folklor va miflar tahlili

PPTX 20 pages 810.9 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 810.9 KB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

слайд 1 qadimgi davr folklorning bugungi kundagi ahamiyati folklor taraqqiyotining bunday bo`linishi, albatta, shartlidir, chunki folklor asarlari o`z xususiyatidan kelib chiqib barcha davrlar uchun umumiylik kasb etadi. shuningdek, ma`lum folklor asarining yaratilgan davri aniq bo`lmaydi ammo davrlashtirilganda ko`proq umumiylik nazarda tutiladi, ya`ni ayrim yozma manbalar, tarixiy voqealar hisobga olinadi. qadimgi davr folklori deganda qadim zamonlardan to x asrga qadar yaratilgan va ijro etilgan folklor asarlarini nazarda tutamiz. tabiiyki, bu davrda yaratilgan folklor asarlarini qaysi manba orqali o`rganamiz yoki boshqalardan qanday ajratamiz degan savol tug`iladi. qadimgi davr folklori haqidagi ma`lumotlarni bizga qadar etib kelgan ayrim yozma manbalardan, arxeologik topilmalardan o`rganamiz. qadim zamonlarda bugungi kunda qozoq, qirg`iz, turkman, tatar, boshqird, ozarbayjon, o`zbek, turk va h.k. deb atalayotgan turkiy xalqlar bir qavm hisoblanganlar. shuning uchun xvii asrgacha «turkiy» deb nomlangan atama ilmiy adabiyotlarda ko`p uchraydi. «avesto», «o`g`uznoma», «kitobi dadam qurqut» kabi asarlar qadimgi turkiy xalqlar og`zaki ijodining yodgorliklaridir. to`g`ri, «avesto»da forsiy xalqlar hayoti …

2 / 20

idagi janrlar mavjudligi aniqlanadi: mif, afsona, rivoyat, qo`shiq, maqol va marosim qo`shiqlari. mif - ibtidoiy jamoa a`zolari tomonidan olam va odamning paydo bo`lishi haqida to`qilgan eng qadimgi hikoyalar hisoblanadi. islom dinidan avval ajdodlarimiz tasavvurida ezgulik va yovuzlik ruhlari, shuningdek, quyosh, hosil, urush va boshqa narsalarning ma`bud hamda ma`budalari bo`lgan. natijada miflarda insonning inson sifatida shakllanish jarayoni o`z ifodasini topadi. sharq ilmiy adabiyotlarida miflar arabcha asotir, forscha afsona, turkiy tilda sav atamalari bilan ham yuritiladi. ammo jahon folklorshunosligida «mif» atamasini qo`llash an`ana bo`lganligi uchun ham biz qadimgi hikoyalarni ana shu nom bilan ataymiz. xalqimiz qadimdan o`t, suv, tuproqni muqaddas deb bilgan: o`t va suvga axlat, umuman, iflos narsalarni tashlamaslik, erni urmaslik, tepmaslik, maboda bu narsalarni qilsa yomon bo`lishi haqidagi o`gitlar fikrimizning dalilidir. insonning tabiatdagi g`ayri tabiiy voqea-hodisalarga ishonch bildirish xususiyati bilan bog`liq e`tiqoddir. masalan, qadimgi paytlarda safarga chiqqan yo`lovchi oq tuyali karvonga duch kelsa, o`z safarining muvaffaqiyatli tugashiga ishongan bo`lsa, tushida …

3 / 20

yvonlarga, olov, tog`, o`rmon va suvga sig`inish mavjud. «avesto»da ikki yaratuvchi kuch - yaxshilik va yomonlik axuramazda (xurmuzd) va ahriman (angra manyu) qiyofasida namoyon bo`ladi. mazkur kitob g`oyasiga ko`ra, tabiat va jamiyatdagi hodisalar ikki yaratuvchining o`zaro kurashidan kelib chiqqan. axuramazda yaxshilik, yorug`lik, obodonchilik va ezgulik kuchlarining ma`budidir. unga qarashli narsalar inson turmushini yaxshilashga xizmat qiladi. u o`z yordamchilari orqali olov, chorva, metall, er - suv va o`simliklar dunyosini boshqaradi. ahriman (angra manyu) barcha yozuvlik va yomonlikning rahnamosidir. u axuramazdaga qarshi kurashadi va o`ziga qarashli devlar yordamida odamlarga azob-uqubat mashaqqat, kulfat keltiradi. ahriman zo`r kuch va qudratga ega bo`lsa-da, biroq axuramazda kabi har narsaga qodir va qobil emas, shu sababli yomonlik kuchlari yaxshilik oldida doim mag`lubiyatga uchraydi. «avesto»da yorug`lik manbai quyosh deb ko`rsatiladi. quyosh nuri insonga hayot bag`ishlaydi. olov quyoshning bir parchasi bo`lganligi uchun ham inson olovni muqaddas hisoblaydi. mitra - quyosh va yorug`lik ma`budi, noxit (noxid) obodonchilik va farovonlik ma`budi, …

4 / 20

ri bilan bog`liq narsalarning homiysi bo`lgan. xalqimiz orasida mavjud bo`lgan kayumars (gayya martan, gavomard), yima (jamshid) haqidagi afsonalr ham «avesto» orqali bizga qadar etib kelgan. turkiy xalqlar folklorida afsona va rivoyatlar juda ko`p. olimlarning ta`kidlashicha, real hayotda ro`y berishi mumkin bo`lmagan voqealar haqidagi hikoyalar afsonalar deb yuritiladi, lekin hamisha ham bu mezonga amal qilingan emas. hayotda ro`y berishi mumkin bo`lgan hayratli voqealar rivoyat nomi bilan yuritilgan. ma`lum bo`ladiki, afsona va rivoyatlar o`rtasida aniq chegarani belgilash mushkuldir. xalqimiz orasida bugungi kunda ham fazoviy jismlar, hudud nomlari, rasm - rusumlar, tarixiy voqea - hodisalar bilan bog`liq afsona, rivoyatlar yashab kelmoqda. hatto ular orasida hajviy ruhdagilari ham uchraydi. tariximizda avloddan-avlodga meros bo`lib kelayotgan to`maris, shiroq, rustam, zariadr va odatida, guldursun, dalvarzin, qonqus, kuyganyor, chuli-chuli kabi afsona va rivoyatlar madaniy merosimizning tarkibiy qismi hisoblanadi. qadimgi adabiy merosimiz juda katta tarbiyaviy ahamiyatga ega, chunki har bir mif va afsona xalqimiz orzu-armonlarini ifodalash bilan birga biror …

5 / 20

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "folklor va miflar tahlili"

слайд 1 qadimgi davr folklorning bugungi kundagi ahamiyati folklor taraqqiyotining bunday bo`linishi, albatta, shartlidir, chunki folklor asarlari o`z xususiyatidan kelib chiqib barcha davrlar uchun umumiylik kasb etadi. shuningdek, ma`lum folklor asarining yaratilgan davri aniq bo`lmaydi ammo davrlashtirilganda ko`proq umumiylik nazarda tutiladi, ya`ni ayrim yozma manbalar, tarixiy voqealar hisobga olinadi. qadimgi davr folklori deganda qadim zamonlardan to x asrga qadar yaratilgan va ijro etilgan folklor asarlarini nazarda tutamiz. tabiiyki, bu davrda yaratilgan folklor asarlarini qaysi manba orqali o`rganamiz yoki boshqalardan qanday ajratamiz degan savol tug`iladi. qadimgi davr folklori haqidagi ma`lumotlarni bizga qadar etib kelgan ayrim yozma manbalardan, arxeologik topilmalardan o`r...

This file contains 20 pages in PPTX format (810.9 KB). To download "folklor va miflar tahlili", click the Telegram button on the left.

Tags: folklor va miflar tahlili PPTX 20 pages Free download Telegram