 1. bakteriofaglar haqida umumiy tushuncha. 2. bakteriofaglarning morfologiyasi, to’zilishi va ko’payishi. 3. bateriofaglarning xususiyatlari. 4. bakteriofaglar to’g’risidagi nazariyalar. «fagos» — grekcha so’z bo’lib, yemiraman degan ma’noni anglatadi. bakteriyalarda boshqa turli tirik mavjudotlarga o’xshash o’zining paraziti bo’ladi va bu bakteriofag deyiladi. 1917 yili frantsiyalik olim d. erell ichburug’ kasalligi bilan ogrib tuzalgan odamning najasida fil’trdan o’tuvchi allaqanday bir narsa borligini aniqladi. filtrdan o’tuvchi bu narsa kasallik qo’zg’atuvchi bakteriyani eritib, kasal qishining tuzalishiga katta yordam berganligini isbotladi va usha fil’trdan o’tuvchi narsaga «bakteriofag» deb nom berdi. bakteriofag ta’siri...

Формат DOC, 74,5 КБ. Чтобы скачать "bakteriofag", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: bakteriofag DOC Бесплатная загрузка Telegram