dialektik va idealistik materializm ta'limotlari haqida

PPTX 16 pages 563.8 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 563.8 KB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

mif va afsonalar mifologiya idealistik dialetik materialistik dialetik talimotlar xaqida “mif... — koinot va hayotning paydo bo‘lishi, tabiat hodisalari, xudolar va afsonaviy qahramonlar haqida ibtidoiy zamon kishilari tushunchalari ning badiiy ifodasi” — deb belgilab qo‘yilgan. shunday qilib, mif deganda, eng qadimgi afsona, rivoyat, hikoyalarni tushu nish mumkin. o‘rta osiyoda yashaydigan xalqlarning o‘tmish hayoti bilan bog‘liq miflarnnig dastlabki namunalari “avesto” kitobida uchraydi. bu kitobda yaxshilik va yomonlik kuchlari mitra, anaxita, kayumars, yima (jamshid), gershasp (elikbek) timsollarida namoyon bo‘lgan. mifologiya mifologiyada 3 ta asosiy tushuncha muhim hisoblanadi. 1. totem. 2. fetish. 3. anima. образец текста второй уровень третий уровень четвертый уровень пятый уровень totem deganda, biz dunyodagi turli xalqlar hozirgi paytgacha o‘zlariga homiy deb bilgan hayvonlarni tushunamiz. jumladan, burgut, sher, yo‘lbars, bo‘ri, ilon (ajdar), humo kabi hayvonlar va qushlar ko‘p xalqlarda alohida e’zozlanadi. o‘zbek xalqi hozirgi paytda ham yo‘lbars, ilon, bo‘ri, ayiq, tuya, ot, qo‘y, qaldirg‘och, burgut, baliq kabi qushlar va hayvonlarga …

2 / 16

bo‘lish baxt hisoblangan. anima inson tomonidan totem va fetishga ishonch bilan qarash ma’nosini anglatadi. tushga ishonish oddiy hayotda ro‘y berayotgan voqealardan kelajak haqida tasavvur hosil qilishga urinish odatlari animizm ta’siri bilan bog‘liqdir. to‘g‘ri, aksari paytlarda odamlar irimlarni xush ko‘rmaydilar, lekin tarixiy jihatdan shakllangan urf-odatlarimiz, rasm-rusumlarimizda totemizm, fetishizm, animizm belgilari aniq sezilib turadi. bunday voqea-hodisalarga bo‘lgan munosabat badiiy adabi yotimizda ham o‘z ifodasini topgan. g‘. g‘ulomning “shum bola” qissasidagio‘choq olldida ro‘y bergan hodisani, o‘lmas umarbekov, o‘tkir hoshimov asarlaridagi ayrim lavhalarni eslasak kifoyadir. idealistik idealizm ruh va ong birlamchiligidan, shaxsiy ong (sub'ektiv idealizm) yoki shaxsdan tashqari ruhning mutlaq g‘oyaligi (ob'ektiv idealizm)dan kelib chiqadi. xitoy faylasufi van yan-min (1472-1528), ingliz yepiskopi d. berkli (1685-1753), «esse-percipl» (lat.mavjud bo‘lmoq - demak idrok qilinadi) prinsipini ilgari surgan nemis faylasufi i.fixte (1762-1814) sub'ektiv idealizmning yirik namoyandalari edilar. empiriokrititsizm, neopozitivizm, neokantchilik va boshqa qator falsafiy maktablar sub'ektiv idealizm prinsiplariga asoslangan. qadimgi hind falsafasidagi braxmanizm va vedantizm, yunon faylasufi …

3 / 16

sh (sensualizm), idrok (ratsionalizm), diniy vahiy yoki so‘fiy his qilish (irratsionalizm) kabi yo‘nalishlarni ham ajratish mumkin. sensualizm va ratsionalizmning ham materialistik, ham idealistik shakllari mavjud. dialektik materialistik materialistik dialektika nuqtai nazaricha, butun moddiy dunyo, barcha moddiy va ma'naviy ob'ektlar paydo bo‘lish, gullab-yashnash va yo‘qolish bosqichlarini boshidan o‘tkazadi, ya'ni ular beto‘xtov rivojlanish holatidadir. rivojlanish jarayonining zamirida harakat va o‘zgarish yotadi. harakat – bu ham bir o‘zgarishdir. agar harakatni umuman o‘zgarish, ya'ni har qanday o‘zgarish ma'nosida tushunsak, rivojlanish alohida shakldagi o‘zgarishdir. rivojlanish jarayonida ob'ektni tashkil etuvchi barcha elementlar o‘zgarishga uchraydi. lekin, bu elementlar bir-biriga asoslangan va bir-biriga aloqador holda, kompleks va yahlit holda o‘zgaradi. rivojlanayotgan sistema kompleks va yaxlit o‘zgarishi natijasida bir miqdoriy va sifatiy holatdan boshqa o‘zgargan miqdoriy va sifatiy holatga o‘tadi. shu tariqa o‘zgarish sistemaning yaxlit o‘zgarib ketishiga (boshqa sistemaga aylanishiga) sababchi bo‘ladi, ya'ni rivojlanish – bu holatlarning aylanib turishidir. agar biz bu jarayonni vaqtning oqishi nuqtai nazaridan izohlasak, quyidagi …

4 / 16

. dialektik ta’limotlar dialektika (tafakkur metodini narsa va hodisalarni o‘zaro bog‘liqlikda va rivojlanishda deb qarovchi)yoki metafizika (tafakkur metodini narsa va hodisalar umumiy bog‘liqlikdan tashqarida, o‘z-o‘zidan sifat jihatidan rivojlanmaydi deb qarovchi) mavqyeiga ega faylasuflar ham farqlanadi. falsafiy yo‘nalishlar asosiy mavzusi bo‘yicha nisbatan tor ixtisoslashishga, masalan, gnoseologiya, antropologiya, aksiologiya, ontologiya muammolari kabilarga mo‘ljallangan oqim va maktablarga bo‘linadi. masalan, «lingvistik falsafa» tabiiy tilni tahlil qilishga (j.ostin, j.uizdom, p.stroson), «texnika falsafasi» hozirgi dunyodagi texnika fenomeniga (a.xuning, f.rapp), «istorisizm» maktabi esa (v. diltey, r. kollingvud) tarixiy bilim muammolariga yo‘naltirilgan va hokazolar. falsafiy yo‘nalishlar klassik merosga munosabat bo‘yicha ilgarigi klassik tizim g‘oyalarini tiklab, rivojlantirishga yo‘naltirilgan neoklassik oqim (neokantchilik, neotomizm, neoxegelchilik va boshqalar), ularni to‘liq qaytadan ko‘rib chiqish va ularni rad etishga asoslangan antiklassik oqim (pozitivizm, nitssheanchilik, tasavvuf) va tanqidni sintezlash va klassik meros an'analarini davom ettirishga yo‘naltirilgan neoklassik oqim (marksizm, ekzistensializm va boshqalar)ga bo‘linadi. metafizika mutlaq borliq va uning umumiy holatini o‘rganadi – eng umumiy tushunchalar …

5 / 16

dialektik va idealistik materializm ta'limotlari haqida - Page 5

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dialektik va idealistik materializm ta'limotlari haqida"

mif va afsonalar mifologiya idealistik dialetik materialistik dialetik talimotlar xaqida “mif... — koinot va hayotning paydo bo‘lishi, tabiat hodisalari, xudolar va afsonaviy qahramonlar haqida ibtidoiy zamon kishilari tushunchalari ning badiiy ifodasi” — deb belgilab qo‘yilgan. shunday qilib, mif deganda, eng qadimgi afsona, rivoyat, hikoyalarni tushu nish mumkin. o‘rta osiyoda yashaydigan xalqlarning o‘tmish hayoti bilan bog‘liq miflarnnig dastlabki namunalari “avesto” kitobida uchraydi. bu kitobda yaxshilik va yomonlik kuchlari mitra, anaxita, kayumars, yima (jamshid), gershasp (elikbek) timsollarida namoyon bo‘lgan. mifologiya mifologiyada 3 ta asosiy tushuncha muhim hisoblanadi. 1. totem. 2. fetish. 3. anima. образец текста второй уровень третий уровень четвертый уровень пятый уровень...

This file contains 16 pages in PPTX format (563.8 KB). To download "dialektik va idealistik materializm ta'limotlari haqida", click the Telegram button on the left.

Tags: dialektik va idealistik materia… PPTX 16 pages Free download Telegram