xvi-xvii asrning birinchi yarmida rossiya

DOCX 19 стр. 693,3 КБ Бесплатная загрузка

19 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 693,3 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 19

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 19

xvi-xvii asrning birinchi yarmida rossiya reja: · kirish · ivan iv (ivan grozniy) davrida siyosiy islohotlar · tashqi siyosat va harbiy yurishlar · iqtisodiy va ijtimoiy holat · romanovlar sulolasining boshlanishi (1613) · madaniyat va diniy hayoti xulosa foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati xvi-xvii asrning birinchi yarmida rossiya kirish xvi–xvii asrlarning birinchi yarmi rossiya tarixida muhim o‘zgarishlar va murakkab jarayonlar davri sifatida alohida o‘rin tutadi. bu davrda rossiya o‘zining markazlashgan davlatchilik shaklini mustahkamlash, hududiy kengayish va ichki ijtimoiy-siyosiy ziddiyatlarni boshdan kechirish yo‘lida muhim qadamlar tashladi. ivan iv (grozniy) hukmronligidan tortib to smuta davri (1598–1613) boshlanishigacha bo‘lgan bu davr rossiya davlati va jamiyatining kelajagini belgilab bergan muhim voqealar bilan to‘la edi. rossiya tarixining xvi–xvii asr boshlaridagi umumiy tavsifi xvi asrda rossiya o‘rta asr feodal davlatidan markazlashgan monarxiyaga o‘tish jarayonini boshdan kechirdi. ivan iii va uning o‘g‘li vasiliy iii davrida moskva knyazligi birlashgan rossiya davlatining markaziga aylandi, qozon va astraxan xonliklari qo‘shib olindi. ivan …

2 / 19

vlat barqarorligiga putur yetkazdi.iqtisodiy holat: iqtisodiyot asosan qishloq xo‘jaligiga asoslangan bo‘lib, dehqonlarning krepostnoylik tizimiga tobora ko‘proq tortilishi kuzatildi. savdo rivojlanayotgan bo‘lsa-da, yevropa bilan aloqalar cheklangan edi. shu bilan birga, sibirning qo‘shib olinishi yangi iqtisodiy imkoniyatlar ochdi.ijtimoiy holat: jamiyat keskin sinfiy bo‘linish bilan xarakterlanardi: boyarlar, dvoryanlar, dehqonlar va shahar aholisi o‘zaro ziddiyatli manfaatlar doirasida yashardi. krepostnoylik tizimining kuchayishi dehqonlarning ijtimoiy noroziligini keltirib chiqardi, bu esa keyinchalik qo‘zg‘olonlarga zamin yaratdi. ivan iv (ivan grozniy) davrida siyosiy islohotlar va tashqi siyosat ivan iv vasilyevich, tarixda “ivan grozniy” sifatida mashhur bo‘lgan rossiya hukmdori (1533–1584), rossiya davlatchiligining markazlashuvi va kengayishi yo‘lida muhim islohotlar va harbiy yurishlar amalga oshirgan shaxs sifatida tanilgan. uning hukmronligi davri rossiya tarixida o‘ziga xos o‘rin tutadi, chunki bu davrda davlat boshqaruvi tizimi mustahkamlanib, hududiy kengayishning muhim bosqichlari amalga oshirildi. shu bilan birga, ivan iv ning qattiqqo‘l siyosati, xususan, oprichnina va livoniya urushi kabi tadbirlar o‘ziga xos ijtimoiy-siyosiy va iqtisodiy oqibatlarga olib …

3 / 19

dida bir qator islohotlar o‘tkazdi. bu islohotlar davlat apparatini modernizatsiya qilish, mahalliy boshqaruvni markazga bo‘ysundirish va qonunchilik tizimini takomillashtirishga qaratilgan edi.1549-yilda ivan iv “tanlangan rada” (izbrannaya rada) deb atalgan maslahat organini tashkil etdi. bu organ davlat boshqaruvida islohotlarni amalga oshirishda muhim rol o‘ynadi. tanlangan rada tarkibiga ivan iv ga yaqin bo‘lgan ishonchli shaxslar, jumladan, aleksey adashev va ruhoniy silvester kirdi. ushbu organ orqali sud-huquq tizimi, soliq yig‘ish va harbiy tuzilmalar isloh qilindi. 1550-yilda yangi “sudebnik” (qonunlar to‘plami) qabul qilindi, bu esa qonunchilikni yagona tizimga keltirdi va mahalliy sudlar faoliyatini markaziy hokimiyat nazoratiga oldi. sudebnikda sud jarayonlari tartibga solinib, boyarlarning o‘zboshimchaliklariga chek qo‘yildi.mahalliy boshqaruvda “gubnoy islohot” joriy etildi, bu orqali mahalliy hokimlar (gubnoy starosta) tomonidan jinoyatchilikka qarshi kurash va soliq yig‘ish tizimi tartibga solindi. shu bilan birga, “zemskiy islohot” mahalliy o‘zini o‘zi boshqarish organlarini joriy etdi, bu esa aholining davlat boshqaruviga jalb qilinishini ta’minladi. bu islohotlar markaziy hokimiyatni mustahkamlashda muhim qadam …

4 / 19

ni mustahkamlash edi. ivan iv boyarlarning xiyonatkorona harakatlaridan xavotirda edi, chunki uning yoshlik davrida boyarlar o‘zaro nizolar va hokimiyat uchun kurashlar tufayli davlat barqarorligiga putur yetkazgan edi. oprichnina orqali ivan iv boyarlarning mol-mulklarini musodara qildi, ularning ko‘pini surgun qildi yoki qatl etdi. masalan, novgorodda 1570-yilda oprichniklar tomonidan amalga oshirilgan qirg‘in natijasida minglab odamlar, jumladan, boyarlar va savdogarlar halok bo‘ldi.biroq, oprichnina siyosati kutilgan natijalarni to‘liq bera olmadi va iqtisodiy-ijtimoiy oqibatlarga olib keldi. oprichniklarning o‘zboshimchaliklari aholining noroziligini keltirib chiqardi, qishloq xo‘jaligi va savdo sohasida tanazzul yuz berdi. ko‘plab dehqonlar qochib ketib, yerlar ishsiz qoldi, bu esa iqtisodiy inqirozga olib keldi. oprichnina 1572-yilda rasman bekor qilingan bo‘lsa-da, uning oqibatlari rossiya iqtisodiyoti va ijtimoiy tuzumiga uzoq vaqt ta’sir ko‘rsatdi. bu siyosat ivan iv ning qattiqqo‘l boshqaruv uslubining eng yorqin namunasiga aylandi va uning “grozniy” laqabini mustahkamladi. boyarlar hokimiyatining zaiflashuvi ivan iv davrida boyarlarning hokimiyati sezilarli darajada zaiflashdi. bu jarayon markazlashgan davlatni kuchaytirish va oprichnina …

5 / 19

davlat boshqaruvining markazlashuviga xizmat qildi, lekin bu jarayon ijtimoiy nizolarni ham keltirib chiqardi. boyarlarning ko‘plab vakillari ivan iv ga qarshi chiqishga urinishi natijasida repressiyalar yanada kuchaydi. shu bilan birga, boyarlarning zaiflashuvi rossiya davlatining uzoq muddatli barqarorligiga xizmat qildi, chunki markaziy hokimiyatning kuchi oshdi va mahalliy separatizm xavfi kamaydi. tashqi siyosat va harbiy yurishlar ivan iv davrida rossiya tashqi siyosatda katta yutuqlarga erishdi, xususan, sharqiy yo‘nalishda hududiy kengayishda muhim natijalar qayd etdi. 1552-yilda qozon xonligi, 1556-yilda esa astraxan xonligi rossiya tomonidan bosib olindi. bu yurishlar rossiyaning volga daryosi bo‘yidagi hududlarni to‘liq nazorat qilishiga imkon berdi va sharqqa yo‘l ochdi.qozon xonligiga qarshi yurish ivan iv ning eng muhim harbiy yutuqlaridan biri sifatida baholanadi. qozon xonligi uzoq vaqtdan beri rossiya uchun xavf tug‘dirib, chegara hududlariga hujumlar uyushtirardi. 1552-yilda ivan iv shaxsan boshchilik qilgan harbiy yurish natijasida qozon shahri qamal qilindi va bosib olindi. bu g‘alaba nafaqat harbiy, balki ramziy ahamiyatga ega edi, chunki …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 19 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xvi-xvii asrning birinchi yarmida rossiya"

xvi-xvii asrning birinchi yarmida rossiya reja: · kirish · ivan iv (ivan grozniy) davrida siyosiy islohotlar · tashqi siyosat va harbiy yurishlar · iqtisodiy va ijtimoiy holat · romanovlar sulolasining boshlanishi (1613) · madaniyat va diniy hayoti xulosa foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati xvi-xvii asrning birinchi yarmida rossiya kirish xvi–xvii asrlarning birinchi yarmi rossiya tarixida muhim o‘zgarishlar va murakkab jarayonlar davri sifatida alohida o‘rin tutadi. bu davrda rossiya o‘zining markazlashgan davlatchilik shaklini mustahkamlash, hududiy kengayish va ichki ijtimoiy-siyosiy ziddiyatlarni boshdan kechirish yo‘lida muhim qadamlar tashladi. ivan iv (grozniy) hukmronligidan tortib to smuta davri (1598–1613) boshlanishigacha bo‘lgan bu davr rossiya davlati va jamiyatining kelajagini...

Этот файл содержит 19 стр. в формате DOCX (693,3 КБ). Чтобы скачать "xvi-xvii asrning birinchi yarmida rossiya", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xvi-xvii asrning birinchi yarmi… DOCX 19 стр. Бесплатная загрузка Telegram