biologiya o’qitish metodikasining rivojlanish tarixi

DOC 39,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1363483609_42344.doc www.arxiv.uz reja: 1. tabiatshunoslik o’qitish metodikasining dastlabki davri.: 2. xx asrda biologiya o’qitish metodikasining holati. 3. uzbekistonda biologiya o’qitish metodikasi. 1.tabiatshunoslik o’qitish metodikasining dastlabki davri. tabiatshunoslik maktablarga o’quv fani sifatida 18- asr oxirida kiritilgan. bu sohada dastlabki darslikni v.f.zuyev yozgan. uning darsligi "anorganik tabiiyot", "o’simliklar dunyosi", «hayvonlar dunyosi» kabi bo’limlardan tashkil topgan. birinchi bo’lim tuproq, toshlar, tuzlar, yonilg’i moddalar, toshga aylangan organizmlar haqidadir. o’simliklar dunyosi bo’limida esa o’simliklarning hujayraviy tuzilishi, har xil o’simliklarning tasnifiga oid bilimlar berilgan.zoologiya bo’limida ayrim hayvonlarning tashqi qiyofasi, hayot kechirishni hikoya qilinadi.v.f.zuyev darsligida o’simliklar, hayvonlar morfologiyasi, sistemasidan tashqari ekologiyaga oid ma’lumotlar bor. darslikda tabiiy, tasviriy ko’rgazmali qurollardan foydalanish haqida ham fikr bildirilgan. x1x asrda nashr qilingan a.sh.teryayev botanika darsligi sistematika fanining asoschisi karl linneyning "botanika falsafasi" asaridan to’liq ko’chirilganligi sababli o’quvchilar uchun tushunarli bo’lmadi. 1828-1852 yillar mobaynida halq ta’limi sohasida isloh o’tkazilib , tabiatshunoslik o’quv fani maktab rejasidan olib tashlandi. lekin keyinchalik 1853 yildan boshlab …

i qayd kiladi. u tabiatshunoslikni o’qitishda qo’rgazma qurollardan keng foydalanish, tajribalar olib borish nihoyatda muhim ekanligini ta’kidlaydi. a.l.gerd x1x asrning tabiatshunoslikning yirik metodisti sanaladi. uning qayd etishicha maktab tabiatshunoslikining asosiy maqsadi o’quvchilarga rivojlantiruvchi bilim berishdan xamda bilim olishdagi ularning mustaqilligini taraqqiy etdirishdan iboratdir. a.l.gerd faoliyatida darslarda tajribalarni namoyish qilish, ekskursiyalar o’tkazish, amaliy mashg’ulotlar olib borish muhim o’rin tutadi. a.ya.gerd darvin tomonidan asoslangan evolyutsion nazariya ta’sirida bo’lgan va o’z darsliklariga evolyutsion prinsipini joriy etgan. u maktab tabiatshunoslik kursi: 1. anorganik dunyo; 2.o’simliklar dunyosi; 3. «hayvonot dunyosi», «odam», «yer tarixi» kabi o’quv fanlaridan tuzilgan bo’lishi kerak deb ta’kidlaydi. a.ya.gerd faoliyati tufayli tabiatshunoslikni o’qitish metodikasi pedagogika fanining alohida ilmiy shaxobchasi sifatida e’tirof etila boshlandi. 2. xx asrda biologiya o’qitish metodikasining holati. xx asrdagi biologiya o’qitish metodikasiga v.v.polovsov katta hissa qo’shdi. u 1907 yili "tabiatshunoslikning umumiy metodika asoslari" kitobini nashr qilib, unda metodikaga oid bilimlar sistemasini yoritdi. polovsov darslikga kiritilgan o’quv material mazmuni birinchidan …

si bo’lib nazariya va amaliyotning birligini joriy etish hisoblanadi. buni amalga oshirish uchun bilimlar va ko’nikmalar ya’ni o’quv materiali o’quv fanlarga taqsimlanmay, balki yil fasllarini e’tiborga olib dolzarb mavzularga, masalan «tabiat», «qishloq bilan shaharning bog’liqligi», «yerdan hayot va hayotiy jarayonlarning fizikximik asoslari», «ekish va o’simliklarni parvarishlash» kabi mavzularga taqsimlangan edi. bunday kompleks dasturlar tabiiy ravishda o’quvchilarga sistemali bilim bera olmas edi, shunga ko’ra o’quv materialini laboratoriya metodi asosida o’rganish targ’ib kilina boshlandi. natijada o’quvchilar sinf darslari o’rniga tabiatni kuzatish, tajriba o’tkazish bilan boshladilar. laboratoriya metodi o’quv dasturining asosiy maksadi mehnat, tabiat va jamiyat kompleksni o’rganishdan iborat bo’lgan. bu kompleks o’quv dasturlari maktablarda o’qitiladigan o’quv fanlari orasidagi to’siqni bartaraf qilishga qaratilgan edi. lekin bunday kompleks o’quv dasturlari o’quvchilarga sistemali bilimlar bera olmasligi tezda ma’lum bo’lib qoldi. shuning uchun 1931 yildan boshlab xukumat qarori bilan boshlang’ich va o’rta maktab isloh qilindi va ta’lim berishning asosiy tashkiliy shakli dars bo’lishi lozimligi uqtirildi. shu …

ning o’qitish metodikasiga oid ko’llanmalar ham nashr qilindi. bular qatoriga prof. p.i.borovitskiy tahriri ostida chiqqan "biologiya o’qitish metodikasi" m.1962, prof.b.v.vsesvyagskiyning “biologiyaning umumiy o’qitish metodikasi" m.1960, n.m.verzilin va v.m.korsunskayalarning "biologiya o’qitishning umumiy metodikasi" m.1983, prof. i.n.ponamaryova taxriri ostida nashr kilingan "biologiya o’qitishning umumiy metodikasi" m.2003 kabilarni kiritish mumkin. 3.o’zbekistonda biologiya o’qitish metodikasi. respublikamizda biologiya o’qitish metodikasiga oid tadqiqotlar xx asrning ikkinchi yarmidan boshlanadi. o’zbekistonda sobiq ittifoq markazida nashr qilingan darsliklar joriy etilgani va undagi ko’pgina o’quv materiallar notanish bo’lgani sababli, o’quvchilarning bilim darajasi past edi. shu sababli respublika metodist olimlarining e’tibori maktab botanika, zoologiya, umumiy biologiya darslarida mahalliy materiallardan foydalanish muammosini yechishga qaratildi. (ye.m.belьskaya, a.ye.suxarev, a.t.g’ofurov). shu bilan bir vaqtda botaniq, zoologik bilimlarni maktab tajriba yer uchastkasida va tirik burchakgida olib borilayotgan amaliy ishlar bilan bog’lash masalalari tadqiq qilindi (m.jabborov, t.isxaqov, x.shokirov). 1961 yili nizomiy nomidagi toshkent davlat pedagogika instituti (hozirgi ped. universitet)da "biologiya o’qitish metodikasi" kafedrasi tashkil qilindi. mazkur kafedrani …

, unda o’quvchilar tomonidan olib boriladigan kuzatishlar, tajribalarni hal qildilar. maktab botanika kursini o’qitishga bo’lgan didaktik talablar, botanika darslarida o’quvchilarning bilish faoliyatini faollashtirish masalalari ye.m.belьskayaning "botanika didaktikasi" ko’llanmasida o’z ifodasini topdi. m.ortiqov esa o’zining maktablarda o’tkazgan tajribalariga asoslanib, biologiya darslarida ekran vositalari (o’quv filьmlari, diafilьmlar, diapozitivlar)dan foydalanish o’quvchilarda biologik o’quv materialini o’zlashtirishga bo’lgan qiziqishini orttirishiga, ularning bilimini mustahkam bo’lishida alohida ahamiyatga ega ekanligini isbotlab berdi. j.tolipova darslarni xilma xillashtirish, noan’anaviy darslar (seminar, konferensiya, muammoli munozarali) o’tkazish o’quvchilarning bilish faoliyatini faollashtirishda, mustaqilligini rivojlantirishda, puxta bilim egallashlarida katta rolь o’ynashini ko’rsatib berdi. maktabdagi bilimlar tushunchalardan tashkil topgan. 1950 yillardan boshlab n.m.verzilin boshliq bir guruh rus metodistlari xususiy biologik tushunchalarni tadqiq qildilar. ulardan farqli ravishda 1970 yildan boshlab a.t.g’ofurov umumbiologik tushunchalarni, xususan, "hujayra","moddalar va energiya almashinuvi", "irsiyat va o’zgaruvchanlik", "organik olam evolyutsiyasi" kabi tushunchalarni o’quvchilar qanday o’zlashtirishi haqida kuzatish, tajriba ishlarini olib bordi va bu soxada "umumiy biologik tushunchalarnn shakllantirish" degan mavzuda o’quv …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "biologiya o’qitish metodikasining rivojlanish tarixi"

1363483609_42344.doc www.arxiv.uz reja: 1. tabiatshunoslik o’qitish metodikasining dastlabki davri.: 2. xx asrda biologiya o’qitish metodikasining holati. 3. uzbekistonda biologiya o’qitish metodikasi. 1.tabiatshunoslik o’qitish metodikasining dastlabki davri. tabiatshunoslik maktablarga o’quv fani sifatida 18- asr oxirida kiritilgan. bu sohada dastlabki darslikni v.f.zuyev yozgan. uning darsligi "anorganik tabiiyot", "o’simliklar dunyosi", «hayvonlar dunyosi» kabi bo’limlardan tashkil topgan. birinchi bo’lim tuproq, toshlar, tuzlar, yonilg’i moddalar, toshga aylangan organizmlar haqidadir. o’simliklar dunyosi bo’limida esa o’simliklarning hujayraviy tuzilishi, har xil o’simliklarning tasnifiga oid bilimlar berilgan.zoologiya bo’limida ayrim hayvonlarning tashqi qiyofasi, hayot kechirishni...

Формат DOC, 39,0 КБ. Чтобы скачать "biologiya o’qitish metodikasining rivojlanish tarixi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: biologiya o’qitish metodikasini… DOC Бесплатная загрузка Telegram