moliya va risklar

PDF 17 pages 587.0 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 587.0 KB

File type PDF

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

9-mavzu: moliya va risklar reja: 1. riskning mazmun-mohiyati. 2. risklarning turlari. 3. riskni boshqarish jarayoni. 4.riskni “o‘tkazish” variantlari: xejirlashtirish; sug‘urtalash; diversifikatsiya. 1. riskning mazmun-mohiyati. qadimgi zamonlardan risk foydani shakllantirish omili hisoblanadi. j.b.sey va kursel seneylar fikricha risk foydaning faqat bir qismini shakllantirish omili hisoblanadi1. 19-asrlarda odamlarning risk qilishga tayyorligi ular foydasining shakllanishi va o`zlashtirilishiga olib kelishi bilan izohlanardi. hozirgi kunda shakllanayotgan foydaning asosiy qismi riskni samarali boshqarishdan vujudga keladi. “risk” atamasi yevropaning ko`p tillarida mavjud. misol uchun greklarda “ridsikon” so`zi mavjud bo`lib, u qoya, cho`qqi ma`nosini bildiradi. italiyaliklar tilida “risiko” so`zi xatar, tahdid ma`nosini, “risicare” so`zi qoyadan mohirona o`tish ma`nosini bildiradi. frantsuzlardagi “risdoe” so`zi tahdid, qoyani aylanib o`tmoq ma`nosini beradi. iqtisodiy lug`atlarda risk – xavf-xatar, zarar va yo`qotish ehtimoli, xavf ehtimoli yoki muvaffaqiyat umidida xavf tomon borish ma`nosida kelishi ko`rsatilgan. “risk” so`zi ispancha-portugalcha so`zdan olingan bo`lib, “suv ostidagi qoya” degan ma`noni bildiradi. taniqli lug`atshunos s.i.ojegovning rus tili izohli lug`atida “risk …

2 / 17

ik bo`ladi, bu esa o`z navbatida kutilayotgan daromad darajasini ko`paytirish uchun usullar salmog`i yanada ortib boradi”. taniqli lug`atshunos s.ojegovning rus tili lug`atida “risk - bu muvaffaqiyatga intilish, baxtli hodisadan umid” ma`nolarini anglatadi deyilsa, mashhur vebstera lug`atida “risk - bu xavf, zarar yoki talofat ko`rish ehtimoli”3, deb ifodalangan. 1nayt f.x. risk,neopredelyonnost i pribil. per.s angl. - m.: delo, 2003. – s. 35. 2gvezdenko a.a. osnovi straxovaniya. - m.: finansi i statistika, 1999.– s. 148. 3sevruk v.t. bankovskie riski. moskva: delo, 1995. - s. 3 professor v.usoskin “risk doimo noaniqlik bilan birga kelib, oxirgi, o`z navbatida oldindan ko`ra bilish qiyin yoki mumkin bo`lmagan voqealar bilan bog`liq bo`ladi”, deya izohlaydi. ye.stoyanova fikricha: “risk - bu rejalashtirilgan variantga nisbatan daromad ola bilmaslik yoki zarar ko`rish ehtimolidir”. risk to`g`risidagi fikrlarni umumlashtirilgan holda prof v.v.kovalyov quyidagicha ta`rif berib o`tadi: risk bu moliyaviy yo`qotish darajasini belgilab: qo`yilgan maqsadga yetib bormaslik; noaniqliq holatda natijani belgilash; sub`ektiv holatda belgtlangan …

3 / 17

lif, ishlab chiqarish, sotish hajmi va boshqalar) kelajakning ma`lum emasligi sababli faqat taxminiy va noaniq natijalar bo`lishi mumkin. chunki o`tgan davr ma`lumotlari asosida faqat noma`lum kelajakda yuz berishi mumkin bo`lib o`tgan rivojlanish tendensiyasini aniqlash mumkin. noaniqlik va risklarning har ikkalasi ham loyihadagi yo`qotish va zararlarga bog`liq bo`lganligi uchun ularning bir-biri bilan uzviy aloqadorlikda ifodalash maqsadga muvofiqdir. investitsion loyihalar kelajakka qaratilganligi sababli, ularni amalga oshirish natijalarini aniq taxmin qilish muammodir. bunday loyihalar kutilishi mumkin bo`lgan risklar va noaniqliklarni hisobga olgan holda bajarilishi kerak. investitsion qaror bir qator kutilishi mumkin bo`lgan oqibatlarga ega bo`lgan hollarda, qaror riskli yoki noaniqliklarga ega deb ataladi. 2. riskning turlari bugungi kunda biz nafaqat risklar haqida ma`lumotlarga egamiz, balki ularni tahlil qilib, baho berib, risklarni boshqarish imkoniyatiga egamiz. lekin tahlilni ham, risklar boshqaruvini ham birinchi bosqichi - bu risk turini aniqlashdir. risklarini turli belgilar bo`yicha tasniflash mumkin: tarkibi bo`yicha risklar quyidagilarga bo`linadilar: iqtisodiy risk; bozor riski; inflyatsiya …

4 / 17

ayrilish xatari. investitsion loyihalarni amalga oshirish jarayonida uning har bir bosqichi (fazasi) o`ziga xos risklar bilan bog`liqdir. birinchi bosqichda (investitsiya oldi fazasida) ko`proq loyiha tashabbuskorlari marketing riskiga, bozor riskiga, informatsion va ijtimoiy risklarga ta`sirchan bo`ladi. investitsiya bosqichida ko`proq ilm-texnika riski, moliyaviy risklar, tashqi iqtisodiy risklar va siyosiy risklar o`z ta`sirini ko`rsatadi. ekspluatatsiya bosqichida esa loyiha ishtirokchilari texnologik, ekologik, fors-major, nolikvidlik, iqtisodiy va moliyaviy risklar bilan yuzma-yuz bo`lish ehtimoli mavjud. bundan tashqari, loyiha faoliyatida eng ko`p uchraydigan risklar ham mavjud. masalan: iqtisodiy qonunlarning va iqtisodiy holatning o`zgarib turishi; investitsiyalash va foydadan foydalanish shartlari bilan bog`liq risklar; savdo va mahsulot yetkazib berishga cheklashlar kiritish; chegaralarning berkilishi; siyosiy holatning noaniqligi yoki hududdagi yohud mamlakatdagi noma`qul ijtimoiy-siyosiy o`zgarishlar, texnik-iqtisodiy ko`rsatkichlar dinamikasi, yangi texnika-texnologiya parametrlari, mahsulot sifati haqidagi ma`lumotlarning to`liq emasligi yoki noaniqligi, bozor kon`yunkturasining, ya`ni baho, valyuta kurslari, yalpi ichki mahsulot va boshqalarning o`zgarib turishi, tabiiy iqlim sharoitlarining o`zgarishi, tabiiy ofatlarning yuz berishi, ishlab …

5 / 17

pchilik emitent va qimmatli qog`ozlar egalari zarar ko`rishlari mumkin. tizimli risklarga quyidagilar kiradi: foiz riski; valyuta riski; inflyatsiya riski; siyosiy risklar. tizimsiz risklar - xatarga ba`zi bir qimmatli qog`ozlar yoki ularni majmuasi uchraydi, ya`ni ma`lum bir korxonaning qimmatli qog`ozlari yoki tarmoqning qimmatli qog`ozlari kiradi. tizimsiz risklarga quyidagilar kiradi: tadbirkorlik riski; moliyaviy risklar; nolikvidlik riski. yuqorida keltirilgan tasniflashlarga asoslangan holda, loyiha faoliyatidagi risklarni quyidagi guruhini keltirish mumkin: loyiha ishtirokchilari riski; loyiha smeta qiymatining oshish riski; qurilishni o`z vaqtida tugamaslik riski; ish va ob`ekt sifatining pastligi riski; konstruktsion va texnik risklar; ishlab chiqarish riski; boshqaruv riski; sotish riski; moliyaviy risk; mamlakat riski; ma`muriy risk; huquqiy risk; fors-major riski. loyiha ishtirokchilari riski - bu ishtirokchilarning loyiha faoliyati doirasida o`z majburiyatlarini anglagan holda yoki majburiy tarzda bajarmaslik riski. loyiha smeta qiymatining oshish riskiga - quyidagilar sabab bo`lishi mumkin: loyihalash jarayonidagi xatolar, pudratchilarning resurslardan samarali foydalanishni ta`minlay olmasligi, loyihani amalga oshirish shartlarini o`zgarishi va boshq. …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "moliya va risklar"

9-mavzu: moliya va risklar reja: 1. riskning mazmun-mohiyati. 2. risklarning turlari. 3. riskni boshqarish jarayoni. 4.riskni “o‘tkazish” variantlari: xejirlashtirish; sug‘urtalash; diversifikatsiya. 1. riskning mazmun-mohiyati. qadimgi zamonlardan risk foydani shakllantirish omili hisoblanadi. j.b.sey va kursel seneylar fikricha risk foydaning faqat bir qismini shakllantirish omili hisoblanadi1. 19-asrlarda odamlarning risk qilishga tayyorligi ular foydasining shakllanishi va o`zlashtirilishiga olib kelishi bilan izohlanardi. hozirgi kunda shakllanayotgan foydaning asosiy qismi riskni samarali boshqarishdan vujudga keladi. “risk” atamasi yevropaning ko`p tillarida mavjud. misol uchun greklarda “ridsikon” so`zi mavjud bo`lib, u qoya, cho`qqi ma`nosini bildiradi. italiyaliklar tilida “risik...

This file contains 17 pages in PDF format (587.0 KB). To download "moliya va risklar", click the Telegram button on the left.

Tags: moliya va risklar PDF 17 pages Free download Telegram