- teglar (vergul bilan):

PPTX 31 pages 1.5 MB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.5 MB

File type PPTX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

презентация powerpoint mavzu: irsiyat va irsiy kasalliklar reja: 1. irsiyat haqida tushuncha 2. irsiy kasalliklar va ularning kelib chiqishi 3. odam genitikasi 4. xulosa irsiyat — organizmning oʻz belgilari va xususiyatlarini kelgusi avlodlarga oʻtkazish, yaʼni organizmlarning oʻziga oʻxshash nasllarni bun-yod etish xossasi. irsiyat tufayli avlodlararo moddiy va funksional izchillik taʼmin etiladi. irsiyat har xil turlarga mansub organizmlar belgi va xususi-yatlaridagi tafovutlarning avlodlar osha saklanib qolishini ham taʼminlaydi. organizmlarning oʻzaro oʻxshashlik va qarindoshlik darajasiga bi-noan oila, urugʻ, tur kabi sistematik guruhlarga muayyan tartibda taqsimlanishining asosida ham irsiyat yotadi. irtsiyat haqida tushuncha irsiyat tufayli bitta sistematik guruhga mansub organizmlar belgilarining turgʻunligi, yaʼni oʻzaro oʻxshashligi bilan birga ularning bir-biridan farq qiladigan belgilar ham saqlanib qoladi. irsiyatning muayyan bir yoʻnalishda taʼsiri tufayli organizm belgilarining avlodlar osha turgʻunligi taʼmin etiladi. irsiyat organizmlar ontogenezining turgʻunligi, ontogenez bosqichlari ketmaketligini va bu jara-yonlarda moddalar almashinuvi xususiyatlarini belgilab beradi. irsiyatning yana bir xususiyati uning oʻzgaruvchanligidir binobarin organizmlar irsiy belgilarining …

2 / 31

natijasida rivojlanganligi tufayli irsiyat ham genotip va tashki sharoitning taʼsirida turli koʻrinishlarda namoyon boʻladi. aksariyat hollarda irsiyat xromosomalar tarkibidagi dnk molekulasida joylashgan genlar orkali amalga oshadi. bunday irsiyat xromosoma yoki yadro irsiyati deyiladi. genlarning nisbatan kam qismi sitoplazmada joylashgan pla-stidalar va mitoxondriyalarda, yaʼni xromosomalar bilan bogʻliq boʻlmagan hujayra elementlarida joylashgan boʻladi. bu genlar faoliyati orqali amalga oshadigan irsiyat sitoplazmik irsiyat deyiladi. irsiyat tufayli organizmlar har xil guruhlarining nisbatan musta-qilligi, ularning yaxlit sistema (po-pulyasiyalar, turlar) sifatida muayyan yashash sharoitiga moslashganlik xususiyatlari saqlab qolinadi. illy sababdan irsiyat evolyusion jarayonning eng asosiy omillaridan biri hisoblanadi. genetik tadqiqotlar natijasida qator irsiyat qonunlari kashf etildi. mendel tadqiqotlaridan kelib chiqadigan irsiyat qonunlari quyidagilardan iborat: organizm belgi va xususiyatlarining irsiy asosini genlar tashkil etadi; irsiyat birligi boʻlgan genlar nisbatan turgʻundir; har bir gen har xil allel (dominant va retsessiv) xrlatda boʻladi; tana hujayralarida genlar jinsiy hujayradagiga nisbatan ikki hissa koʻp. amerikalik t. morgan tadqiqotlari negizida quyidagi irsiyat …

3 / 31

iy axborot) ning buzilishi natijasida kelib chikadigan kasalliklar; asosan, xromosomalar yoki genlardagi mutatsiyalar tufayli paydo boʻlib, nasldannaslga oʻtadi. mutatsiyalar tashqi muhit omillari (ionlashtiruvchi nurlar, ayrim biologik faol kimyoviy birikmalar) hamda organizm va hujayralardagi salbiy taʼsirlar oqibatida roʻy berishi mumkin. irsiy kasalliklar asosan, klinikgenealogik usul bilan oʻrganiladi, bunda avlodlar shajarasi tuziladi. bu usul yordamida irsiy kasallik (autosomdominant, autosom-retsessiv va jins bilan bogʻliq kasalliklar)ning turli yoʻllar bilan nasldannaslga utishi aniqlanadi. autosomdominant kasalliklarda, kasallik autosomada joylashgan dominant genlar orqali nazorat qilinadi. bunda kasallik har avlodda 50% dan ortiq hollarda uchraydi. braxidaktiliya, araxnodaktiliya, retinoblastoma, psoriaznnng maʼlum bir turlari va b. shu yoʻl bilan nasldannaslga oʻtadi. autosom-retsessiv irsiy kasallikda patologik retsessiv genlar ota-onada boʻlsa, kasal bola tugʻilish ehtimoli bor, shuning uchun bu kasalliklar har avlodda uchramaydi. lekin, bu ehtimollik oʻzgargan gen tutuvchi yaqin qarindoshlar oʻrtasida oila qurilganda oshadi. bularga fenilketonuriya, miokloniya, epilepsiya, oligofreniyaiknt maʼlum bir turlari va boshqalar misol boʻla oladi maʼlum bir autosomdominant va …

4 / 31

sh imkonini beradi. xromosoma va gen i. k.i farqlanadi. xromosoma kasalliklari, asosan, xromosoma tuzilishi va sonining oʻzgarishi tufayli kelib chiqadi, bu yangi tugʻilgan bolalarda 1% ni tashkil etadi. xromosomadagi jiddiy oʻzgarishlar koʻpincha organizmning hayot faolligini cheklab, rivojlanayotgan qomilaning nobud boʻlishiga olib keladi. bu kasalliklar autosomalar va jinsiy xromosomalarda roʻy bergan oʻzgarishlar oqibatida kelib chiqadi. bularga shereshevskiy-terner (karioti-pi — xo), klaynfelter (xxy), patau (13 trisomiya), daun, "mushuk chinqirigʻi" kabi sindrom va kasalliklar kiradi umuman koʻpgina xromosoma kasalliklarida odam skeleti tuzilishi va nerv sistemasi oʻzgaradi, tashqi va ichki aʼzolarning tugʻma nuqsonlari, oʻsishdan orqada qolish, nerv, endok-rin va b. sistemalarning buzilishi kuzatiladi, bemorlarning generativ faolligi pasayadi. gen kasalliklari nuqtali mutatsiyalar natijasida yuzaga keladigan moddalar almashinuviga aloqador. hozir ularning 30 dan ortiq xili aniqlangan. mas, yogʻ almashinuvining buzilishi markaziy nerv sistemasi faoliyatining oʻzgarishi bilan kechadi. bulardan eng ogʻiri tey-saks amavrotik idiotiyasidir, bunda koʻrish krbiliyatining susayishi, esi pastlik va boshqalar nevrologik simptomlar kuzatiladi. uglevod almashinuvining …

5 / 31

on guruxlarining mos kelmasligi oqibatida roʻy beradi. oq qon tanachalari — leykotsitlar patologiyasi bilan bogʻliq irsiy kasallik ham boʻlishi mumkin. mas, leykoz (oq qon kasalligi)ning vujudga kelishida gen mutatsiyalarining ahamiyati borligi maʼlum. gemofiliya ham kon sistema-sining irsiy kasalligi boʻlib, bunda, asosan, qonning ivish xususiyati pasayadi; kon ivishida ishtirok etadigan ayrim oqsillar sintezi buziladi. irsiy kasallikni aniqlash va oldini olish bilan tibbiygenetika shugʻullanadi. uning asosiy vazifasi irsiy kasallik ningtarqalishini, oilada irsiy kasal bola tugʻilishi ehtimoli borligini aniqlashdan iborat. odam irsiy patologiyasini oʻrganishda boshqa usullar ichida sitogenetik usul alohida oʻrin tutadi. bu usul yordamida irsi-yat asoslarini, odam kariotipining meʼyor va patologiyasini, mutatsion va evolyusion jarayonlarning maʼlum bir qonuniyatlarini oʻrganish mumkin. oʻzbekistonda "ona va bola" shifoxonalarida tibbiy genetika xonalari mavjud, toshkentda va viloyatlar markazlarida "skrining" markazlari ochilgan, ularda yangi tugilgan chaqaloqlar bir necha irsiy kasallikga tekshiriladi. odam genitikasi odam genetikasi -odam irsiyatning saqlanishi, nasldan-naslga oʻtishi va avlodda namoyon boʻlishini oʻrganadi. odam genetikasi shartli …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "- teglar (vergul bilan):"

презентация powerpoint mavzu: irsiyat va irsiy kasalliklar reja: 1. irsiyat haqida tushuncha 2. irsiy kasalliklar va ularning kelib chiqishi 3. odam genitikasi 4. xulosa irsiyat — organizmning oʻz belgilari va xususiyatlarini kelgusi avlodlarga oʻtkazish, yaʼni organizmlarning oʻziga oʻxshash nasllarni bun-yod etish xossasi. irsiyat tufayli avlodlararo moddiy va funksional izchillik taʼmin etiladi. irsiyat har xil turlarga mansub organizmlar belgi va xususi-yatlaridagi tafovutlarning avlodlar osha saklanib qolishini ham taʼminlaydi. organizmlarning oʻzaro oʻxshashlik va qarindoshlik darajasiga bi-noan oila, urugʻ, tur kabi sistematik guruhlarga muayyan tartibda taqsimlanishining asosida ham irsiyat yotadi. irtsiyat haqida tushuncha irsiyat tufayli bitta sistematik guruhga mansub organizmla...

This file contains 31 pages in PPTX format (1.5 MB). To download "- teglar (vergul bilan):", click the Telegram button on the left.

Tags: - teglar (vergul bilan): PPTX 31 pages Free download Telegram