эмбрионал ривожланиш (эмбриогенез)

PPTX 15 pages 1.5 MB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.5 MB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

powerpoint presentation эмбрионал ривожланиш (эмбриогенез) эмбрионал ривожланиш (эмбриогенез) эмбрионал давр тухум ҳужайрасининг сперматозоид билан оталаниши яъни зигота ҳосил бўлиши билан бошланади (эбриогенез даври). эмбрионал даврнинг тугаш вақти онтогенезнинг турига боғлиқ бўлиб, личинкали турдаличинканинг тухумдан чиқиши билан она қорнида ривожланувчи турларда тугулиш вақти билан тугайди. эмбрионал давр уруғланиш(зигота), майдаланиш, бластула, гаструла,гисто ва органогенез босқичларига бўлиб ўрганилади. уруғланиш–бир қатор биологик омилларнинг биргаликдаги таъсирларда эркак ва урғочи жинсий ҳужайраларнинг қўшилишидир. сутэмизувчиларда жуда кўп сперматазоидлар урғочи организмнинг жинсий йўлига тўқилади. сперматозоидларнинг бундай кўп бўлиши уларнинг сақланиши учунмуҳит яратилишини, яъни тушган жойдаги кислотали шароитни ишқорий даражага келтиришини, ҳамда ўзга организмдаги иммун таъсирнинг бўлмаслигини таъминлайди. сперматазоидлар урғочи организмжинсий йўлининг маълум бирдаражадагисуюқлигигақарши(реотаксис)ватухумҳужайражойлашган тухумйўлитомон,тухумҳужайрасинингмосмоддасинисезганҳолда (хемотаксис) 2-4мм/минтезликдаҳаракатқилади.сперматозоиднинг силжиши фақат ўзининг ҳаракати туфайлигина бўлмасдан, бачадон ва тухум йўллари мушакларининг қисқариши ҳисобига ҳам рўй беради. сутэмузувчиларда уруғланиш бачадон найи юқориги (1/3) қисмида рўй беради. уруғланиш жараёнида икки босқич тафовут этилади: 1. сперматазоиднинг тухум ҳужайраси қобиғи орқали кириши ва гаметаларнинг ўзаро қўшилиши …

2 / 15

боқ соҳасида икки жинсий ҳужайранинг цитоплазматик мембранаси қўшилади ва сперматазоид бошчаси бўйинчасининг бир қисми тухум ҳужайрага киради. сўнгсперматозоидватухумҳужайранингядролари–пронуклеусларинингзич хроматиниплариечилабошлайди.ҳарбир пронуклеуснинг ядро қобиғи парчаланиб кетади, пронуклеуслар бир биригаяқинлашиб жипслашади. шу тарзда ота–она хромасомалари аралашади. ҳужайра диплоид ҳолини тиклайди ва майдаланишга тайёр ҳужайра–зигота ҳосил бўлади. тухум ҳужайранинг метоболизми уруғланиш даврида жадаллашади, унга синтетик жараёнлар фаоллашиб, синтетик фаолиятнинг кучайиши бўлиниш жароёнини таъминлаш учун оқсиллар ва днк ишлаб чиқаришга қаратилган бўлади. зиготада оқсиллар жадал равишта синтезланади,бу оқсиллар синтези учун овогенез овогинез жараёнида синтезланган и-рнк матрица бўлиб хизмат қилади, лекин шу билан бирга янги рнк ҳам синтезланади. майдаланиш эмбриогенезда муртак ҳужайраларининг митоз йўли билан қайта-қайта бўлиниши майдаланиш дейилади. майдаланиш босқичида бўлинаётган ҳужайраларда бўлинишолдидан ўсиш кузатилмайди, шу ҳисобига муртакнинг тана ҳажми ўзгармайди, ҳосила ҳужайралар бўлиниш рўй берган сари майдалашиб боради ва ҳужайралар бир-бирига зич жойлашган бўлади. майдаланиш жараёнида ҳосил бўлаётган ҳужайралар бластомерлар деб номланади. одам зиготаси бир неча бор синхрон равишда бўлингандан сўнг бир тўдаҳужайралартўпламиморулаҳосилбўлади.майдаланишбосқичида бўладиганўзгаришларнингбиологикаҳамиятиқуйидагиларданиборат: …

3 / 15

қалишига боғлиқ равишда рўй беради: 1) олиголецитал тухум ҳужайрасининг майдаланиши бир текис тўла голобластик бўлади. бундай майдаланиш ланцетник ва сутэмизувчиларга хос. 2) телопластик тухум ҳужайрасида сариқлик бўлиниш ботиқларининг бутун зиготабўйичадавомэтишигаҳалақитберадинатижадаанималқутбда бўлинишжадалроқборадибундайбўлинишмеробластикмайдаланишдейилади. меробластик майдаланишда анимал қутбда майда ҳужайра (микромерлар) вегетатив томонда эса йирик ҳужайра (макромерлар) вужудга келади. сариқлик устида бластоцел пайдо бўлиб бластула ҳосил қилади. бластула сфера шаклида бўлиб, унинг девори бир қават бластомерлар ҳосил қилади ва бластодерма деб аталади. майдаланишнинг тухум ҳужайрадагисариқлик ва ядронинг жойлашувига боғлиқлиги сакс—гертвич қоидаси дейилади: 1. ядро ҳар доим цитоплазманинг сариқлик бўлмаган жойининг марказини эгаллайди; 2. узун бўлиниш дуки иплари цитоплазманинг сариқлик йўқ жойдан ўтади; эмбрионогенезнинг кейинги босқичи гаструла бўлиб, у ҳомиланинг 2 варақали даври ҳисобланади. гаструляция жараёни мураккаб бўлиб, бластула ҳужайраларининг силжиши ва ўзаро таъсири натижасида икки қаватли муртак ҳосил қилади. бу қаватлар эктодерма ваэнтодерма эмбрион варақлари бўлиб, уларда учинчи эмбрионал варақ-мезодерма ҳосил бўлади. мезодерма ҳайвонларда икки хил- телобластик, энтероцел йўл билан ҳосил бўлади. одамларда …

4 / 15

) бластодерма ичига кўчиб ўтиши билан кечади. ҳужайраларнингихтисослашуви уч хил бўлади: 1. биокимёвий 2. морфологик 3. физиологик ҳосилбўлган муртак варақлари ривожланаётган организмнинг тўқима ва аъзолари ҳосилбўлиши учун асосий манба бўлиб хизмат қилади. эмбрионал варақ тузилмаларининг ҳар бири кўпгина аъзолар (тўқималар) учун асос бўлса ҳам аммо бираъзо (тузилманинг) шаклланишида бошқа варақ ҳам маълум даражада иштирок этади. ҳомилаварақларини ўрганишда рус олимлари к.ф. волф, к.м. бер, и.и. мечников ва о.а. ковалевскийларнинг хизмати катта. тўқималарнинг ҳосил бўлиши гистогенез ҳамда аъзоларнинг шаклланиши жараёни органогенез дейилади, бу жараён эмбрионал варақ ҳужайраларнинг мураккабўзаро таъсири уларнинг кўпайиши, ўсиши натижасида рўй беради. гаструляция натижасида бластула ҳужайрасининг камида 2 қават (эмбрионал қават) га эга бўлган муртак шаклланади. ҳужайраларнинг силжиши давом этади. мезодерманинг ўзи айрим сегментлашган қисмлар—сомитларга ажралади. мезодермадан ҳосил бўлгансомитлар 5-қисмга: 1.миотом (кўндаланг—тарғил мушак тўқимаси ҳосил қилувчи); 2. склеротом (тоғай, суяк ва бириктирувчи тўқима ҳосил қилувчи); 3. дерматом (тери бириктирувчи тўқимасини ҳосил қилувчи); 4. нефротом (сийдик—таносил аъзоларини ҳосил қилувчи); 5. …

5 / 15

са, мезодермадан хусусий тери- дерма ҳамда тери ости қатлами-гиподерма вужудга келади. эътиборингиз учун рахмат image2.png image3.png image4.png image5.png image6.png image7.png image8.png image9.png

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "эмбрионал ривожланиш (эмбриогенез)"

powerpoint presentation эмбрионал ривожланиш (эмбриогенез) эмбрионал ривожланиш (эмбриогенез) эмбрионал давр тухум ҳужайрасининг сперматозоид билан оталаниши яъни зигота ҳосил бўлиши билан бошланади (эбриогенез даври). эмбрионал даврнинг тугаш вақти онтогенезнинг турига боғлиқ бўлиб, личинкали турдаличинканинг тухумдан чиқиши билан она қорнида ривожланувчи турларда тугулиш вақти билан тугайди. эмбрионал давр уруғланиш(зигота), майдаланиш, бластула, гаструла,гисто ва органогенез босқичларига бўлиб ўрганилади. уруғланиш–бир қатор биологик омилларнинг биргаликдаги таъсирларда эркак ва урғочи жинсий ҳужайраларнинг қўшилишидир. сутэмизувчиларда жуда кўп сперматазоидлар урғочи организмнинг жинсий йўлига тўқилади. сперматозоидларнинг бундай кўп бўлиши уларнинг сақланиши учунмуҳит яратилишини, яън...

This file contains 15 pages in PPTX format (1.5 MB). To download "эмбрионал ривожланиш (эмбриогенез)", click the Telegram button on the left.

Tags: эмбрионал ривожланиш (эмбриоген… PPTX 15 pages Free download Telegram