borliqni fazo va vaqtda mavjud bo'lish tamoyili

PPTX 14 стр. 923,3 КБ Бесплатная загрузка

14 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 923,3 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 14

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 14

borliqnin fazo va vaqtda mavjud bo’lish tamoyili. makon va zamon tushunchalari va ularning o’zaro bog’liqligi. borliqni fazo va vaqtda mavjud bo’lish tamoyili. makon va zamon tushunchalari va ularning o’zaro bog’liqligi. reja borliq kategoriyalari. fazo va vaqt ketegoriyasi. makon va zamon tushunchalari va ularning o’zaro bog’liqligi. borliqnin fazo va vaqtda mavjud bo’lish tamoyili. makon va zamon tushunchalari va ularning o’zaro bog’liqligi. borliq tuzilishga ega, ya'ni u strukturali. borliqning asosiy tuzilishi shakli (strukturaviy shakli) uning fazo va vaqtda mavjudligi bilan izohlanadi. inson o‘zining kundalik hayotida «masofa», «uzunlik», «joy», «o‘rni», «ko‘lami», «miqyosi», «makoni», «balandligi», «eni», «bo‘yi», «baland», «past», «yuqori», «quyi», «ichi», «tashqarisi», «o‘ng»,«chap», «oldi», «orqasi», «o‘ngi», «teskarisi», «chuqur», «sayoz», «tubi», «yuzasi», «satxi», «osti», «usti», «yoni», «tevarak atrofi», «yaqin», «uzoq» singari fazoga oid, «lahza», «payt», «davr», «zamon», «fasl», «kecha», «bugun», «ertaga», «indin», «o‘tgan payt», «oldin», «hozir», «shu payt», «shu on», «keyin», «endi», «o‘tmish», «kelajak», «davomiylik», «erta», «kech», «azaliylik», «abadiylik», «mangulik» kabi vaqtga oid tushunchalarga …

2 / 14

g ro‘y berish ketma-ketligi tartibi va davomiyligini ifodalaydi. o‘zbek tilidagi adabiyotlarda arab tilidan kirgan makon va zamon atamalari ham ishlatiladi. fazo va vaqtning tabiati va mohiyati haqida qadimdan faylasuflar xilma-xil nuqtai nazarlarni ilgari surib kelishadi. ularni umumlashtirib, ikki yirik konsepsiyaga ajratish mumkin. bu konsepsiyalar substansial va relyasion konsepsiyalar deb ataladi. substansial konsepsiyada fazo va vaqtning absolyut jihatlari, relyasion konsepsiyada esa ularning nisbiy jihatlari absolyutlashtiriladi. substansial konsepsiya tarafdorlari (demokrit, aflotun, eronshahri, zakariyo ar roziy, beruniy, patritsiy, kampanella, gassendi, nyuton, eyler, mopertyui va boshqalar) fikricha, fazo - materiya va moddiy aloqadorliklardan tashqarida, ularga bog‘liq bo‘lmagan holda mavjud bo‘lgan mustaqil substansiyadir; fazo - moddiy ob'ektlar uchun joylashish makoni, u absolyutdir. vaqt esa borliqqa, fazo va harakatga jiddiy ta'sir ko‘rsatadi; vaqt munosabatlari absolyutdir, ya'ni vaqt hamma hisob sistemalarida bir xilda o‘tadi. fazo va vaqtni ular mustaqil substansiya deb hisoblaganliklari tufayli bunday yondashuv substansial konsepsiya deb fanga kirgan. relyasion konsepsiya vakillari(arastu, avgustin, al-kindiy, ibn sino, …

3 / 14

lariga aloqador bo‘lgan fizik, ximiyaviy, geologik, biologik, fiziologik, ijtimoiy (sotsiologik), psixologik fazo va vaqt haqidagi konsepsiyalar ham yaratilmoqda. bunday konsepsiyalarda olamning tuzilishi jihatdan xilma-xilligi va birligi, ko‘p qirraliligi va cheksizligi, murakkabligi va nihoyasizligi asoslanmoqda. xx asr oxiri va x1x asrning boshlarida nazariy fizika, topologiya, chiziqli algebra, kvant fizikasi, qora tuynuklar fizikasi, relyativistik kosmologiya fanlarining rivojlanishi fazo va vaqt haqidagi tasavvurlarni jiddiy o‘zgartirdi. ayniqsa, konseptual fazo (vaqt)ni informatsion texnologiya vositalarida modellashtirish yo‘llari osonlashgach, fazo va vaqtning turli-tuman modellarini tadqiq etish imkoniyatiga keng yo‘l ochildi. bu tadqiqotlar olamdagi yagona, eng umumiy, universal va fundamental aloqadorlik - bu fazo - vaqt aloqadorligidir deb xulosa chiqarishga to‘liq asos berdi. miloddan avvalgi 1500 yili misrda quyosh soatlari ixtiro qilindi. zamonlar osha 1686 yilga kelib esa ingliz fizigi isaak nyutonning "natural falsafaning matematik ibtidosi" asari chop etildi. asarning e'tiborli tomoni shundaki, unda olim ilk marotaba absolyut vaqt va absolyut makon haqidagi tushunchalarga batafsil izoh berdi, ularni …

4 / 14

sivilizasiyalarni omoch, ishlab chiqarish dastgohi va kompyuterga qiyoslash mumkin, - deb ta'kidlaydi u. yana bir tadqiqotchi, britaniyalik fizik olim, nobel mukofoti sohibi jorj tomson "biz yashab turgan olam tez sur'atlarda yo`qolib boruvchi voqelikdir. neolit davri odamlari qishloq xo`jaligidan qanchalik bexabar bo`lgan bo`lsa, yaqin o`tmishda yashab o`tgan insonlarning bugungi jarayonlar to`g`risida tasavvur qilishi ham shunchalik qiyin bo`lgan", degan fikrni bildirdi. olimlarning so`zlariga qaraganda, agar insoniyat paydo bo`lgan ilk davrdan to bugungi kungacha bo`lgan hayotni bitta film deb olsak, hozirda kuzatilayotgan jarayonlar kinoning tezlashib ketgan kadrlariga o`xshaydi. go`yo kashf etilishi keyinroqqa mo`ljallanayotgan uskuna vaqtidan ilgari ixtiro qilib qo`yilgan. yoki xuddi odamlar vaqt mashinasi yordamida moziydan kelajakka tushib qolganday gap bu. chindan, o`zingiz o`ylab ko`ring, yaqindagina, atigi bir necha yillar oldin fantastik filmlar orqali odamlarni hayratga solgan ko`pgina hodisalar (pult yordamida ochilib-yopiladigan eshiklar, robot-hayvonlar, 5d-filmlar va h.k.) endi hech kim uchun yangilik bo`lmay qoldi. mazkur fenomenni okeanortilik yana bir olim k.p.snouning ta'riflaganidek, o`zgarishlar …

5 / 14

borliqni fazo va vaqtda mavjud bo'lish tamoyili - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте все 14 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "borliqni fazo va vaqtda mavjud bo'lish tamoyili"

borliqnin fazo va vaqtda mavjud bo’lish tamoyili. makon va zamon tushunchalari va ularning o’zaro bog’liqligi. borliqni fazo va vaqtda mavjud bo’lish tamoyili. makon va zamon tushunchalari va ularning o’zaro bog’liqligi. reja borliq kategoriyalari. fazo va vaqt ketegoriyasi. makon va zamon tushunchalari va ularning o’zaro bog’liqligi. borliqnin fazo va vaqtda mavjud bo’lish tamoyili. makon va zamon tushunchalari va ularning o’zaro bog’liqligi. borliq tuzilishga ega, ya'ni u strukturali. borliqning asosiy tuzilishi shakli (strukturaviy shakli) uning fazo va vaqtda mavjudligi bilan izohlanadi. inson o‘zining kundalik hayotida «masofa», «uzunlik», «joy», «o‘rni», «ko‘lami», «miqyosi», «makoni», «balandligi», «eni», «bo‘yi», «baland», «past», «yuqori», «quyi», «ichi», «tashqarisi», «o‘ng»,«cha...

Этот файл содержит 14 стр. в формате PPTX (923,3 КБ). Чтобы скачать "borliqni fazo va vaqtda mavjud bo'lish tamoyili", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: borliqni fazo va vaqtda mavjud … PPTX 14 стр. Бесплатная загрузка Telegram