o`simlik to`qimalari

DOC 62.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1363359484_42263.doc www.arxiv.uz reja: 1. o`simlik to`qimalarining tuzilishi va klassifikasiyasi. 2. hosil qiluvchi (meristema) to`qimalar. apikal, loteral va interkalyar meristemalar. 3. asosiy to`qimalar. so`ruvchi, assimilyasion va g`amlovchi parenximalar. 4. qoplovchi to`qimalar . epiderma, probka va po`stloq parenximalar. 5. mexanik to`qimalar. kollenxima, sklerenxima va sklereidlar. 6. o`tkazuvchi to`qimalar. naychalar va traxeidlar. 7. ajratuvchi to`qimalar. smola yo`llari va sut naychalari. tayanch so`z va iboralar: to`qima, meristema, parenxima, epiderma, probka, po`stloq, kletchatka. tuzilishi va bajaradigan vazifasi bir xil, kelib chiqishiga ko`ra umumiy bo`lgan hujayralar to`plamiga to`qimalar deyiladi. to`qima ularni hosil qilgan hujayralarning shakliga qarab parenximatik va prozenxima to`qimalarga bo`linadi. yumaloq, to`g`ri burchakli yoki ko`p burchakli hujayralardan tashkil topgan to`qimalar parenximatik to`qima deyiladi. to`qimani hosil qiluvchi hujayralar po`stlarining ximiyaviy tarkibiga qarab yog`ochlangan va po`kaklangan to`qimalar deb tariflanadi. hujayra po`stlarining nechog`li qalinlashganligiga qarab ular qalin devorli va yupqa devorli to`qimalar deb yuritiladi. to`qimalar tashkil topib bo`lgan to`qima hujayralarida tirik modda bor yoki yo`qligiga qarab tirik va …

ashtiradigan o`rin hisoblanadi. fiziologik vazifasi va o`simlik hayotidagi umumiy axamiyatiga qarab to`qimalar quyidagi tiplarga bo`linadi. bular qoplovchi, acosiy, o`tkazuvchi, mexanik va ajratuvchi. bularning hammasi doimiy to`qimalar bo`lib, ular hosil qiluvchi to`qimadan paydo bo`ladi. shunday qilib o`simlikda 6 xil to`qima bo`ladi. hosil qiluvchi (meristema) to`qimalar. aytib o`tilganidek, meristema boshqa to`qimalarni hosil qilishga xizmat qiluvchi, o`sishni ta`minlovchi to`qimadir. kelib chiqishiga ko`ra birlamchi va ikkilamchi, o`simlikda joylashishiga qarab apikal yoki uchki, loteral yoki yon va interkalyar yoki qo`shimcha meristemalarga bo`linadi. apikal meristemalar o`z navbatida vegetativ shoxcha apikali, hosil shoxlari apikali va ildiz apikaliga bo`linadi. shunday qilib, hosil qiluvchi to`qimalar ildiz va novdaning uchki qismida joylashadi. ular faqat asosiy novdaning emas, balki yon shoxlar va ildizning barcha tarmoqlari uchki qismida joylashadi. loteral meristemalarga o`tish davrida doimiy bo`linib silindr hosil qiluvchi, poya va ildizning ichidagi hujayralar – perisikl i keyinchalik o`zgarib, o`tkazuvchi to`qimalar hosil qiluvchi – prokambiydan iborat (bu haqda keyinchalik to`xtalib o`tamiz). interkalyar meristema …

malardan farq qilib, asosiy to`qimalar hujayralararo bo`shliqlarga juda boy asosiy to`qimalarning bosh vazifasi esa o`simliklarni oziqlantirishda iborat. shunga ko`ra ular 3 turga: so`ruvchi, assimilyasion va g`amlovchi parenximalarga bo`linadi. so`ruvchi parenxima ildizning uchida, uning so`ruvchi qismida joylashib, ildiz tukchalari tomonidan tuproqdagi suv va unda erigan mineral moddalarni so`radi va uni ildizning markaziy qismiga o`tkazadi. bu moddalar undan o`tkazuvchi maxsus tizimga o`tib o`simlikni barcha organlariga tarqaladi. assimilyasion parenxima yoki xlorenxima o`zida ko`plab xlorofill donachalari borligi bilan xarakterlanadi. uning asosiy vazifasi fotosintez bo`lib, birlamchi mahsulotlar hosil qilishdan iborat uglevodlar hosil bo`lishi faqat xloroplastlar borligi bilan emas, balki quyosh nuri tushishiga ham bog`liq. shu sababli xlorenxima, odatda barg po`stining ostida, yashil novdalarda joylashib, ularga chuqur singib boradi. bargning ustki qismida unga perpendikulyar joylashgan prizmasimon hujayralar bo`lib, ular polisad yoki ustunsimon to`qimalar deyiladi. barg ostidagi to`qimalar esa siyrak joylashadi va bulutsimon yoki gubkali parenxima deyiladi. gubkali to`qimalar xlorofill donachalari bo`lsada, ular asosan gaz almashinuvi va …

lanmasdan alkaloid, glyukozid, oshlovchi moddalar, kauchuk va smola qorishmalari kabi organik birikmalar ham to`planadi. bulardan tashqari, ushbu parenxima turli xil eritmalarni o`simlikning o`zida o`tkazish vazifasini bajaradi. g`amlovchi parenximaning amaliy axamiyati aniq. u biz uchun turli xil o`simlik mahsulotlarining manbai hisoblanadi. ayrim o`simliklarda aerenxima deb ataluvchi maxsus havo tutuvchi parenximalar rivojlanib, ular o`simlikning suvga botib turuvchi ildiz qismi nafas olishi uchun xizmat qiladi. bunaqa parenximalar, odatda botqoqlik yoki suvda o`sishga moslashgan o`simliklarda uchraydi. qoplovchi to`qimalar. yuksak o`simliklarning organlari tashqaridan qoplovchi to`qimalar bilan o`ralgan. qoplovchi to`qimalarning esa 3 ta tipi mavjud. bular epiderma, probka va po`stloq. epiderma qatlami dastlab o`simlikning barcha kismini o`rab turadi. u o`simlikning butun hayoti davomida uning ayrim organlari, xususan yosh novda va barglarida saqlanib qoladi. ko`p yillik o`simliklarda uning eniga o`sishi asnosida o`zgarib, dastlabki vegetasiyaning oxiridayoq ikkilamchi qoplovchi to`qima – probka bilan o`rin almashadi. epiderma nisbatan bir xil tirik hujayralarning qatoridan hosil bo`lgan. epiderma ustidan kutikula deb ataluvchi …

di. og`izchalar ikkita yarim oy shaklidagi hujayralar bo`lib, ular o`zining shakli va yashil plastidalari borligi bilan boshqa hujayralardan farq qiladi. bu ikki hujayralarni cho`zinchoq hujayralararo bo`shliq ajratib turadi va bu og`izchani ochilib-yopilishini boshqarib turadi. o`simlikning fiziologik holatiga qarab bu teshikcha ochilishi, yopilishi yoki shunchaki qisqarishi mumkin. og`izcha orqali karbonat angidrid barg ichkarisiga kiradi, erkin kislorod esa atmosferaga chiqadi. og`izchalar bargning ostki qismida ko`proq bo`ladi. bargdagi og`izchalarning soni o`simlik turiga, uning yashash sharoitiga qarab turlicha bo`ladi va o`rtacha 100-300 tadan 1000 tagacha va undan ham ko`proq bo`ladi. odatda, epiderma o`simlikda bir necha haftadan bir necha oygacha umr ko`radi va uning o`rnida ikkilamchi qoplovchi to`qima – probka hosil bo`ladi. uning paydo bo`lishi uchun maxsus ikkilamchi meristema zarur bo`lib, u epidermaning o`lishi bilan yuzaga keladi. ikkilamchi meristema probka kambiysi yoki fellogen deb ataladi. odatda, u bir qavat chekka tomoni bilan cho`zilgan bo`linuvchi hujayralar qavatidan iborat bo`ladi. bo`linish esa poya yuzasiga parallel tarzda amalga …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o`simlik to`qimalari"

1363359484_42263.doc www.arxiv.uz reja: 1. o`simlik to`qimalarining tuzilishi va klassifikasiyasi. 2. hosil qiluvchi (meristema) to`qimalar. apikal, loteral va interkalyar meristemalar. 3. asosiy to`qimalar. so`ruvchi, assimilyasion va g`amlovchi parenximalar. 4. qoplovchi to`qimalar . epiderma, probka va po`stloq parenximalar. 5. mexanik to`qimalar. kollenxima, sklerenxima va sklereidlar. 6. o`tkazuvchi to`qimalar. naychalar va traxeidlar. 7. ajratuvchi to`qimalar. smola yo`llari va sut naychalari. tayanch so`z va iboralar: to`qima, meristema, parenxima, epiderma, probka, po`stloq, kletchatka. tuzilishi va bajaradigan vazifasi bir xil, kelib chiqishiga ko`ra umumiy bo`lgan hujayralar to`plamiga to`qimalar deyiladi. to`qima ularni hosil qilgan hujayralarning shakliga qarab parenximatik va ...

DOC format, 62.0 KB. To download "o`simlik to`qimalari", click the Telegram button on the left.

Tags: o`simlik to`qimalari DOC Free download Telegram