ilmiy tadqiqotda ijtimoiy etika

DOCX 5 pages 16.2 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 16.2 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

15 – ma’ruza: ilmiy tadqiqotda ijtimoiy etika reja: 1. ilmiy faoliyatdagi axloqiylik mezonlari. 2.ilmiy tadqiqot natijalarining umumiyligi va ochiqligi. 3. mualliflik huquqi va uning buzilish oqibatlari. 4. fan va ilmiy faoliyatda korrupsiy. unga qarshi kurashishning usul va vositalari. olimlarga bo‘lgan kasbiy talablar. ilmiy xodim savodli bo‘lishi, g‘oyaviy e’tiqodga ega va o‘z g‘oyalariga sodiq bo‘lishi kerak. olimning xurmati, obro‘–e’tibori uning mehnati, bilimdonligi, malakasining natijasi va zehn–idroki bilan aniqlanadi. olimda jamoaviy faoliyat jarayonida quyidagilarni bajarish bo‘yicha qobiliyat bo‘lishi kerak: hozirgi vaqtda tadqiqot metodlari qisman yoki to‘liq xolda noma’lum bo‘lgan ijodiy vazifalar bilan shug‘ullanishi, amaliyotda yuzaga kelgan vazifalarni ma’lum bo‘lmagan metodlar yordamida yecha olishi yoki yangi metodlarni yarata olishi. ixtiyoriy vazifalarni ijodiy ravishda yecha olishi, ya’ni kreativlik xususiyatiga ega bo‘lishi. bir turdagi vazifalardan ikkinchisiga o‘tishda xuddi o‘zining soxasidagi kabi qo‘shni soxalarda xam tushunish xosil qilishi, o‘z soxasiga yaqin bo‘lmagan vazifalarni xam yecha olishi. tadqiqot obyektining kelajakdagi xolatini va aloxidagi metod va bilimlarni qo‘llana …

2 / 5

slik va optimizm kiradi. ishtiyoqning turli pog‘onalari mavjud, ya’ni qiziqishdan ishqibozlik va muxabbatgacha. kibernetikaning asosichisi vinerning yozishicha artist, yozuvchi va olim ijodga tomon shunday impuls sezib turishi kerakki, toki u tekinga ishlashga tayyor turishi va xattoki o‘z ishini qilish imkoniyatini olish uchun pul to‘lashga ham tayyor bo‘lishi lozim. odatda inson eng yuqori natijalarga yetisha oladigan mehnat turini tanlaydi. ilmiy ishga ishtiyoqi bo‘lgan insonni unga nima berishidan qat’iy nazar faoliyatning o‘zi ilxomlantiradi, xayajonlantiradi va qiziqtiradi. ilmiy ishga bo‘lgan zaruriyat bilish jarayoniga xech aloqasi bo‘lmagan boshqa zaruriyatlarning natijasidir. bunda insonni ilmiy faoliyat predmeti, emas balki undan chiqayotgan moddiy yoki ruxiy foyda qiziqtiradi. eynshteynning fikricha, bunday kishilar uchun ilm–fan ular xayotini to‘ldiradigan va shuxratparastlikni qoniqtiradigan narsaga aylanadi. bunday kishilar uchun shaxsiy muvaffaqiyat juda muxim, ular jiddiy qiyinchiliklar tug‘ilganda fanga bo‘lgan qiziqishlarini tez yo‘qotadilar. zamonaviy fanda, jiddiy natijalar olish uchun turli ilmiy qiziqishlardan biriga nisbatan diqqatni jamlash talab etiladi. iste’dodning eng ko‘zga ko‘ringan belgisi–qiziquvchanlik …

3 / 5

. odatda uquvsiz kishilar eng talabchan tanqidchilar bo‘ladi, uni qanday qilishini bilmay turib, boshqalardan mumkin bo‘lmagan narsalarni talab qiladilar. qoniqmaslik bilishni qotib qolishdan saqlash uchun samarali vositadir. optimizm–muvaffaqiyatga, ishonchga intuitiv yoki bilib turib asoslanadigan maxfiy qobiliyatlarni tashqaridan yuzaga chiqarishdir. optimizm ko‘p xollarda inson ishonchini tasdiqlovchi tajribalar natijasi bo‘lib xizmat qiladi. ilmiy optimizm ko‘pincha tavakkalga bo‘lgan qobiliyat asosida yuzaga chiqadi. fan qancha ko‘p rivojlansa, u shuncha ko‘p tavakkalni talab etadi. bilimlar juda katta tezlikda o‘sib borayapti, ularni egallash shunga qiyin kechayapti. muvaffaqiyatga ishonch uchun asos shuncha kam qolayapti. bu xolda tavakkal olimga muammoni yechimini topish uchun ishonchning ko‘rsatchiki sifatida namoyon bo‘ladi. optimizmni o‘ziga ishonch bilan aralashtirish mumkin emas, chunki u qobiliyatga emas, balki tasodifiy yutuqlarga suyanadi. zexn idrokning yana xazilkashlik, xozirjavoblik, vazifalarini yechishdagi soddadillik, yozma va og‘zaki nutqning xususiyatlari kabi belgilari ham bor. 3. jamoaviy zexn –idrokni tashkil etish tamoyillari fanlarni differensiyalashuvi olimlarni borgan sari torayib borayotgan bilimlar soxasiga ixtisoslashishiga olib …

4 / 5

jamoaning barcha a’zolari tomonidan o‘z fikrlarini, g‘oyalarini ochiq bayon etish, nashrlarni rag‘batlantirish, xizmatlani esga olish, ilmiy maqolalarga xavola qilish, rasmiy tabriklar, muxim ishlarda ishtirok ettirish uchun takliflar yordamida ruxiy rag‘batlantirish, ilmiy izlanishdan joriy etishgacha ochiq-oydin rejalashtirish, natijalarni ongli ravishda tekshirish va boshqalar. olimlar individual xususiyatlari asosida quyidagicha sinflanadi: fonatik–ilm bilan o‘zini yo‘qotib qo‘yish darajasida qiziqadi, uni xayot mazmuni deb biladi, qiziquvchan, charchamaydi, talabchan, ko‘p xollarda jamoa bilan yaxshi chiqishmaydi; pioner–tashabbuskor, ishchan, mansabdor, yaxshi tashkilotchi va ustoz, yangi yo‘llarni ochish, ijodiy g‘oyalar uchun manba hisoblanadi; diagnost–aqlli, tanqidchi, darxol ilmiy ishni kuchli va sust tomonlarini aniqlash qobiliyatiga ega; erudit–yaxshi xotiraga ega, bilimning turli soxalarida oson yo‘l topadi, ammo u ijodkor emas, boshqalarga tez bo‘ysunadi; texnik–begona ishlarga yakun yasashga usta, o‘z imkoniyatlarining chegeralanganligini tan oladi, jamoa bilan juda yaxshi kelishadi; estet–nozik yechimlar bilan qiziqadi, ishchilarga biroz mensimaslik bilan yondoshadi, uncha sabrli va ishbilarmon emas; metodolog – metodologiyani, matematik apparatlarni yaxshi biladi, o‘z ilmiy …

5 / 5

iy maktabda barcha ishlar yagona metodikaga, texnikaga bo‘ysunadi, bu esa olimlar orasida yuqori maxsuldor shakldagi o‘zaro xurmat va tushunish xolatini shakllantiradi. unda tasodifiy mavzular bo‘lmaydi. ilmiy maktabning yutug‘i ko‘p jixatdan ilmiy raxbarga borib taqaladi. raxbar keng, ko‘pqirrali bilimga, aniq va mustaxkam fikr va muloxazalarga ega bo‘lishi kerak. ustozga bo‘lgan xurmat ustoz va shogird o‘rtasidagi ilmiy raqobatga xalaqit bermasligi kerak. u odamlarni o‘ziga tortishi, o‘z qiziqishlariga kirita olishi, katta ilmiy tajribaga ega bo‘lishi, ilmiy tadqiqot ishlarini tashkil etish tamoyillaridan, metodologiya va metodikadan xabardor bo‘lishi lozim. xaqiqiy shogird o‘z ustoziga yetishi va undan o‘zib ketishi kerak. shogird uchun ustoz nafaqat bilimi bilan, balki elga bo‘lgan fidokorligi, shaxsiy sifatlari bilan ideal bo‘lib qolishi kerak. tayanch so‘z va iboralir: zehn, idrok, ishtiyoq, otimizm, qoniqmaslik, iste’dod, jamoaviy zehn, fonatik, diagnost, metodolog, jamoaviy idrok, erudit, ilmiy matab, individualist. mavzu yuzasidan nazorat savollari: 1.olimda jamoaviy faoliyat jarayonida qanday qabiliyatlar shakllanadi? 2.zexn va idrokning belgilari. 3. ishtiyoq xaqida …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ilmiy tadqiqotda ijtimoiy etika"

15 – ma’ruza: ilmiy tadqiqotda ijtimoiy etika reja: 1. ilmiy faoliyatdagi axloqiylik mezonlari. 2.ilmiy tadqiqot natijalarining umumiyligi va ochiqligi. 3. mualliflik huquqi va uning buzilish oqibatlari. 4. fan va ilmiy faoliyatda korrupsiy. unga qarshi kurashishning usul va vositalari. olimlarga bo‘lgan kasbiy talablar. ilmiy xodim savodli bo‘lishi, g‘oyaviy e’tiqodga ega va o‘z g‘oyalariga sodiq bo‘lishi kerak. olimning xurmati, obro‘–e’tibori uning mehnati, bilimdonligi, malakasining natijasi va zehn–idroki bilan aniqlanadi. olimda jamoaviy faoliyat jarayonida quyidagilarni bajarish bo‘yicha qobiliyat bo‘lishi kerak: hozirgi vaqtda tadqiqot metodlari qisman yoki to‘liq xolda noma’lum bo‘lgan ijodiy vazifalar bilan shug‘ullanishi, amaliyotda yuzaga kelgan vazifalarni ma’lum bo‘lmagan met...

This file contains 5 pages in DOCX format (16.2 KB). To download "ilmiy tadqiqotda ijtimoiy etika", click the Telegram button on the left.

Tags: ilmiy tadqiqotda ijtimoiy etika DOCX 5 pages Free download Telegram