paul natorp

DOCX 13 стр. 34,5 КБ Бесплатная загрузка

13 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 34,5 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 13

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 13

paul natorp reja: kirish 1. paul natorp hayoti va ilmiy faoliyati 2. natorp va marburg maktabi 3. natorpning asosiy falsafiy g‘oyalari 4. paul natorp va pedagogika 5. natorpning asarlari va ta’siri xulosa kirish paul natorp (1854–1924) nemis faylasofi va pedagogi bo‘lib, marburg maktabining neo-kantchilik yo‘nalishi asoschilaridan biri sifatida tanilgan. düsseldorfda protestant ruhoniysi oilasida tug‘ilgan natorp berlin, bonn va strasburgda musiqa, tarix, klassik filologiya va falsafa bo‘yicha ta’lim olgan. 1876-yilda strasburg universitetida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan, 1881-yilda esa marburgda hermann cohen rahbarligida habilitatsiya ishini yakunlagan. 1885-yildan 1922-yilgacha marburg universitetida falsafa va pedagogika professori sifatida faoliyat yuritgan. natorp o‘z davrida falsafa, pedagogika va musiqa sohasida muhim iz qoldirgan, xususan, ijtimoiy pedagogika asoschisi sifatida e’tirof etilgan. uning faoliyati xix asr oxiri va xx asr boshlaridagi germaniyada falsafiy va pedagogik islohotlar davriga to‘g‘ri keladi, bu davrda kant falsafasi qayta talqin qilinib, ta’lim tizimida yangi yondashuvlar shakllangan edi. natorpning falsafa va pedagogikadagi o‘rni natorp falsafada …

2 / 13

a intuitiv yondashuv va umumiy maktab tizimini qo‘llab-quvvatlashi zamonaviy pedagogika uchun muhim hissa bo‘ldi. natorpning ishları edmund husserl, hans-georg gadamer, ernst cassirer kabi faylasoflar va karl barth, boris pasternak kabi boshqa soha vakillariga ta’sir ko‘rsatdi. natorpning falsafa va pedagogikadagi merosi uning ta’limni falsafiy asoslarga bog‘lashdagi innovatsion yondashuvi va ijtimoiy pedagogika g‘oyalarini rivojlantirishida yaqqol namoyon bo‘ladi. uning ishlari hozirgi kunda ham ta’lim va falsafa sohasida muhim ahamiyatga ega. paul natorp hayoti va ilmiy faoliyati tug‘ilgan joyi, ta’lim olgan joylari paul gerhard natorp 1854-yil 24-yanvarda germaniyaning düsseldorf shahrida, protestant ruhoniy adelbert natorp va uning rafiqasi emilie keller oilasida tug‘ilgan. u 1871-yildan boshlab berlin, bonn va strasburg universitetlarida musiqa, tarix, klassik filologiya va falsafa yo‘nalishlarida tahsil olgan. 1876-yilda strasburg universitetida faylasuf ernst laas rahbarligida tarix bo‘yicha doktorlik dissertatsiyasini himoya qildi. 1881-yilda esa neo-kantian faylasuf hermann cohen rahbarligida “dekartning bilim nazariyasi” mavzusida habilitatsiya ishini yakunladi. muhim faoliyat davrlari natorpning ilmiy faoliyati uchta asosiy davrga …

3 / 13

rbiyasi nazariyasini ilgari surdi. u ta’limni axloqiy sotsializm tamoyillari asosida isloh qilishga chaqirdi, bu esa jamiyatdagi o‘zgarishlarning asosiy harakatlantiruvchi kuchi sifatida ta’limni ko‘rardi. 3. so‘nggi davr (1918–1924): birinchi jahon urushidan so‘ng va cohen vafotidan keyin natorpning falsafasi “ontologik burilish”ga yuz tutdi. u o‘zining “falsafiy sistematika” asarida kategoriyalar nazariyasini rivojlantirdi va “mavjudlik” (es gibt) tushunchasini transcendental falsafaning asosi sifatida talqin qildi. bu davrda u xusserl va xaydeggerning fenomenologiyasi, shuningdek, hayot falsafasi (lebensphilosophie) bilan muloqotda bo‘ldi. natorp va marburg maktabi paul natorp marburg maktabining asosiy namoyandalaridan biri sifatida taniladi. marburg maktabi 1870-yillarda hermann cohen tomonidan marburg universitetida tashkil etilgan bo‘lib, keyinchalik natorp va ernst kassirer kabi faylasuflar tomonidan rivojlantirildi. maktabning asosiy maqsadi kantning transcendental usulini qayta talqin qilish orqali falsafani ilmiy asosga qo‘yish edi. natorp, xususan, ilmiy tajribani tahlil qilishda “genetik” mantiqni rivojlantirdi, bu orqali bilim ob’ektlari ongning faoliyati natijasida qanday shakllanishini tushuntirdi. uning mantiq tushunchasi an’anaviy analitik mantiqdan farqli o‘laroq, matematik …

4 / 13

usul bo‘lib, u ilmiy bilimlarning shart-sharoitlarini aniqlashga xizmat qildi. u tajribani faqat “ilmiy tajriba” bilan chegaralab, falsafaning vazifasini tajribadan tashqaridagi narsalarni spekulyativ ravishda o‘rganish emas, balki inson bilimlari, harakatlari va ishlab chiqarish faktlarida immanent bo‘lgan tushunchalarni aniqlash deb bildi. natorpning anti-psixologizmga qarshi pozitsiyasi ham neo-kantianizmning muhim jihati edi. u 1887-yilda chop etilgan “bilimning ob’ektiv va sub’ektiv asoslari to‘g‘risida” maqolasida psixologizmni rad etdi, chunki bilimning ob’ektivligi psixologik tadqiqotlardan emas, balki ilmiy qonunlarning intersub’ektiv mazmunidan kelib chiqadi, deb hisobladi. bu pozitsiya keyinchalik analitik falsafaning rivojlanishiga ta’sir ko‘rsatdi. marburg falsafa maktabining asoschilari safida marburg falsafa maktabi asosan hermann cohen tomonidan tashkil etilgan bo‘lsa-da, paul natorp uning asoschilaridan biri sifatida tan olinadi. cohen 1876-yilda marburg universitetida professorlikka tayinlanganda maktabning intellektual asosini yaratdi, natorp esa 1880-yilda marburga kelib, cohenning shogirdi sifatida maktabning institutsional shakllanishida muhim rol o‘ynadi. ularning hamkorligi marburg maktabini neo-kantianizmning markaziy yo‘nalishlaridan biriga aylantirdi. natorp cohenning g‘oyalariga sodiq qolgan bo‘lsa-da, o‘zining tarixiy yondashuvi …

5 / 13

a tanilgan. uning falsafiy g‘oyalari, bilish nazariyasi, ilmiy tafakkur, metodologiya, pedagogika va “sotsial pedagogika” konsepsiyasi quyidagicha umumlashtiriladi: 1. natorpning asosiy falsafiy g‘oyalari natorpning falsafasi kantning transsendental idealizmiga asoslanadi, ammo u uni yangicha talqin qilib, bilish jarayonini statik emas, balki dinamik va ijtimoiy jarayon sifatida ko‘radi. uning asosiy g‘oyalari: - transsendental metod: natorp kanning “bilish qanday mumkin?” degan savolini davom ettirib, bilishni ob’ektiv dunyodan kelib chiqmaydigan, balki aqlning faoliyatiga bog‘liq jarayon deb hisoblaydi. u bilishni “konstruktsiya” sifatida tushuntiradi, ya’ni inson ongi voqelikni faol ravishda shakllantiradi. - birlik va dinamizm: natorp falsafada statik tushunchalarni rad etib, bilish va tafakkurning doimiy rivojlanishda ekanligini ta’kidlaydi. u “birlik” (einheit) tushunchasiga katta e’tibor beradi, bunda individual va universal bilimlar o‘zaro bog‘lanadi. - ijtimoiy falsafa: natorp uchun falsafa faqat individuallik bilan cheklanmaydi, balki ijtimoiy kontekstda muhim ahamiyatga ega. u insoniyatning bilim va ma’naviy rivojlanishini ijtimoiy hamkorlik orqali tushuntiradi. 2. bilish nazariyasi (gnoseologiya) natorpning bilish nazariyasi neokantchilik doirasida …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 13 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "paul natorp"

paul natorp reja: kirish 1. paul natorp hayoti va ilmiy faoliyati 2. natorp va marburg maktabi 3. natorpning asosiy falsafiy g‘oyalari 4. paul natorp va pedagogika 5. natorpning asarlari va ta’siri xulosa kirish paul natorp (1854–1924) nemis faylasofi va pedagogi bo‘lib, marburg maktabining neo-kantchilik yo‘nalishi asoschilaridan biri sifatida tanilgan. düsseldorfda protestant ruhoniysi oilasida tug‘ilgan natorp berlin, bonn va strasburgda musiqa, tarix, klassik filologiya va falsafa bo‘yicha ta’lim olgan. 1876-yilda strasburg universitetida doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan, 1881-yilda esa marburgda hermann cohen rahbarligida habilitatsiya ishini yakunlagan. 1885-yildan 1922-yilgacha marburg universitetida falsafa va pedagogika professori sifatida faoliyat yuritgan. natorp o‘z da...

Этот файл содержит 13 стр. в формате DOCX (34,5 КБ). Чтобы скачать "paul natorp", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: paul natorp DOCX 13 стр. Бесплатная загрузка Telegram