gazsimon yoqilg‘ilar va ularning afzalligi. tabiiy gaz.

DOCX 10 pages 28.1 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 28.1 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

mavzu: gazsimon yoqilg‘ilar va ularning afzalligi. tabiiy gaz. reja: 1. sintez gaz olish usullari. 2. tabiiy gazni oltingugurtli birikmalardan tozalash. 3. metanni konversiyalash. 4. uglerod (ii)-oksid konversiyasi. tayanch iboralar: konversiya, kislorodli konversiya, karbonatli konversiya, bug`li konversiya, konventor, oltingugurtli birikmalarni gidrogenlash, o`rta va quyiharoratli katalizatorlar kimyo sanoatining eng muhim va zaruriy xom-ashyolaridan biri bu texnologik gaz (sintez gaz) hisoblanadi. sintez gaz hozirgi kunda ammiak va metanol sintezi uchun asosiy xom-ashyo hisoblanadi. tarkibida vodorod tutuvchi gazlarni olish jarayonlari qo`llanilayotgan oksidlovchi va texnologik jihozlanishga ko`ra quyidagi variantlarda bo`lishi mumkin: yuqori haroratli kislorodli konversiya, shaxtali reaktorda boradigan katalitik bug`-kislorodli konversiya, quvurli reaktorlarda boradigan katalitik bug`- karbonatli konversiya. sintez gazni hosil qilish uchun turli mamlakatlarda turlicha xom-ashyodan foydalaniladi. bu maqsadda rossiya federsiyasida qattiq yoqilg`i, tabiiy va neft-yo`ldosh gazlardan foydalanilsa, yaponiya va germaniya kabi mamlakatlarda suyuq yoqilg`idan foydalaniladi. bizning respublikamizda bu maqsadda tabiiy gazdan foydalaniladi. qattiq yoqilg`idan sintez gaz olish jarayoni gazogeneratorlarda quyidagi reaksiya orqali amalga …

2 / 10

dalanib sintez gaz olish tabiiy gaz zahiralari kam bo`lagan mamlakatlarda keng tarqalgan. ishlab chiqarilgan sintez gazning 67% idan yaponiyada, 59%idan germaniyada ammiak sintezi uchun foydalaniladi. metanol sintezi uchun suyuq yoqilg`ini qayta ishlash ham shunga o`hshash texnologik tizimlarda amalga oshiriladi. texnologik jihatdan suyuq yoqilg`ini qayta ishlashni ikkiga bo`lish mumkin. birinchi guruhga yuqori haroratli kislorod konversiyasi uchraydigan yoqilg`ilar kiradi. bularga og`ir suyuq yoqilg`ilar - mazut, kreking-qoldiq, kirsa, ikkinchi guruhga engil distillanuvchi ( qaynash harorati 200-2200s) yoqilg`ilar- benzinlar, ligroinlar va rangli distillyatlar aralashmalari kiradi. gaz qurumdan tozalangandan so`ng, oltingugurtli birikmalardan tazalash uchun yuboriladi. shundan so`ng gazning tarkibida 3-5% co2, 45-48% co, 40-45% h2, shuningdek ma`lum miqdorda metan, azot va argon bo`ladi, so konversiyadan o`tkaziladi va co2 tozalanadi. sintez gazni tabiiy gazdan tarkibining asosini tashkil qiluvchi metanni oksidlab olishda quyidagi reaksiyalar boradi: ch4 +0,5o2 ═2co +2h2 +35,5 kj (4) ch4 +n2o co +3h2 +206,4 kj (5) ch4 + n2o 2co +2h2 +248,3 kj (6) …

3 / 10

karbonatli, kislorod va havoli katalitik konversiyalash orqali hosil qilish mumkin. quyidagi rasmda zamonaviy qurilmalarda tabiiy gazdan sintez gaz olishning texnologik bosqichlari o`rtasidagi aloqa keltirilgan: ammiak va metanol sintezining funsianal sxemasi tabiiy gaz qazib olingan vaqtda uning tarkibida ko`pgina miqdorda noorganikva organikoltingugurtli birikmalar bo`ladi. noorganikbirikmalardan tabiiy gaz tarkibida faqat vodorod sulfid bo`ladi. organikoltingugurtli birikmalar tabiiy gaz tarkibida turli – tuman bo`ladi. bular: uglerodoksisulfid cos, karbosulfid cs2, tiofen c4h4s, sulfidlar r2s, disulfidlar r2s2, merkaptanlar rhs (metilmerkaptan ch3sh, etilmerkaptan c2h5sh, og`ir merkaptanlar, masalan,c6h5sh). o`tqazilgan ko`pgina tadqiqotlar asosida aniqlanishicha moleqo`lyar massa qancha katta bo`lsa, uni gaz tarkibidan tozalash shuncha qiyin kechadi. eng qiyin tozalaniladigan oltingugurtli organikmodda - tiofen ekan. shuningdek sulfidlar va merkaptanlar ham qiyin tozalaniladi. kislorod va oltingugurt moddalarining izlari juda kam miqdori bo`lganda ham zararli bo`lib, katalizatorni zaharlaydi. shuning uchun bu gazdarni ayni aralashmalardan tozalash - eng qiyin vazifalardan hisoblanadi. tozalashdan oldin oltingugurtli birikmalar vodorod sulfidgacha gidratlanadi va hosil bo`lgan vodorod sulfid …

4 / 10

mda gidrogenlash orqali amalga oshiriladi. gidrogenlash jarayoni quyidagi reaksiyalardan iborat: c2h5sh+h2→h2s+c2h6 (7) c6h5sh+h2→h2s+c6h6 (8) c4h4s+4h2→h2s+c4h10 (9) cs2+4h2→2h2s+ch4 (10) cos+h2→h2s+co (11) ch3sc2h5+2h2→h2s+ch4 + c2h6 (12) yuqoridagi sharoitda olib borilgan reaksiya dearli oxirigacha boradi va amalda qaytmas hisoblanadi. keyingi bosqichda 390-4100s haroratda hosil bo`lgan vodorod sulfid rux oksidi asosidagi (giap-10) katalizatorga yuttiriladi: h2s+zno → zno+h2o 200-5000s harorat oralig`ida reaksiya oxirigacha borib, gazning tozalanish darajasi yuqori bo`ladi. tarkibida oltingugurtli birikmalar miqdori ko`p bo`lgan tabiiy gazni sintetik seolitlar (molekulyar to`r) qo`llash yo`li bilan adsorbsiyalash usulida tozalanadi. oltingugurtli birikmalarni tozalashda eng maqbul katalizatorlar tarkibiga na2o,al2o3,sio2 kiruvchi nax markali seolitlar hisoblanadi. sorbsiyalash xona haroratida olib boriladi, seolitni regenerasiyalash 300-400°s haroratda olib boriladi. regenerasiya azot yoki tozalangan gazni doimiy xarorat ortib borishi tartibida amalga oshiriladi, bunda oltingugurtning asosiy (65%) miqdori 120-200°s xaroratda ajralib chiqadi. atmosfera bosimida va dastlabki komponentlarning stexiometrik nisbatiga ko`ra metan konversiyasi 800°s xarorat atrofida deyarli to`liq oxirigacha boradi. bunda suv bug`ining sarfini oshirish hisobiga …

5 / 10

g stexiometrik tarkibini hosil qilishda texnologik kislorod va azot olish uchun havoni ajratish zaruriyati kerak bo`lmaydi. metanni konversiyalab vodorod olishda to`liqsiz oksidlanish jarayoni sodir bo`ladi: 1) ch4+0,5o2co+2h2 ∆h= -35,6 kj (13) ch4+2o2dco2+2h2o ∆h= -800 kj (14) 2) ch4+h2odco+3h2 ∆h= 206 kj (15) ch4+co2d2co+2h2 ∆h= 248 kj (16) kislod ishtirokida konversiyalashda, suv bug`i ishtirokida konversiyalashdek bosimni oshirish termodinamik jihatdan maqsadga muvofiq emas. birinchi bosqich reaksiyaning muvozanat konstanta qiymati shu darajada yuqoriki, bu reaksiyani amalda qaytmas bo`lishiga olib keladi. shu sababli gazlar aralashmasidagi kislorod aralashmasini stexiometrik nisbatdan ko`p bo`lishi mahsulot unumini ortishiga olib kelmaydi. kislorodli konversiyada bosimning ortishi suv bug`i konversiyasidagi kabi termodinamik jihatdan maqsadga muvofiq hisoblanmaydi. bunda yuqori bosimlarda metan konversiyasini yuqori darajaga etkazish uchun jarayonni yuqori haroratlarda olib borish zarur bo`ladi. metanni suv bug`ili va kislorodli konversiyalash jarayoni turli issiqlik effektlari bilan sodir bo`ladi. bug`li konversiya endotermik hisoblanib, qizdirishni talab qilsa; kislorodli konversiyalash reaksiyasi ekzotermik bo`lib, jarayonni nafaqat avtotermik tarzda …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "gazsimon yoqilg‘ilar va ularning afzalligi. tabiiy gaz."

mavzu: gazsimon yoqilg‘ilar va ularning afzalligi. tabiiy gaz. reja: 1. sintez gaz olish usullari. 2. tabiiy gazni oltingugurtli birikmalardan tozalash. 3. metanni konversiyalash. 4. uglerod (ii)-oksid konversiyasi. tayanch iboralar: konversiya, kislorodli konversiya, karbonatli konversiya, bug`li konversiya, konventor, oltingugurtli birikmalarni gidrogenlash, o`rta va quyiharoratli katalizatorlar kimyo sanoatining eng muhim va zaruriy xom-ashyolaridan biri bu texnologik gaz (sintez gaz) hisoblanadi. sintez gaz hozirgi kunda ammiak va metanol sintezi uchun asosiy xom-ashyo hisoblanadi. tarkibida vodorod tutuvchi gazlarni olish jarayonlari qo`llanilayotgan oksidlovchi va texnologik jihozlanishga ko`ra quyidagi variantlarda bo`lishi mumkin: yuqori haroratli kislorodli konversiya, shaxtali re...

This file contains 10 pages in DOCX format (28.1 KB). To download "gazsimon yoqilg‘ilar va ularning afzalligi. tabiiy gaz.", click the Telegram button on the left.

Tags: gazsimon yoqilg‘ilar va ularnin… DOCX 10 pages Free download Telegram