qadimgi mesopotamiya tarixini o’rganishdagi yevropalik olimlar

DOCX 7 pages 25.2 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 25.2 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

qadimgi mesopotamiya tarixining o’rgangan yevropalik olimlar va ularning ilmiy ishlari ro’yxatini tuzish yil olim ismi asosiy ishi / kashfiyoti izoh 1835 henry rawlinson behistun yozuvini o’qish (kuni yozuvini hal qilish) mesopotamiya yozuvlarini o’qishning asoschisi; assur va bobil tillari ochildi 1849–1851 austen henry layard nayniva qazishmalari, ashshurbanipal kutubxonasini topish nayniva va nimruddagi arxeologik qazishmalar orqali assur tarixi yuzaga chiqdi 1857 edward hincks kuni yozuvlarining fonetik asoslarini aniqlash xet, bobil va assur tillari o’rtasidagi fonetik o’xshashlikni isbotladi 1872 george smith "gilgamesh dostoni"ni ingliz tiliga tarjima qildi ilk yozma adabiyot namunalaridan biri; suv toshqini haqidagi matnlar aniqlangan 1880-yillar jules oppert mesopotamiya toponimikasi va nomlarining o’zgarishini o’rgangan "xaldeylar" va "assuriylar" atamalarini aniqlashda asosiy rol o’ynagan 1890–1900 theophilus pinches kuni yozuvi hujjatlarini tizimlashtirish iqtisodiy va huquqiy hujjatlarni tahlil qilgan; qadimgi qonunchilikni yoritgan 1902 friedrich delitzsch "babel und bibel" (bobilda va injilda) nomli ishi mesopotamiya va diniy matnlar orasidagi o’xshashliklarni tahlil qilgan 1914 leonard william king …

2 / 7

ya madaniyatining kundalik hayotini yoritgan; "la plus vieille cuisine" 1990-yillar piotr michalowski adabiyot va siyosiy tarix bo’yicha ishlar gilgamesh va boshqa epik matnlarni kontekstda o’rganib chiqqan zamonaviy tadqiqotchi qadimgi mesopotamiya tarixini o’rganishdagi yevropalik olimlar 1. genri austen layard (1817–1894, angliya) faoliyat davri: 1840-yillar asosiy ishlari: - nineviya qazishmalari (1845–1851): layard ossuriya poytaxti nineviya (hozirgi iroqning mosul shahri yaqinida)da keng ko’lamli arxeologik qazishmalar olib bordi. u ashurnasirpal ii va sancherib saroylarini topdi, shuningdek, zigguratlar va ko’plab bo’rtma haykallar kashf etdi. - ashurbanipal kutubxonasi: layardning qazishmalari natijasida ashurbanipal qirollik kutubxonasining loy lavhalari topildi, bu lavhalar keyinchalik mixxat yozuvlarini o’qish uchun muhim manba bo’ldi. - nashrlar: “nineveh and its remains” (1849) kitobida u o’z kashfiyotlarini batafsil tasvirlab, mesopotamiya tarixiga qiziqishni oshirdi. tahlil: layardning ishi mesopotamiya arxeologiyasining boshlanishi sifatida muhim ahamiyatga ega. uning topilmalari g’arb dunyosida ossuriya tsivilizatsiyasiga qiziqish uyg’otdi va britaniya muzeyida saqlanadigan ko’plab artefaktlarning asosini tashkil etdi. ammo uning qazish usullari zamonaviy …

3 / 7

ya tarixini o’rganishda inqilob yasadi. uning ishi tufayli olimlar shumer, akkad va bobil davlatlarining iqtisodiy, diniy va siyosiy hayotini o’rganish imkoniyatiga ega bo’ldi. rouelsonning yondashuvi ilmiy va tizimli edi, bu uning ishini zamonaviy assiriologiyaning asosiga aylantirdi. 3. yulius oppert (1825–1905, germaniya/fransiya) faoliyat davri: 1850–1900-yillar asosiy ishlari: - shumer tilini identifikatsiyalash (1869): oppert “akkad va shumer shohi” yozuviga asoslanib, shumer xalqining mavjudligini isbotladi va ularni mesopotamiyaning eng qadimgi aholisi sifatida aniqladi. - mixxat matnlarini tarjimasi: u ko’plab mixxat yozuvlarini fransuz tiliga tarjima qildi, shu jumladan qonunlar va diniy matnlarni. - ilmiy asarlar: oppertning “histoire des empires de chaldée et d’assyrie” (1865) kitobi mesopotamiya tarixini tizimli ravishda tahlil qildi. oppertning shumer tsivilizatsiyasini aniqlashi mesopotamiya tarixini tushunishda muhim bosqich bo’ldi. uning ishi shumerlarning yozuv, matematika va astronomiyadagi kashfiyotlarini ochib berdi. oppertning ko’p tilli yondashuvi (u nemis, fransuz va lotin tillarida yozgan) uning ishini xalqaro miqyosda muhim qildi. 4. ernest de sarzec (1832–1901, fransiya) …

4 / 7

880–1960, angliya) faoliyat davri: 1922–1934-yillar asosiy ishlari: - ur qazishmalari (1922–1934): vulli ur shahrida (hozirgi iroqning nasiriya yaqinida) keng ko’lamli qazishmalar olib bordi. u “ur zikkurati” va “qirollik qabristoni”ni topdi, bu shumer tsivilizatsiyasining boyligini ko’rsatdi. - artefaktlar: vulli oltin zargarlik buyumlari, musiqiy asboblar (masalan, ur lirasi) va mixxat lavhalar topdi. - nashrlar: “ur of the chaldees” (1929) kitobida u kashfiyotlarini ommabop tarzda tasvirladi. vullining urdagi qazishmalari shumer tsivilizatsiyasining moddiy va madaniy yutuqlarini ochib berdi. “qirollik qabristoni” topilmalari shumer jamiyatidagi ijtimoiy tabaqalanish va diniy marosimlar haqida ma’lumot berdi. uning ommabop yozuv uslubi keng jamoatchilikni mesopotamiya tarixiga jalb qildi. robert koldewey (1855–1925, germaniya) faoliyat davri: 1899–1917-yillar asosiy ishlari: - bobil qazishmalari (1899–1917): koldewey bobil shahrida keng ko’lamli qazishmalar olib bordi. u ishtar darvozasi, navuxadnazar ii saroyi va bobil minorasi (zikkurat) qoldiqlarini topdi. - ilmiy nashrlar: “the excavations at babylon” (1914) asarida u bobilning me’moriy tuzilishi va shahar rejasini tahlil qildi. koldeweyning ishi …

5 / 7

qazishmalari | shumer iqtisodiyoti va san’atini ochdi | | 1899–1917 | robert koldewey | bobil qazishmalari | bobil me’morchiligi va san’atini ko’rsatdi | | 1922–1934 | leonard vulli | ur qazishmalari | shumer moddiy madaniyatini yoritdi | umumiy tahlil: yevropalik olimlarning ishi mesopotamiya tsivilizatsiyalarini o’rganishda bir necha bosqichdan iborat edi: 1. arxeologik kashfiyotlar (layard, de sarzec, vulli, koldewey): ularning qazishmalari shumer, akkad, bobil va ossuriya shaharlarining moddiy madaniyatini ochdi. topilgan artefaktlar (haykallar, zikkuratlar, loy lavhalar) tsivilizatsiyalarning yuksak darajasini ko’rsatdi. 2. mixxat yozuvini ochish (rouelson, oppert): bu ish tarixiy matnlarni o’qish imkonini berdi, natijada iqtisodiy, diniy va siyosiy tuzilmalar haqida ma’lumotlar ochildi. 3. ilmiy tahlil va nashrlar: olimlarning kitoblari va maqolalari mesopotamiya tarixini tizimli o’rganishga yordam berdi va keng jamoatchilikni jalb qildi. xulosa: yevropalik olimlarning ishi mesopotamiya tarixini o’rganishda muhim bosqich bo’ldi. ularning kashfiyotlari va tahlillari shumer, akkad, bobil va ossuriya tsivilizatsiyalarining jahon tarixidagi o’rnini ochib berdi. shu bilan birga, zamonaviy …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi mesopotamiya tarixini o’rganishdagi yevropalik olimlar"

qadimgi mesopotamiya tarixining o’rgangan yevropalik olimlar va ularning ilmiy ishlari ro’yxatini tuzish yil olim ismi asosiy ishi / kashfiyoti izoh 1835 henry rawlinson behistun yozuvini o’qish (kuni yozuvini hal qilish) mesopotamiya yozuvlarini o’qishning asoschisi; assur va bobil tillari ochildi 1849–1851 austen henry layard nayniva qazishmalari, ashshurbanipal kutubxonasini topish nayniva va nimruddagi arxeologik qazishmalar orqali assur tarixi yuzaga chiqdi 1857 edward hincks kuni yozuvlarining fonetik asoslarini aniqlash xet, bobil va assur tillari o’rtasidagi fonetik o’xshashlikni isbotladi 1872 george smith "gilgamesh dostoni"ni ingliz tiliga tarjima qildi ilk yozma adabiyot namunalaridan biri; suv toshqini haqidagi matnlar aniqlangan 1880-yillar jules oppert mesopotamiya toponimik...

This file contains 7 pages in DOCX format (25.2 KB). To download "qadimgi mesopotamiya tarixini o’rganishdagi yevropalik olimlar", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi mesopotamiya tarixini o… DOCX 7 pages Free download Telegram