protoplazmaning fizik kimyoviy xossalari, qovushqoqligi va elastikligi

DOC 82,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1363358351_42250.doc protoplazmaning fizik kimyoviy xossalari, qovushqoqligi va elastikligi www.arxiv.uz reja: 1. prtoplazmaning strukturasi 2. protoplazmaning fizik xossalari: o`tkazuvchanlik, қovushқoқlik, elastiklik, ta`sirlanuvchanlik 3. tsitoplazma va organoidlar harakati. 4. o`simlik hujayrasining osmatik xususiyati 5. protoplazmaning kimyoviy xossalari 6. osmatik bosim. turgor va plazmoliz. protoplazma. protoplazma xujayra ichidagi tsitoplazma va organoidlar bilan birgalikda bir butunni tashqil etib, unda metabolitik jarayonning murakkab reaktsiyalari sodir bo`ladi. tsitoplazma protoplazmaning asosiy qismini tashqil etuvchi suyuқlikdir. boshq,a organoidlar asosan tsitoplazma ichida joylashadi. ularning hosil bo`lishi, rivojlanishi va uzlarining funktsional va-zifalarini bajarishlari uchun fakat tsitoplazma ichidagina optimal sharoit bo`ladi. o`simlik xujayrasini tuldirib to`rgan tsitoplazma uch қavatdan iboratdir. sirt tomondan xujayra devoriga yopishib turuvchi қavati—plazmolemma, ya`ni tashқi membrana deyiladi. ichki kavati vakuoladan chegaralanib turadi va u tonoplast yoki ichki membranani tashqil etadi. tsitoplazmaning urta kavati mezopdazma deyiladi. xujayraning metabolitik jaraenida ishtirok etuvchi barcha organoidlar tsitoplazmaning mezoplazma kavatida joylashgan bo`ladi. tsitoplazma shilimshik„ rangsiz, tinik. va yarim suyuk, holatdagi modda. solishtirma ogirligi …

a esa 10-11foizi bo`lishi mumkin. umuman protoplazmaning ko`pchilik қismi suv, қolgan қismini қuruқ. moddalar tashqil etadi. қuruқ moddalarning esa asosiy қismini oқsillar tashqil қiladi. tsitoplazmaning harakati.. tirik xujayra ichidagi tsitoplazmaning doim aylanma va oqimsimon harakat kilib turishi uning muhim xususiyatlaridan biridir. odatda protoplazmaning hammasi ham bunda ishtirok etmaydi. xujayraning pustiga tao`alib turadigan қismi — plazmolemma va tonoplast tinch turadi. protoplazmadagi organoidlar esa tsitoplazmaga kushilib passiv harakatlanadi. tsitoplazmaning harakat tezligini organoidlarning harakatini kuzatish va ulchash yuli bilan aniқlash mumkin. aylanma (rotatsion) harakat odatda protoplazmasi xujayra pustiga yakin joilashgan, urta kysmi esa katta vakuola bilan band bo`lgan xujay-ralarda kuzztiladi. protoplazma guyo xujayraning markazi atrofida aylanganday bir tomonga karab harakatlanadi. buni suv o`simliklari — elodeya yoki valisneriyaning xujayralarida kurish mumkin. oqimsimon (tsirkulyatsiey) shaklida protoplazma x.arakati talay-gina ingichka oqimlar xolida xar tomonga yunalgan bo`ladi. vaqti-vaqti bilan xar bir oqim uz yunalishini uzgartirib, teskari tomonga okadi. kdrama-karshi oqimlar yonma-yon bo`ladi. xujayralarning markaziy қismidagi oqimlar ham …

protoplazmadagi organoidlar x,am passiv x.arakat natijasida uzlarining funktsional vazifalarini yaxshirok, bajaradilar. kovushkoklik xujayra hayotidagi eng mux.im xususiyatlardan biri. u xujayraning x,ayotiyligini va bioqimyoviy faolligini belgilaydi. kovushkoko`ik deb eritmaning shu eritmadagi zarrachalarning uzaro ara-lashishiga tuskinlik қilish k,obiliyatiga aytiladi (molekulalar, ion-lararovaboshқalar). k,ovushk.oklik protoplazmaning tuzilmaviy xola-tini va bu tuzilmani tuzuvchi kolloid zarralarning o`zaro tortishuv kuchini belgilaydi. o`simlik xujayralari protoplazmasining k.ovushk.oklik darajasi ularning turlariga va navlariga k.arab xar xil bo`ladi vahayotiy jarayonida (jumladan, modda almashinuv, x.aroratning ko`tarilishi yoki pasayishi) uzgarib turadi. o`simliklarningekologik guruxlarida x.am kovusho`oklik x.ar xil darajada, masalan, kurrok.chilik sharoitiga moslashgan o`simliklarda mezofitlarga nisbatan ancha yuk.ori, suv o`simliklarida esa aksincha ancha past bo`ladi. elastiklik xam protoplazmaning eng muhim xususiyatlaridan biridir. elastiklik deb zararlanmagan tirik prtoplazmaning shakli uzgarti-rilganda u avvalgi xrlatiga kaytish xususiyatiga aytiladi. pdazmaning elastikligini uning juda ingichka tola holatigacha uzilmasdan chuzila olish xususiyatida ham kurish mumkin. bu protoplazmaning ma`lum tuzil-madan iborat ekanligidan dalolat beradi. protoplazmaning suv bilan ara-lashmasligi sababli uni toza suyuklik …

araro x.arakatidir. ana shu jarayonlarda o`simlik xujayralarida mavjud bo`lgan osmotik potentsial katta rol uynaydi. bu esa diffuziya va osmos konunlaridan kelib chikadi. umumiy tizimda moddalarning bir joydan ikkinchi joyga siljitish diffuziya deiiladi. diffuziyalanuvchi modda uz yulida parda uchratsa, uning tarkalishi ancha kiyinlashadi. xujayraning tsellyuloza, gemitsellyulozadan iborat pusti ham shunga uxshash pardalar katoriga kiradi. suyuk va erigan moddalarning parda orkali diffuziyalanishxrdisasi osmos deiiladi. eritmaning parda orkali ichkariga kirishiga endoosmos, tashқariga chiқishiga esa ekzoosmos deiiladi. keyingi yillarda utkazilgan tekshirishlarning ko`rsatishicha, fakat erituvchilarni (suv) utkazib, erigan moddalarni butunlay utkazmaidigan pardalar ham borligi aniklandi. bunday pardalar tanlab utkazuvchi pardalar deb ataladi. osmotik bosim.. ekzoosmosdan kura endoosmosning kuchlirok bo`lishi natijasida rivojlanib, pufakning ichki tomonidan itaruvchi gidrostatik bosim — osmotik bosim deb ataladi. bunday bosimning mav-judligini birinchi marta 1826 yilda frantsuz botanigi dyutroshe isbot-lab bergan. buni isbotlashda kullanilgan asbob esa dyutroshe osmomet-ri deiiladi. bu osmometr bilan osmotik krnuniyatni kurib chiқish uchun x.ayvon kovugidan yoki pergament kogozidan …

ga mis ko`porosi eritmasini solgan va tsilindrni sarik. kon tuzi k4 [re(gk6>] eritmasi ichiga tushirgan. natijada o`simlik xujayrasiga yakinrok.yarimutk&zgich membrana hosil bo`lgan. pfeffer osmotik bosimning kiymati turli sharoitga boғliқ. bo`lganini shu osmometr yordamida tekshirib, uning eritma kontsentratsiyasiga nisbatan tutri proportsional ekanligini aniklagan. o`simliklarning xujayrasida x.am shunday jarayonlar sodir bo`lishi mumkin, ya`ni o`simlik xujayrasining pustida elastiklik xususiyati mavjud bo`lib, chuzilish krbiliyatiga ega. suv va erigan moddalarni uzidan utkazadi. lekin protoplazma membrana k.avatlarining mavjudli-gi (plazmolemma vatonoshtast) sababli turli mod-dalar ga nisbatan tanlab utkazuvchanlik xususiyatiga ega. uning bu xususiyati suv va suvda erigan moddalarning xujayra shirasiga turli tez-likda utishiga asoslanadi. o`simlik xujayrasining vakuolasida juda ko`p osmotik faol moddalarto`planadi. bularga shakar, organik kislota va tuzlar kiradi. xujayra shirasida osmotik faol moddalar kancha ko`p to`plasa, unda osmotik bosim shuncha yukrri bo`ladi. xujayraning osmotik bosimini vant-goff formulasi bo`yicha aniklasa bo`ladi: r = its1,buerda, ya-osmotik bosim, s—eritma kontsentratsiyasi, l=gazlarning doimiy koeffitsienti - 0, 08207 ga teng, /"-absolyut …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "protoplazmaning fizik kimyoviy xossalari, qovushqoqligi va elastikligi"

1363358351_42250.doc protoplazmaning fizik kimyoviy xossalari, qovushqoqligi va elastikligi www.arxiv.uz reja: 1. prtoplazmaning strukturasi 2. protoplazmaning fizik xossalari: o`tkazuvchanlik, қovushқoқlik, elastiklik, ta`sirlanuvchanlik 3. tsitoplazma va organoidlar harakati. 4. o`simlik hujayrasining osmatik xususiyati 5. protoplazmaning kimyoviy xossalari 6. osmatik bosim. turgor va plazmoliz. protoplazma. protoplazma xujayra ichidagi tsitoplazma va organoidlar bilan birgalikda bir butunni tashqil etib, unda metabolitik jarayonning murakkab reaktsiyalari sodir bo`ladi. tsitoplazma protoplazmaning asosiy qismini tashqil etuvchi suyuқlikdir. boshq,a organoidlar asosan tsitoplazma ichida joylashadi. ularning hosil bo`lishi, rivojlanishi va uzlarining funktsional va-zifalarini bajarishlari...

Формат DOC, 82,5 КБ. Чтобы скачать "protoplazmaning fizik kimyoviy xossalari, qovushqoqligi va elastikligi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: protoplazmaning fizik kimyoviy … DOC Бесплатная загрузка Telegram