numerativ so‘zlarni o‘qitish usullari

DOCX 37 pages 287.0 KB Free download

37 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 287.0 KB

File type DOCX

Pages 37

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 37

mundarija kirish......................................................................................................................2 i bob. numerativ so‘zlarni o‘qitishning nazariy va amaliy ahamiyati 1.1 numerativ so‘zlar. ularning jahon tilshunosligida o‘rganilishi ...………….…….4 1.2 hozirgi o‘zbek tilida numerativ so‘zlarning o‘rganilishi va tasnifi…………........8 1.3 numerativ so‘zlarni o‘qitishda interfaol usullardan foydalanish ….…….....…...19 1.4 tarixiy va zamonaviy hisob so‘zlar ......…………………………………………29 xulosa ........................................................................................................................33 adabiyotlar ro‘yxati..................................................................................................36 kirish mavzuning dolzarbligi. o‘zbek tilidagi numerativ so‘zlar tilimiz leksik qatlamining uzoq tarixiy taraqqiyoti natijasida shakllangan bo‘lib, ular tarixiy taraqqiyot davomida o‘zgarib, xilma-xil xususiyatlarga ega bo‘lib borgan. badiiy asar tilini tahlil etganda numerativ so‘zlarning ham o‘rni alohida ekanligi ko‘zga tashlanadi. o‘zbek tilshunosligida son so‘z turkumining ajralmas qismi bo‘lgan numerativ so‘zlar tadqiqi borasida bir muncha tadqiqotlar amalga oshirilgan. xususan, jahon tilshunosligida ham bunday so‘zlar janubi-sharqiy osiyo mamlakatlarida alohida ahamiyatga ega va keng tadqiq etilgan. chunki bu mamlakatlar leksik qatlamida numerativ so‘zlar juda ko‘p qo‘llaniladi va tez-tez uchraydi. o‘zbek tilida ayrim o‘rganilgan tadqiqotlarda ham uning xususiyatlari turlicha yoritilgan. hatto bunday so‘zlar turlicha nomlanadi: numerativlar, hisob so‘zlar, …

2 / 37

izomiddinova, a.ishayevlar ham numerativlarning ayrim turlari va ularning o‘ziga xos xususiyatlari haqida o‘z mulohazalarini bildirganlar. o‘zbek tilida numerativ so‘zlarning o‘rganilishida p.hamdamovning xizmatlari katta. p.hamdamovning “hozirgi o‘zbek tilida numerativlar” nomli tadqiqotida numerativ so‘zlarning iste’mol doirasi, ma’no turlari va ularning tuzilishi keng yoritilgan. numerativ so‘zlarning leksik-semantik xususiytalari o‘ziga xos bo‘lib, ularning har biri o‘z tabiatiga ega. ayniqsa, tarixiy taraqqiyot natijasida ularning iste’mol doirasi o‘zgarib boradi. tilimizni tekshirish jarayonida badiiy asarlardan keng foydalanamiz. chunki yozuvchi hayotiy voqea-hodisalarni tasvirlab, obraz yaratar ekan, u so‘zlashuv tili boyliklaridan, jonli tildagi sheva va kasb-hunarga oid til birliklaridan ham, adabiy til normalaridan ham keng foydalanadi. biz bu sohadagi tadqiqotlarni o‘rganib, numerativlarning badiiy matnda qo‘llanish xususiyatlari, numerativ so‘zlarni o‘qitishda klaster metodi, venn diagrammasi, t-chizmasidan foydalanishni, semantik-stilistik o‘ziga xosliklarini ochib berishga qaror qildik. bu sohadagi izlanishlarni davom ettirish dolzarb masalalardan bir hisoblanadi. kurs ishining maqsad va vazifalari. numerativ so‘zlarni o‘quvchiga mukammal o‘rgatish va bu yo‘lda zamonaviy pedagogik texnologiyalardan foydalanish ushbu …

3 / 37

‘zlarni o‘qitishning nazariy va amaliy ahamiyati 1.1.numerativ so‘zlar. ularning jahon tilshunosligida o‘rganilishi ... inson aql-idroki, zakovati bilan oʼrganayotgan, shakllantirayotgan hamda rivojlantirgan qaysi fanni, uning yoʼnalishini olmaylik, albatta oʼlchashlarga, ularning turli usullariga, oʼzaro bogʼlanishlariga duch kelamiz. tilimizda bunday birliklarning o‘rni va ahamiyatini tadqiq etish muhim ahamiyatga ega. predmetlarning miqdorini o‘lchashda qo‘llanadigan so‘zlar numerativ so‘zlardir. o‘zbek tili grammatikasida numerativ so‘zlarning o‘rni va ahamiyati alohida. tilshunoslar “hisob so‘zlar”, “izohlovchi so‘zlar’, “son bilan predmet o‘rtasida qo‘llanuvchi so‘zlar”, “numerativlar”, “klassifikatorlar” deb turlicha ataydilar. biz bunday so‘zlarni tilshunoslikda qabul qilinishi bo‘yicha numerativlar yoki numerativ so‘zlar deb atadik. numerativ so‘zining ma’nosi haqida turli adabiyotlarda bir-biriga yaqin fikrlarni o‘rgandik. numerativ so‘zi numerdan kelib chiqan bo‘lib, numer so‘ziga bir necha izohlar berilgan. d.n.ushakova: “numer ya’ni nomer so‘zining mujskoy rodda qo‘llanishi”.[footnoteref:1] a.n.chudinovning “chet el so‘zlari rus tilida” nomli kitobida quyidagicha izoh berilgan: “numer – nomer, numer (lotincha) 1) predmetlarning tartibini bildiruvchi son; 2) alohida kitob; 3) mehmonxonadagi alohida xona.[footnoteref:2] rus …

4 / 37

ga bogʼliq va tegishli boʼlgan qator masalalar bilan shug‘ullanadi. metrologiya so‘zi yunonchadan olingan boʼlib, “oʼlchash”, “oʼlcham”, “nutq”, “mantiq”, “ilm” yoki “fan” maʼnolarini bildiradi. umumiy tushunchasini oladigan boʼlsak, metrologiya - oʼlchashlar haqidagi fan. oʼlchashlar haqidagi fanning tarixi minglab yillarga borib taqaladi. ushbu rivojlanish davrini uning mazmuni va mohiyatiga asoslangan holda quyidagi bosqichlarga boʼlish mumkin: 1. аntik rivojlanish davri. 2. stixiyali rivojlanish davri. 3. metrik tizimning joriy etilishi. 4. metrologiya xizmatlarining integratsiyalashish davri. 5. oʼzbekistonnning mustaqillik davridagi rivojlanish.[footnoteref:4] [4: ismatullaev p.r., qodirova sh.а., аʼzamov а.а. metrologiya asoslari. toshkent, 2007, 9-bet. ] eng qadimgi oʼlchash birliklari – antropometrik. u insonning muayyan aʼzolariga muvofiqlikka yoki moyillikka asoslangan holda kelib chiqqan. masalan: qarich - qoʼl kafti yoyilgan holda bosh barmoq va jimjiloq orasidagi masofa, quloch -qoʼllar ikki tomonga yoyilganda orasidagi masofa. metrologiyaning tarixida bu kabi birliklarni joriy etishda yirik fan yoki davlat arboblarining antropometrik oʼlchamlarini asos qilib olish hollari ham uchraydi. masalan, ingliz qiroli genrix …

5 / 37

siy kattaliklarning birliklari orasida oʼzaro bogʼlanishga ham erishilgan (er meridianining qirq milliondan bir ulushi boʼyicha - "metr", bir kub detsimetr suvning temperaturasi 40 c boʼlgandagi massasi - "kilogramm" va hokazolar). fan va texnikaning rivojlanishi har xil kattaliklarning oʼlchamlarini muayyan oʼlchovlarga qiyoslab kiritishni taqozo eta boshladi. bunday faoliyat jarayoni va rivojlanishi davomida oʼlchashlar haqidagi fan, yaʼni metrologiya yuzaga keldi. rossiyada oʼlchovlarni metrik tizimi 1899 yil 4 iyun kuni qonun bilan ixtiyoriy tartibda qoʼllanishga, majburiy tartibda esa rossiya snk 1918-yil 14-sentabrda chop etilgan dekretiga muvofiq qoʼllanishga qabul qilingan. oʼrta osiyoda oʼlchovlarning metrik tizimi 1923 yil 18-aprel turkiston respublikasi snk qarori boʼyicha “oʼlchovlar va tarozilar toʼgʼrisida nizom” tasdiqlangan va ichki savdoni yoʼlga qoʼyish boʼyicha qoʼmita huzurida oʼlchovlar va tarozilarning turkiston byurosi tuzilgandan soʼng boshlangan.[footnoteref:5] [5: ismatullaev p.r., qodirova sh.а., аʼzamov а.а. metrologiya asoslari. toshkent, 2007, 14-bet.] jahon tillaridan biri bo‘lmish ingliz tilida numerativ so‘zlarning o‘rganilishini tahlil etdik. ingliz tilida numerativ so‘zlar sifat so‘z …

Want to read more?

Download all 37 pages for free via Telegram.

Download full file

About "numerativ so‘zlarni o‘qitish usullari"

mundarija kirish......................................................................................................................2 i bob. numerativ so‘zlarni o‘qitishning nazariy va amaliy ahamiyati 1.1 numerativ so‘zlar. ularning jahon tilshunosligida o‘rganilishi ...………….…….4 1.2 hozirgi o‘zbek tilida numerativ so‘zlarning o‘rganilishi va tasnifi…………........8 1.3 numerativ so‘zlarni o‘qitishda interfaol usullardan foydalanish ….…….....…...19 1.4 tarixiy va zamonaviy hisob so‘zlar ......…………………………………………29 xulosa ........................................................................................................................33 adabiyotlar ro‘yxati..................................................................................................36 kirish mavzuning dolzarbligi. o‘...

This file contains 37 pages in DOCX format (287.0 KB). To download "numerativ so‘zlarni o‘qitish usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: numerativ so‘zlarni o‘qitish us… DOCX 37 pages Free download Telegram