mineral o'g'itlarni qo'llashning fiziologik asoslari

PPT 19 pages 648.0 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 648.0 KB

File type PPT

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

assalomu aleykum aziz ustoz va talabalar. bugungi “o’simliklar anatomiyasi va morfologiyasi” fanidan tayyorlagan ochiq darsimizga mavzu: mineral o'g'itlarni qo'llashning fiziologik asoslari reja: i.kirish i.1. mineral elementlar o’rganilish tarixi ii.asosiy qism: ii.1. mineral elementlarning fiziologik ahamiyat ii.2. organik azot iii.xulosa o'g'itlarni qo'llashning fiziologik asoslari o`simliklar tuproqdan juda ko`p mineral moddalarni ya`ni davriy sistemada uchraydigan deyarli barcha elementlarni u yoki bu ko`rinishda suv bilan birga qabul qilib, o`z tanasini qurishga va organik moddalar to`plashga sarf qiladi. bundan kelib chiqadiki, tuproqning tarkibi va xususiyatlari o`simliklarning o`sishi va rivojlanishida alohida ahamiyatga ega. tuproq tarkibidagi kul va chirindi moddalarning o`simliklar hosildorligiga ijobiy ta`sir qilishi avvaldan malum. ammo bu fikrga birdaniga kelinmagan. masalan, gollandiyalik olim ya.b. van-gelmont (1629) 91 kg quruq tuproq sig`adigan chelakga massasi 2,25 kg bo`lgan tol qalamchalarini ekgan va uni doimiy ravishda yomg`ir suvi bilan sug`orib turgan. besh yil o`tganidan so`ng tuproq va tolning og`irliklari alohida-alohida o`lchab ko`rilganida tolning og`irligi 77 kg.ni (75 …

2 / 19

krga kelgan, ammo keyinchalik (1856) o`z xatosini anglaydi va o`simliklar azotni ildiz orqali nitrat ko`rinishida qabul qiladi degan fikrga kelgan hamda o`zining "minimum qonuni" va "qaytarilish qonuniyatini" taklif etdi. libixning «minimum qonuni» ning mohiyati shundaki, mineral o`g`itlarning har qanday miqdori ham o`simliklar hosilining oshishiga olib kelmaydi, chunki o`simliklarning mutlaq hosildorligi tuproqdayetishmayotgan moddaga bog`liqdir. mineral elementlarning o`simliklardagi miqdori. o`simliklar atrof muhitdan u yoki bu miqdorda deyarli barcha davriy sistemada uchraydigan elementlarni o`zlashtiradi. ammo, boshqa kimyoviy elementlar bilan almashtirib bo`lmaydigan, o`simliklarning o`sishi va rivojlanishi uchun o`ta zarur bo`lgan 19 ta element alohida ahamiyatga ega. ular c, h, o, n, p, s, k, ca, mg, fe, mn, cu, zn, mo, b, ci, na, si, co kabi elementlardir. bulardan faqatgina 16 tasi mineral elementlardir. chunki, c, h va o o`simliklarga asosan co2, o2 va h2o holida o`zlashtiriladi. ushbu elementlarning keyingi uchtasining o`simliklar rivojlanishi uchun zarurligi hozircha o`z tasdig`ini to`la topgani yo`q. masalan natriy elementining …

3 / 19

lorodidan foydalanishadi va azotni atmosferaga qaytaradi hamda tuproqni kambag`allashishiga olib keladi. mineral elementlarning fiziologik ahamiyati azot. ushbu element 1732 y. shotlandiyalik kimyogar, botanik va vrach d. rezerford tomonidan gaz sifatida ochilgan. u yonmaganligi va nafas olishda qatnashmaganligi tufayli azot ya`ni «hayotchanmas» deb atalgan. ammo azot oqsillar, nuklein kislotalar va boshqa bir qancha organik birikmalar tarkibiga kiradi. tirik organizmlar azotni o`zlashtirishi bo`yicha keskin farqlanadi. masalan, ayrim mikroorganizmlar molekulyar azotni o`zlashtirsa, o`simliklar faqatgina mineral azotni, hayvonlar esa uning organik formalarini o`zlashtiradi xolos. azot o`simliklar hayotida alohida o`rin tutadi. masalan u o`simliklar tarkibidagi asosiy biopolimerlar-oqsil, nuklein kislotalar, vitaminlar, fitogormonlar tarkibiga kiradi. azotning o`simliklar quruq og`irligidagi miqdori 1-3%. organik azot bu tuproqdagi organik moddalar tarkibidagi azot bo`lib u keyinchalik parchalanib mineral formaga o`tadi. bimda ammonifikatsiya va nitrifikatsiya jarayonlari muhim o`rin tutadi. shuni aytib o`tish lozimki o`simliklarning organik moddalari tarkibiga azot faqatgina ammoniy azoti, nitrat ionlari holida kirishi tufayli o`simliklar tomonidan yutilgan moddalar ammiakgacha qaytarilishi …

4 / 19

h + h+ no2- + nad(p)+ + h2o ammiakning o`zlashtirilishi yo`llari o`simliklarga nitratlarning qaytarilishi yoki molekulyar azotning o`simliklarga yutilishi tufayli hosil bo`lgan ammiak keyinchalik o`simliklar tomonidan turli aminokislotalar holida o`zlashtiriladi. yuksak o`simliklarda ammiakning birlamchi bog`lanishi glutamin kislotasi va uning amidlari hosil bo`lishi reaksiyalari bilan boradi. o`simliklar tomonidan ammoniyni o`zlashtirilishi α-ketoglutarat kislotasining aminlanishi bilan boradi. ushbu reaksiyalar glutamatdegidrogenaza fermenti orqali borib, glutamine kislotasini hosil bo`lishiga olib keladi. α-ketoglutarat + nh3 + nad(p)h + h+ <—→ l-glutamat + nad(p)+ + h2o ushbu reaksiya 1-bosqichda ammiak iminokislotalarni hosil qiladi, so`ngra esa nad(p)h ishtirokida glutamatga qaytariladi. bu reaksiyalarning ikkala bosqichi ham qaytar reaksiyadir. mineral azot azotning bu ko`rinishi nitrat va ammoniy holatida bo`ladi. nitratlar o`simliklar to`qimalarida qaytarilib, ammiakga aylanadi va u fermentlar tomonidan katalizlanadi. o`simlik hujayralarida ammoniy ionlarining birlamchi assimilyatsiyasi p. li va b miflin (1974) tomonidan ochilgandir. bu jarayon ikki qismdan iborat bo`lib glutaminsintetaza (gs) va glutamatsintetaza (gts) ishtirokida boradi. ushbu reaktsiya`ni glutaminsintetaza …

5 / 19

ammlari uchun asosan bir xil bo`lib nitrogenaza fermenti ishtirokida boradi ammo bu jarayon ham energiya talab qiladi, ya`ni azotobakter organik modda-glyukoza sarflab molekulyar azotni o`zlashtiradi. masalan, 15 mg azot to`plash uchun bir gramm molekula c6h12o6 sarf bo`lishi talab etiladi. hujayra energetikasida fosforning o`rni beqiyosdir. chunki hujayradagi barcha energiya fosforning efir bog`lari (c - o ~ p) yoki nukleoziddi- va nuklnozidtrifosfat-lardagi pirofosfat (p ~ o ~ p) va polifosfatlar holida zahira qilinadi. ushbu makroergik bog`lar yuqori standart erkin energiyaga ega. masalan, amp va glyukozo-6-fosfatda 14 kj/mol bo`lsa, adp va atp molekulasida 30,5 k/j mol, fosfoenolpiruvatda 62 kj/mol erkin energiya mavjuddir. bu energiya`ning zahira qilishning va uning sarflanishining shunchalik universal uslubidirki, deyarli barcha metabolik yo`llarda u yoki bu fosfor efirlarini uchratish mumkin. fosfor dioefirning turg`un formasi sifatida nuklein kislotalar va fosfolipidlarning tarkibiy qismiga kiradi. oltingugurt o`simliklar oltingugurtni ildizi orqali sulfat (so42-) anioni holida qabul qiladi. oltingugurning so2 va n2s birikmalari zaharli bo`lib …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mineral o'g'itlarni qo'llashning fiziologik asoslari"

assalomu aleykum aziz ustoz va talabalar. bugungi “o’simliklar anatomiyasi va morfologiyasi” fanidan tayyorlagan ochiq darsimizga mavzu: mineral o'g'itlarni qo'llashning fiziologik asoslari reja: i.kirish i.1. mineral elementlar o’rganilish tarixi ii.asosiy qism: ii.1. mineral elementlarning fiziologik ahamiyat ii.2. organik azot iii.xulosa o'g'itlarni qo'llashning fiziologik asoslari o`simliklar tuproqdan juda ko`p mineral moddalarni ya`ni davriy sistemada uchraydigan deyarli barcha elementlarni u yoki bu ko`rinishda suv bilan birga qabul qilib, o`z tanasini qurishga va organik moddalar to`plashga sarf qiladi. bundan kelib chiqadiki, tuproqning tarkibi va xususiyatlari o`simliklarning o`sishi va rivojlanishida alohida ahamiyatga ega. tuproq tarkibidagi kul va chirindi moddalarning o`simli...

This file contains 19 pages in PPT format (648.0 KB). To download "mineral o'g'itlarni qo'llashning fiziologik asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: mineral o'g'itlarni qo'llashnin… PPT 19 pages Free download Telegram

mineral o'g'itlarni qo'llashning fiziologik asoslari

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "mineral o'g'itlarni qo'llashning fiziologik asoslari"

Similar files