yozuvchining niyati va badiiy obraz (odil yoqubovning “ulug`bek xazinasi” romani asosida )

DOC 134,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662836035.doc αζαρ yozuvchining niyati va badiiy obraz (odil yoqubovning “ulug`bek xazinasi” romani asosida ) режа: 1. “улуғбек хазинаси” романининг яратилиш тарихи. 2. “улуғбек хазинаси” романидаги тарихий ва тўқима образлар. 3. асарда амир темур сиймоси. 4. “улуғбек хазинаси” романидаги учта подшоҳнинг адабий типи. “ulug`bek xazinasi” romanining yaratilish tarixi shuni ko`rsatadiki, badiiy jarayonning ibtidosi hayot haqiqatini bevosita o`rganishdan boshlanadi, ya`ni hayotiy voqelik haqidagi ilk axborot adib ongida obrazli tafakkurni uyg`otadi. obrazli tafakkur bois ijodiy niyat tug`iladi. ijodiy niyat tug`ilishi bilan badiiy to`qima ishga tushib, syujetga asos bo`ladigan manzaralar va ularda faoliyat ko`rsatuvchi obrazlar yozuvchi ongida shakllana boshlaydi. ana shu ijodiy jarayonning mohiyati haqida yozuvchining o`zi shunday hikoya qiladi: ba`zan tafakkur otining o`rnidan jilish uchun yengil turtkining o`zi yetarlidir. bir vaqtlar gazetada ulug`bekning fojiali o`limidan keyin izsiz yo`qolgan mashhur ulug`bek kutubxonasi to`g`risidagi kichik bir maqolani o`qigandim. unda bu kitoblar ulug`bekning qotillari tomonidan yo`q qilib yuborilmaganligi, balki uning shogirdlari tomonidan samarqanddan olib chiqib ketilib, …

ha kirib kelishlarini “ko`rardim” saroy to`polonlari, dovyurak yigitlar ortidan uyushtirilgan quv-quvlarni tasavvur qilardim, otlar dupuri va qilichlar jarangi eshitilardi. imkoni boricha tarixiy materiallarni o`rganib, samarqandga yo`l oldim. go`ri amir va ulug`bek madrasalarining g`ira-shira, nim qorong`u yo`laklarida kezdim, atoqli riyoziyotchi qozizoda rumiy va ulug`bek navjuvon talabalariga saboq aytgan mashhur madrasaning ulkan yarim vayrona xonasida o`yga cho`mdim. necha daf`a buyuk rasadxona xarobalarida titroq va hayajon bilan ko`zdan kechirdim. endi meni ulug`bek obrazi - uning yuzi, sa`yi harakati muttasil ta`qib qilardi. koinot sirlarini anglab yetgan bu buyuk inson nechun o`zini butun borlig`i ila ilmga baxsh etmadi? toju taxt uchun kurash naqadar behuda ishligini nega tushunib yetmadi? – degan va keyinchalik kitobda ali qushchi tomonidan bayon qilingan fikrlar hol jonimga qo`ymasdi. sarguzasht qissa haqidagi fikrdan voz kechib, katta tarixiy polotno ustida o`ylay boshladim”. yozuvchi idrokida ulug`bek kutubxonasi bilan bog`liq bo`lgan ijodiy fikrning tug`ilishi va uning takomili, adib badiiy niyatini hayajonga keltirgan turli-tuman kechinma va …

qo`yadi uni muvozanatdan chiqaradi. shu bois u imkoni boricha ko`proq tarixiy materiallarni o`rganish maqsadida samarqandga yo`l olib, voqea sodir bo`lgan makonni ham ipidan-ignasigacha tekshirib chiqadi. natijada dastlabki tasavvurlar ko`lami jiddiy kengayadi. ulug`bek davriga oid tarixiy manbalar qanchalik chuqur va atroflicha o`rganilgani sari adolatli shoh va jahonshumul olim bo`lgan ulug`bek siymosi yozuvchi ko`z o`ngida jonlanib, davr adabiy tipi sifatidagi belgilarini namoyon eta boshlaydi. “koinot sirlari anglab yetgan bu buyuk inson nechun, o`zini butun borlig`i ila ilmga baxsh etmadi? toju taxt uchun kurash naqadar behuda ishligini nega tushunib yetmadi?” –degan savollar adib xayolida charx urib, unga sira tinchlik bermaydi. bu savollarga javob topish uchun esa, ulug`bek davri tarixiy voqeligiga daxldor bo`lgan barcha manbalarni o`rganib, bu ziddiyatli davr haqiqatini tekshirib chiqish lozim edi. chunki yozuvchining tafakkur osmonida charx urgan jumboqli savollarga ulug`bek davri haqiqatidan kelib chiqqan holdagina to`g`ri javob topish mumkin edi. natijada kutubxonani qutqazuvchi shogirdlar fidoyiligi, saroydagi to`polonlar, otlar dupuri, qilichlar jarangidan …

avr haqiqatini butun salobati bilan ochib beruvchi adolatli va ma`rifatparvar shoh ulug`bek obrazi turadi. odil yoqubovning bu romani yozilguniga qadar o`zbek tarixiy romanchiligida voqelikning tarixiy mohiyatini yaxlit holda ifoda eta oluvchi shoh obrazi yaratilmagan edi. yozuvchi o`z bosh qahramonini tugal va mukammal adabiy tip darajasiga ko`tarishda shohlar olamiga daxldor bo`lgan hayotiy tarixiy haqiqatlarni ochish yo`lidan boradi. roman ikki qismdan iboratdir. birinchi qism ulug`bekning fojiasi bilan tugasa, ikkinchi qism padarkush abdulatifning fojiasi bilan tugaydi. ko`rinadiki romanda har biri o`zicha tugal va mukammal bo`lgan ikkita shoh obrazi yaratilgan. “ular hayotda nimaga intilish lozim, haqiqat nima?”- degan savollarga o`z e`tiqodlari va hayotiy maslagiga tayanib javob beruvchi tarixiy shaxslardir. shu boisdan ham yozuvchi ularning o`ziga xos adabiy tipini yaratar ekan, badiiy to`qimada hayot haqiqatidan chetga chiqib ketmaslik lozimligiga alohida e`tibor beradi. chunki, badiiy to`qima asardagi g`oyaviy va hayotiy mazmunni tarixiy-hayotiy materiallarga tayanib qayta jonlantirishda ham, shuningdek, asarning badiiy shakliga daxldor bo`lgan syujet unsurlari olamining …

lo asar bosh qahramoni siymosining badiiy teranligida deb o`ylaymiz. “ulug`bek xazinasi” romanida bosh qahramon – ulug`bek saltanatining eng oxirgi damlari zamon chegarasi tarzida belgilangan bo`lsa, samarqand va uning atroflari asardagi voqealar bo`lib o`tadigan joy, ya`ni badiiy makon sifatida tanlab olingan makondagi eng muhim joy rasadxona va uning ichida joylashgan kutubxonadir. voqealar rivojining avvalo ham shu joyda, ya`ni vaqt tun yarmidan oshganda. ulug`bek mavlono alouddin ali ibn muhammad qushchining ko`ksaroyga tashrif buyurishini amr qilib, navkar yuborishi tasviridan boshlanadi. tun tasviri va navkarning tashrifi sabab kitobxon ko`z o`ngida ali qushchi bilan ulug`bekning og`ir qismatidan ogoh etuvchi badiiy manzara gavdalanadi. bu badiiy hissiyot butun roman davomida kitobxon diqqatini o`ziga tortib turadi. kitobxon ulug`bek davri va uning shaxsi to`g`risidagi haqiqatlarni ali qushchi hikoyasi orqali anglay boradi. u ulug`bekning ichki kechinmalari va ruhiy olamini ali qushchining xayollari ila tahlil qiladi: u ali qushchi bilan birga o`ylab, birga qayg`uradi. yozuvchi kitobxon va badiiy obraz ruhiy birligining …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "yozuvchining niyati va badiiy obraz (odil yoqubovning “ulug`bek xazinasi” romani asosida )"

1662836035.doc αζαρ yozuvchining niyati va badiiy obraz (odil yoqubovning “ulug`bek xazinasi” romani asosida ) режа: 1. “улуғбек хазинаси” романининг яратилиш тарихи. 2. “улуғбек хазинаси” романидаги тарихий ва тўқима образлар. 3. асарда амир темур сиймоси. 4. “улуғбек хазинаси” романидаги учта подшоҳнинг адабий типи. “ulug`bek xazinasi” romanining yaratilish tarixi shuni ko`rsatadiki, badiiy jarayonning ibtidosi hayot haqiqatini bevosita o`rganishdan boshlanadi, ya`ni hayotiy voqelik haqidagi ilk axborot adib ongida obrazli tafakkurni uyg`otadi. obrazli tafakkur bois ijodiy niyat tug`iladi. ijodiy niyat tug`ilishi bilan badiiy to`qima ishga tushib, syujetga asos bo`ladigan manzaralar va ularda faoliyat ko`rsatuvchi obrazlar yozuvchi ongida shakllana boshlaydi. ana shu ijodiy jarayonning m...

Формат DOC, 134,5 КБ. Чтобы скачать "yozuvchining niyati va badiiy obraz (odil yoqubovning “ulug`bek xazinasi” romani asosida )", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: yozuvchining niyati va badiiy o… DOC Бесплатная загрузка Telegram