tuproq bonitirovkasining tarixi, o`rganish obekti, usuli va ravnaqi

DOC 200.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1363356484_42224.doc · · · · · · · · · · · · тупроқ бонитировкасиpнинг тарихи, ўрганиш объекти, усули ва равнақи www.arxiv.uz reja: 1. tuproq unumdorligini baholash tamoyillari. unumdorlikni baholashning dokuchayev usuli. 2. yerni baholashni statistik usuli. 3. yerlarni baholashni morfologik usuli. 4. chet mamlakatlarda tuproq bonitirovkasi. tuproq bonitirovkasipning tarixi, o`rganish obyekti, usuli va ravnaqi tabiiy resurs va xo`jalik oboyekti bo`lgan yerga munosabat hamma vaqt ham siyosiy va iqtisodiy, ijtimoiy hayotni diqqat markazida turgan. yer masalasi hamma formatsiyalarda, qayta qurish, qayta shakllanishlar davrida markaziy muammo hisoblangan. yer har doim nazorat va himoya hamda tarbiyaga muhtoj bo`lib, uni hech ham aldab bo`lmaydi. yaxshi egaga ega bo`lgan yer doimo yuqori hosil beravermaydi. uni, yaoni yerni bahosi ham hosil bilan o`lchanadi. shunday bo`lib kelgan. "yosh kelin - deyilgan "avesto"da - eriga go`dak hadya etganday, yer ham chap va o`ng qo`li bilan o`ng va chap qo`li bilan parvarish qilgan odamga mo`l-ko`l hosil beradi. ishlov …

lingan daromadni 20 % ni soliq tariqasida undirib olingan. rossiyada pyotr davrigacha davlat sarf xarajatlarini qoplash uchun yer egalaridan alohida yer solig`i olingan. qadimgi rus davlatlarida dehqonlar birinchi bonitirovkachilar bo`lganlar. ular hozirgi zamon ilmiga ega bo`lmagan bo`lsalarda, yaoni tuproqning mexanik tarkibi, gumus, sho`rtobligi va boshqa xossa va xususiyatlarini bilmagan bo`lsalarda qora va qoramtir ranglardagi tuproqlarni birinchi o`ringa, bo`z, och bo`z rangli tuproqlarni keyingi o`rinlarga, oq tuproqlarni esa unumsizlar qatoriga qo`yganlar va shu asnoda joylashganlar hamda dehqonchilik qilganlar. dehqonlar tuproqni baholashda har xil atamalar va sermazmun so`zlardan foydalanishgan. masalan; qayerda podzol bo`lsa, o`sha joyda muhtojlik, qora yer - oq non. oq yer tezroq kambag`allashadi va boshqalar. ivan grozniy davrida ham yerlarni hisobga olish maqsadida maxsus buyruqlar berilgan va xizmat ko`rsatgan odamlarga yaxshiroq yerlardan joy berish maqsadida bu hisob-kitoblar va yozuvlardan foydalanilgan. shu davrdagi ro`yxatga oluvchilarni ishlari yer to`g`risidagi dastlabki, nisbatan to`liq maolumotlarni qamrab olgan. bu yozuvlarda joyning geografik sharoiti, iqtisodiy ko`rsatkichlari, …

siya fanlar akademiyasining geografiya departamenti alohida ahamiyat kasb etadi. buyuk olim m.v.lomonosov ushbu departamentni boshqargan edi. bu davrda departament tomonidan joylardan maolumotlar to`plash uchun maxsus savolnomalar tuzilgan. m.v.lomonosov qayinzorlar tagidagi tuproqlarni boy tuproqlar deb baholadi, bunga sabab tariqasida ularni barglarini kuzda to`kilishi va bahorda yangilanishini keltirdi. yerga tushgan barglar yil davomida chirib organik moddaga aylanishini aytdi. yelp, sosnalar tagidagi tuproqlarni kambag`al tuproqlar qatoriga kiritdi, sabab tariqasida ularning igna barglarini to`kilmasligi keltirildi. m.i. afonin 1771 yilda tuproqlarni tasnifi sifatida gilli qora tuproq, toshli, o`rmon, botqoq, yong`oqsimon qora tuproqlarni ajratdi. rossiyada 1765 yili "erkin iqtisodiy uyushma" tashkil etiladi. bu uyushma vazifasi o`z zamonasidagi dehqonchilik, iqtisod sohasidagi yangiliklarni to`plash va aholiga yetkazishni yangi usullarini ishlab chiqish, yerlarni sifatini o`rganish edi. bu davrga kelib rossiya dunyoda bug`doy sotuvchi yirik mamlakatlardan biriga aylangan edi. shu bois erkin iqtisodiy uyushma asosiy bug`doy maydoni hisoblangan qora tuproqlarni o`rganishga kirishdi. akademik leman, bolotov, komovlar uyushmani to`plamlarida tuproqni xossalari, …

abda rossiyaning tuproq xaritasi tuzildi. bu xaritaga va ish jarayoniga dokuchayev yuqori baho berdi. shunday qilib rossiyada yer kadastri ayni vaqtda tuproqlar geografiyasi va tuproqlarni xaritalash kabi fanlarga asos soldi. keyinchalik baholash ishlari uslubi ishlandi va biroz takomillashdi. tuproqlarni sifat jihatidan baholash hosilga bog`landi. haydaladigan yerlar 5 sinfga, pichanzorlar esa 14 sinfga, pichan 4 navga ajratildi. guberniyalar uchun alohida-alohida bug`doyni hosildorligi, narxi aniqlandi. eng kam hosil podzol, eng yuqori hosil esa qora tuproqlardan olinishi aniqlandi. xullas bu davrdagi yerga baho berish, ro`yxatga olish davlat siyosati uchun bir tadbir tariqasida o`tkazildi. shu davrda, yaoni 1870 yillardan boshlash dokuchayevning faoliyati ko`rina boshladi. 1883 yili dokuchayev tomonidan "rus qora tuprog`i" nomli asar chop etildi. shu asar orqali dunyoda yangi "tuproqshunoslik" fani paydo bo`ldi. tuproqlarni genetik asosda o`rganish boshlandi. ayni shu vaqtda tuproqlarni ilmiy bonitirovkalashga asos solindi. dokuchayev tomonidan rus qora tuproqlari o`rganilib kelingandan keyin, u darhol nijniy-novgorod, poltava yerlarini o`rganish va baholash uchun …

bajargan iqtisodiy-statistik baholash usuli ham kutilgan natijaga olib kelmaydi. shunday qilib dokuchayev va sibirsevlar tuproqni bonitirovkalashda uni, yaoni tuproqni har tomonlama tabiiy xususiyatlarini o`rganilishi lozimligi va shu asosda baholashni ishlab chiqdilar. bonitirovka ishlarini bajarish o`z ichiga ikki davrni oladi. birinchi - tuproqni tabiiy xossalarini, morfologik, genetik, kimyoviy, fizikaviy va boshqalarni dalada, laboratoriyada o`rganish davri. ikkinchi - qishloq xo`jalik va statistik maolumotlarni to`plash, tanlash, qayta ishlash davri. bu har ikki davrdagi ko`rsatkichlar orasida uzviy bog`lanishlar bo`lib, hatto birinchi davrdagi ko`rsatkichlar ikkinchi davr ishlari uchun mezon bo`ladi - deb yozgan edi dokuchayev. yerlarni bonitirovkalashni dokuchayev-sibirsev usulida eng avvalo tuproqlar tipi aniqlanadi va tasniflanadi, keyin esa morfo-genetik belgilari, kimyoviy, fizikaviy xossalarini o`rganishga kirishiladi. har bir tuproq tipi uchun to`la kimyoviy analiz, mexanik analiz, nam sig`imi, suv o`tkazuvchanlik, kapillyarlik, bug`lanish, issiqlik o`tkazuvchanlik va xokazolar aniqlanadi. dala va kameral ishlar natijasida dokuchayev gumus miqdori va tuproq qatlami qalinligi bo`yicha geologik (1-diagramma) diagrammalarni tuzdi. mendeleyev maolumotlariga …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "tuproq bonitirovkasining tarixi, o`rganish obekti, usuli va ravnaqi"

1363356484_42224.doc · · · · · · · · · · · · тупроқ бонитировкасиpнинг тарихи, ўрганиш объекти, усули ва равнақи www.arxiv.uz reja: 1. tuproq unumdorligini baholash tamoyillari. unumdorlikni baholashning dokuchayev usuli. 2. yerni baholashni statistik usuli. 3. yerlarni baholashni morfologik usuli. 4. chet mamlakatlarda tuproq bonitirovkasi. tuproq bonitirovkasipning tarixi, o`rganish obyekti, usuli va ravnaqi tabiiy resurs va xo`jalik oboyekti bo`lgan yerga munosabat hamma vaqt ham siyosiy va iqtisodiy, ijtimoiy hayotni diqqat markazida turgan. yer masalasi hamma formatsiyalarda, qayta qurish, qayta shakllanishlar davrida markaziy muammo hisoblangan. yer har doim nazorat va himoya hamda tarbiyaga muhtoj bo`lib, uni hech ham aldab bo`lmaydi. yaxshi egaga ega bo`lgan yer doimo yuqori hosil ...

DOC format, 200.0 KB. To download "tuproq bonitirovkasining tarixi, o`rganish obekti, usuli va ravnaqi", click the Telegram button on the left.

Tags: tuproq bonitirovkasining tarixi… DOC Free download Telegram