hayvonlarda orientirovka jarayoni va fiziologik asoslar

PPTX 25 pages 1.1 MB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.1 MB

File type PPTX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

mavzu: hayvonlarda faol orientirovka holati mavzu: hayvonlarda faol orientirovka holati reja: 1.hayvonlarning orientirovka qilishining fiziologik asoslari. 2.orientirovka qilish usullari. 3.hayvonlarda orientirovka holatini o’rganishning zamonaviy usullari. orientirovka - (ruscha ’’ориентировка’’so’zidan olingan) so’zi,asosan,yo’naltirish yoki ma’lum bir yo’nalishni aniqlash, shuningdek,odamning biror narsaga tushunchasi yoki ma’lum bir muhitga moslashish jarayonini bildiradi. hayvonlarning orientirovka qilish (yoki yo’nalish topish ) jarayoni ularning atrof-muhitni tushunish va unga moslashish qobiliyati bilan bog’liq bo’lib, bu jarayonning fiziologik asoslari ko’plab neyrofiziologik, biokimyoviy va sezish tizimlariga asoslanadi. quyida hayvonlarning orientirovka qilish jarayonining fiziologik asoslari keltirilgan: 1.vestibulyar tizim 2.proprioseptiv tizim 3.miyadagi orientirovka markazlari 4.vizual tizim 5.hid sezish (olfaktor)tizim 6.magnit sezish tizimi 7.biologik soat (sirkadiyan ritmlar) vestibulyar tizim – ya’ni , ichki quloqda joylashgan balans apparati, hayvonlarning orientirovkasini boshqarishda muhim rol o’ynaydi. ushbu tizim tananing holati va harakatni sezish orqali atrof-muhitga nisbatan o’z pozitsiyasini aniqlashga yordam beradi. proprioseptiv tizim – tananing ichki holatini va harakatlarini sezish bilan shug’ullanadi. muskul va bo’g’imlarda joylashgan proprioseptr, …

2 / 25

kuzatish va geografik obyektlarni aniqlash orqali o’z yo’nalishini topishadi.ko’zlar orqali keladigan tasvirlar miyaga yetib boradi,va ularni turli obyektlar orasidagi masofani,yo’lni va to’siqlarni aniqlashga yordam beradi. hid sezish tizimi – o’zgarishlarni sezish va orientirovka qilishda hid tizimi ham muhim rol o’ynaydi. ko’plab hayvonlar (masalan,yirtqichlar yoki ko’plab sutemizuvchilar)hid yordamida joylashuvlarini aniqlashadi. odatda,bu hid molekulalari burun sezgir hujayralari yordamida qabul qilinadi va miyaga yuboriladi. eslash va o’rganish jarayonlari – hayvonlar orientirovka qilishida o’z tajribalariga asoslanib,atrof-muhit va harakatni eslab qolishadi. bu jarayonlar o’rganish va eslab qolish bilan bog’liq bo’ladi. atrof - muhit signallari sensor tizimlar miyaning orientirovka markazlari ichki xarita tuzish miya xotirasi yo’nalishni aniqlash mavjud joylashuvni taqqoslash hayvonlarda orientirovka qilish usullari magnit orientirovka qilish toxnologik orientirovka qilish sezgilar orqali orientirovka qilish o’rganish va xotira asosida orientirovka qilish yulduzlar va koinot orientirovkasidan foydalanish magnit orientirovka qilish: 1)magnit maydoni – ko’plab hayvonlar, jumladan qushlar,baliqlar, mollyuskalar va ba’zi sutemizuvchi (masalan,buqa)magnit maydon sezish orqali orientirovka qiladilar.ular yerning …

3 / 25

zish – ba’zi hayvonlar , masalan, itlar va baliqlar , hidni sezish orqali yo’nalishlarini aniqlashadi.ular atrof-muhitdagi hidlarni masalan, oziq-ovqat. 2)eshitish : ba’zi hayvonlar, yarasalar, kitlar va delfinlar, ecolokatsiya yordamida atrof-muhitni “ko’rish”imkoniyatiga ega. bu usul orqali ular ultratovushlarni chiqarib, qaytgan akustik signallarga asoslanib, masofa va yo’nalish aniqlaydilar. o’rganish va xotira asosida orientirovka qilish: 1)o’rganish jarayoni – hayvonlar o’z tajribalari asosida orientirovka qilishni o’rganadilar. bu jarayon vaqt o’tishi bilan takrorlanadi, va o’z hududlarida harakat qilishda yoki oziq ovqat manbalarini qidirishda tajriba orttiradilar. 2)xotira – hayvonlar o’zining ma’lum bir yo’nalishlarini yoki atrof-muhitning xususiyatlarini eslab qolish orqali o’z yo’nalishlarini yaxshilashadi.masalan,biror hududga qaytish yoki migratsiya yo’nalishini eslab qolish. m sezgilar orqali orientirovka qilish: teri va oyoq sezgisi – ba’zi hayvonlar,masalan hasharotlar erkagining harakati orqali keyingi yo’nalishini aniqlaydilar. teri va oyoqlardagi sezgilar yordamida ular zichlikni va tuzilmani his qilib mos yo’nalishni tanlaydilar. 14 hayvon orientirovka qilish usuli kumushbosh qarqaralar tabiiy kompas (yulduzlar va quyosh yordamida),magnit maydon,tashqi …

4 / 25

ishning bir nechta zamonaviy usullari mavjud: gps navigatsiya tizimlari radio teleskopiya akustik kuzatuv nerv-fiziologik o’rganish ins tizimlari gps navigatsiya tizimlari – bu usulda hayvonlarga kichik gps qurilmalari o’rnatiladi.ular hayvonning harakatini kuzatadi va har bir joylashuvni aniq belgilaydi.bu usul ko’plab yovvoyi hayvonlarni, masalan, qushlarni ,ilonlarni yoki baliqlarni o’rganishda qo’llaniladi. gps yordamida hayvonlarning qanday yo’nalishda harakat qilishini yoki migratsiya yo’llarini aniqlash mumkin. bu usulning qiziqarli tomoni shundaki:gps datchiklari yordamida , masalan,qushlarning uzoq masofaga qancha vaqt ichida uchishini yoki baliqlarning daryo yo’llarida qanday harakatlanishini ko’rish mumkin. radio kuzatuv – radio kuzatuvda hayvonlarga kichik radio transmitter qurilmalari o’rnatiladi,ular signal yuborib, hayvonning joylashuvini qabul qiluvchi qurilmaga uzatadi.bu usul ko’pincha yovvoyi hayvonlarning harakatlarini va ularning yashash hududini o’rganish uchun ishlatiladi. bu usulning foydali tomoni shundaki,endemik turlarni migratsiyasini ularning qayerda joylashganini hamda yashash tarzini kuzatish mumkin. akustik kuzatuv – ba’zi hayvonlar , masalan , delfinlar yoki baliqlar o’z orientirovkasini akustik signal (ultratovush) yordamida amalga oshiradi. ular suyuqlikdagi …

5 / 25

larga taqiladi. shunday qilib,ularning harakatini tasavvur qilish juda qiziqarli kechadi. nerv-fiziologik jihatdan o’rganish – hayvonlarning miya faoliyatini o’rganish uchun neyrofiziologik texnologiyalar,masalan, eeg (elektroensefalogramma )yoki fmri (funksional magnit rezonans tomografiya) ishlatiladi.bu usullar hayvon miyasining qanday ishlashini va ularning orientirovkaga qanday moslashishini tushunishga yordam beradi. bu usulning o’zgacha tomoni shundaki,hayvon miyasidagi o’zgarishlarni ko’rish va o’rganish juda qiziqarli,chunki biz aslida hayvonlar qanday o’zlarini orientirovka qilishlarini tushunishga harakat qilamiz. hozirgi kunda hayvonlarning orientirovka holatini o’rganish bo’yicha zamonaviy usullar ko’plab ilmiy institutlar , tadqiqot markazlari va tabiiy muhitni o’rganish bilan shug’ullanuvchi tashkilotlar tomonidan qo’llaniladi . usul izoh qo’llanilayotgan texnologiyalar tadqiqot markazlari nerv-fiziologik hayvonning miya faoliyatini o’rganish , nerv tizimining orientirovka jarayonini tahlil qilish. elektrofiziologiya , fmri,eeg. mit , riken(yaponiya), yevropa tadqiqot laboratoriyalari. gps texnologiyalar hayvonlar harakati va yo’nalishlarni joylashuvini aniqlash. gps tizimlar , geolokatsiya. yevropa va aqsh dagi markazlar,afrika va avstraliya dala tadqiqotlari. xulosa qilib aytganda , hayvonlarda faol orientirovka jarayonini o’rganish , ularning makondagi …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hayvonlarda orientirovka jarayoni va fiziologik asoslar"

mavzu: hayvonlarda faol orientirovka holati mavzu: hayvonlarda faol orientirovka holati reja: 1.hayvonlarning orientirovka qilishining fiziologik asoslari. 2.orientirovka qilish usullari. 3.hayvonlarda orientirovka holatini o’rganishning zamonaviy usullari. orientirovka - (ruscha ’’ориентировка’’so’zidan olingan) so’zi,asosan,yo’naltirish yoki ma’lum bir yo’nalishni aniqlash, shuningdek,odamning biror narsaga tushunchasi yoki ma’lum bir muhitga moslashish jarayonini bildiradi. hayvonlarning orientirovka qilish (yoki yo’nalish topish ) jarayoni ularning atrof-muhitni tushunish va unga moslashish qobiliyati bilan bog’liq bo’lib, bu jarayonning fiziologik asoslari ko’plab neyrofiziologik, biokimyoviy va sezish tizimlariga asoslanadi. quyida hayvonlarning orientirovka qilish jarayonining fizio...

This file contains 25 pages in PPTX format (1.1 MB). To download "hayvonlarda orientirovka jarayoni va fiziologik asoslar", click the Telegram button on the left.

Tags: hayvonlarda orientirovka jarayo… PPTX 25 pages Free download Telegram

hayvonlarda orientirovka jarayoni va fiziologik asoslar

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "hayvonlarda orientirovka jarayoni va fiziologik asoslar"

Similar files