ot va uning ma'no turlari

PPT 11 pages 789.0 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 789.0 KB

File type PPT

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

слайд 1 ot. otning ma'no turlari reja: ot va uning leksik-grammatik xususiyatlari (leksik ma'nosi, morfologik belgilari, sintaktik vazifasi). otning ma'no turlari: atoqli va turdosh otlar turdosh otlarning turlari: aniq va mavhum otlar, yakka va jamlovchi otlar ot va uning leksik-garmmatik xususiyatlari predmetning nomini (keng ma'noda) bildiruvchi mustaqil so'z turkumiga ot deyladi. ot so'z turkumiga oid so'zlar kim? nima? kimlar? nimalar? so'rog'laridan biriga javob berad: yer, quyidagi leksik-semantik xususiyati: 1)keng ma'noda predmet ma'nosini ifoda etish otning leksik xususiyatidir. predmet ma'nosini tirik mavjudotlar (parranda, qush, chumoli kabilar), yer va osmonga, kundalik turmushga oid narsalarning nomi (quyosh, oy, tog', tosh, daryo, tuz, non, choynak, qoshiq kabilar), o'simliklarning nomi (paxta, sholi, jo'xori, beda kabi), voqea-hodisalarning nomi (to'y, anjuman, majlis, shodlik, ishonch, kurash) o'rin vaqt nomlari (yoz, kuz, pastlik, tepalik), atab qo'yilgan shaxs va predmetlarning nomi (toshkent, zulfiya, sirdaryo, «o'qituvchi» nashriyot kabi) ifoda etadi. shunga ko'ra otlar ma'no jihatdan 2 turga bo'linadi: atoqli va turdosh …

2 / 11

kitobni sevadi) kabi. 4) ot so'z yasalish xususiyatlariga ega. ot va so'z turkumi faol so'z yasalish usullari morfologik, sintaktik; shuningdek faqat ot so'z turkumini yasaydigan abbrevasiya usuli bilan yasaladi: xizmatchi, kulgi, taroq, gulzor, quvonch (morfologik usul bilan); belbog', ko'zoynak, baxt-saodat, ota-ona (sintaktik usul); dan, toshdpu (abbreviasiya usuli bilan) 4)otlarda modal forma yasalishi ham mavjud. otlarda modal ma'no otning leksik ma'nosiga kichraytirish, erkalash, hurmat, kuchaytirish, gumon, noaniqlik, kesatiq kabi qo'shimcha ma'nolarni qo'shish bilan hosil qilinadi: qizcha, qo'zichoq, bo'taloq, bolagina, karimjon, ra'noxon, un-pun, non-pon kabi. ot quyidagi sintaktik xussuiyatlarga ega: 1)ot ot bilan bog'lanadi. bosh va qaratgich kelishigidagi otlar ana shunday xususiyatga ega: 2)ot fe'l bilan bog'lanadi. tushum, jo'nalish, o'rin-payt, chiqish kelishigidagi otlar fe'l bilan bog'lanadi: xatni o'qidi, xatga qaradi, xatda yozilgan kabi; 3)ot ba'zan sifat, ravish, son, olmosh, undovga ham bog'lanadi: osmon tiniq, uylar ko'p, maqsadim shu kabi 4)bosh kelishik shaklidagi ot gapdaega, kesim, sifatlovchi kabi gap bo'laklari vazifasida; undalma, nomenativ …

3 / 11

nomi turdosh ot deyiladi: stol, kitob, tanbur, baxt, kulgi, anjuman kabi. turdosh otlar atoqli otlarga qaraganlar ko'p miqdorni tashkil qiladi. turdosh otlar kichik harf bilan yoziladi. atoqli otlar. bir xildagi predmet (shaxs) yoki hodisalardan birini ayirib ko'rsatadigan otlar atoqli otlar deyiladi. atoqli otlar atab qo'yilgan nomlarni ifodalaydi. atoqli otlarga quyidagilar kiradi: kishilarning ismi va familiyalari: murod, o'ktam, o'tkir, maxmudjon, axmedov yozuvchi va shoirlarning taxalluslari: oybek, uyg'un, muqimiy, furqat uy havonlariga atab qo'yilgan nomlar: lopar, to'rtko'z, mosh planeta, yulduz va sayyoralarning nomlari: yer, zuhar, yetti qaroqchi, mirrix geografik nomlar (shahar, qishloq, tog', daryo, ko'l, cho'l, qit'a nomlari): toshkent, marg'ilon, chotqol, pomir, ohangaron, chirchiq, osiyo. oliy davlat va yuqori tashkilotlarning nomlari: o'zbekiston vazirlar mahkamasi, o'zbekiston oliy kengashi ilmiy muassasalar, oliy o'quv yurtlari, vazirliklar va korxonalar nomi: paxtachilik ilmiy-tekshirish instituti, o'rta osiyo ipakchilik ilmiy-tekshirish instituti, toshkent davlat pedagogik universiteti, moliya vazirligi, davlat banki yuqori mansab, oliy faxriy unvon nomlari: o'zbekiston prezidenti, vazirlar mahkamasi …

4 / 11

chasini qo'shish bilan anglata oladi: uylar, shaharlar, talabalar, eshiklar kabi. mavhum otlar predmet sifatida tasavvur qilinadigan noaniq, mavhum, tushunchani ifodalaydi: yaxshilik, baxt, sog'inch, ёg'ingarchilik va boshqalar. mavhum otlar donalab sanalmaydi va -lar qo'shimchasi vositasida ko'plik ma'nosi ifodalamaydi. turdosh otlar shuningdek, birlik shaklda yakka bir predmetni ifoda etadi. turdosh otlar shu xususiyatga ko'ra yakka va jamlovchi otlarga bo'linadi. yakka otlar birlik shakldagi predmetlardan bittasini yakkalab, ajratib ko'rsatadi: stol, kitob, qalam, uy chamadon. grammatik jihatdan -lar ko'plik qo'shimchasini olib, ko'plik ma'nosini ifoda eta oladi. jamlovchi otlar birlik shakldagi bir xil predmet otlarning to'dasini, jamini anglatadi: xalq, armiya, gala, to'da, poda, ozchilik, ko'pchilik. demak, jamlovchi otlar grammatik jihatdan birlik shaklda bo'lsa ham, ma'no jihatdan ko'plikni ifodalaydi. adabiyotlar ro'yxati i.a.karimov. barkamol avlod-o'zbekiston taraqqiyotining poydevori. toshkent, 1997 yil u.tursunov, n.muxtorov, sh.rahmatullayev. «hozirgi o'zbek adabiy tili» 1992 yil a.abduazizov. «o'zbek tili fonologiyasi va morfologiyasi» toshkent, 1992 yil s.rahimov, b.umurqulov, «hozirgi o'zbek-adabiy tili» toshkent, 2001 y s.rahimov, …

5 / 11

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ot va uning ma'no turlari"

слайд 1 ot. otning ma'no turlari reja: ot va uning leksik-grammatik xususiyatlari (leksik ma'nosi, morfologik belgilari, sintaktik vazifasi). otning ma'no turlari: atoqli va turdosh otlar turdosh otlarning turlari: aniq va mavhum otlar, yakka va jamlovchi otlar ot va uning leksik-garmmatik xususiyatlari predmetning nomini (keng ma'noda) bildiruvchi mustaqil so'z turkumiga ot deyladi. ot so'z turkumiga oid so'zlar kim? nima? kimlar? nimalar? so'rog'laridan biriga javob berad: yer, quyidagi leksik-semantik xususiyati: 1)keng ma'noda predmet ma'nosini ifoda etish otning leksik xususiyatidir. predmet ma'nosini tirik mavjudotlar (parranda, qush, chumoli kabilar), yer va osmonga, kundalik turmushga oid narsalarning nomi (quyosh, oy, tog', tosh, daryo, tuz, non, choynak, qoshiq kabilar), o'simlik...

This file contains 11 pages in PPT format (789.0 KB). To download "ot va uning ma'no turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: ot va uning ma'no turlari PPT 11 pages Free download Telegram