rekombinat dnk olish va genlarni klonlash

DOCX 7 sahifa 1,9 MB Bepul yuklash

7 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 1,9 MB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 7

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 7

rekombinat dnk olish. genlarni klonlash 1. ahamiyatga ega bo‘lgan gen funksiyasiga binoan qidiribtopiladi, ajratib olinadi (klonlanadi) va tuzilishi o‘rganiladi. 2. ajratib olingan gen xromosoma dnksi bilan rekombina- tsiyalanuvchi biror fag genomi, transpozon yoki plazmid bilan biriktirilib vektor konstruksiya yaratiladi. 3. vektor konstruksiya hujayraga kiritiladi (transformatsiya) va transgen hujayra olinadi. 4. transgen hujayradan sun’iy sharoitda yetuk organizmlarham olish mumkin. sun’iy ravishda rekombinant dnk olish va genlarni klonlash ilk bor 1972-yilda aqsh olimlari boyer va koen tomonidan amalga oshirildi. bu olimlar e.coli bakteriyasining xromosoma dnksini va shu bakteriya plazmidini alohida probirkalarda «yopishqoq» uch hosil qiluvchi ecorl (eko-er-bir) restriktaza fermenti bilan ishlov berganlar. halqasimon plazmid tarkibida faqat bir dona ecorl restriktaza fermenti tanlab kesadigan maxsus nukleotidlar izchilligi bo‘lganligi sababli restriktaza dnk qo‘sh zanjirini faqat bir joydan kesib halqasimon plazmidni yopishqoq uchli ochiq holatga o‘tkazadi. xromosoma dnk molekulasida ecorl restriktaza fermenti taniy oladigan maxsus nukleotidlar izchilligi qancha bo‘lsa, bu molekula shuncha bo‘lakka bo‘linadi. dnk …

2 / 7

dnk vektor (yo‘naltir uv chi) funksiyasini bajaradi, chunki yuqorida aytib o‘tganimizdek plazmidlar xromosoma dnksiga rekombinatsiyalana oladi hamda mustaqil ko‘paya oladi. bu vektor konstruksiya o‘z tark ibida antibiotikka chidamlilik geni bo‘lganligi uchun maxsus yaratilgan plazmidsiz, ya’ni antibiotikka chidamsiz shtamm hujayralariga kiritildi. rekombinant plazmid kiritilgan bakteriya hujayralari kloni antibiotikka chidamli 25-rasm. geterologik (yot) dnk bo‘lagini plazmid tarkibida klonlash. 1 — xromosomadan ajratilgan dnk bo‘lagi; 2 — plazmid; 3 — antibiotikka chidamlilik geni; 4 — rek ombinant dnk molekulasi; 5 — bakteriya hu jayr asiga kiritilgan gen; 6 — rekombinant plaz mid li hujayra antibiotikka chidamliligi bo‘y icha ajra tib olinadi. boshqa hujayralar antibiotikli muhitda o‘lib ketadi. genga ega bo‘lib qolganligi sababli, plazmidsiz bakteriyadan farq qilib, antibiotik ta’sirida o‘lmaydi. shu sababli tajriba o‘tkazayotgan probirkaga antibiotik qo‘shib rekombinant bakteriya kloni ajratib olinadi va ko‘paytir iladi. bu klonni tashkil etuvchi har bir bakteriyada yot (geterologik) dnk bo‘lagi bor bo‘lib, bakteriya biomassasi qanchalik ko‘payti rilsa, yot …

3 / 7

‘pdan ko‘p genlar o‘tadi. gen injeneriyasi usuli qo‘llanganda bu muammo yengil hal qilinadi. buning uchun takomillashtirilayotgan o‘simlik navi hujayrasiga ma’lum foydali gen kiritiladi va bu hujayradan yetuk o‘simlik olinadi. muayyan bir genni hujayraga kiritish uchun tuproq bakteriyasi agrobakterium hujayrasidagi plazmiddan vektor molekula sifatida foydalaniladi. tabiatda agrobakteriya- ning bu turi o‘simlikni zararlantiradi. zararlangan o‘simlik tanasidagi hujayralar pala-partish bo‘linishi natijasida shish hosil bo‘ladi. bu shishni ti (ti-ay) plazmid genomining t-dnk (shish hosil qiluvc hi dnk) bo‘lagi chaqiradi. buning sababi t-dnk o‘simlik hujayrasi genomiga birikishi va uning xususi- yatini buzishidir (26-rasm). t-dnkning bu xususiyatidan gen injeneriyasida keng foydalaniladi. agrobakterium ti-plazmida birmuncha yirik bo‘lganligi uchun (yigirma ming nukleotid juftligidan ortiqroq) undan gen 26-rasm. agrobakteriumning ayrim turlari o‘simlikni zararlantirganda shish hosil qiladi. shish hosil bo‘lishiga ti-plazmidining t-dnk bo‘lagi sababchi. t-dnk o‘simlik xromosomasiga rekombinatsiyalashib, o‘simlik hujayrasin ing bo‘linishi programmasini buzadi. injeneriyasi maqsadlarida foydalanish biroz qiyinroq. shu sababli, o‘simlik irsiyatini gen injeneriya usuli bilan o‘zgartirish uchun plazmidning …

4 / 7

jayrasi zararlantirilganda, agrobakterium yot genni o‘zining maxsus transformat siya apparatidan foydalanib o‘simlik genomiga o‘tkazadi. so‘nggi yillarda vektor molekula tarkibiga ki ritilgan yot genlarni o‘ta kuchli elektr maydoni ta’sirida yoki maxsus gen otuvchi zambarak vositasida o‘simlik yoki hayvon hujayrasiga kiritish usullari ishlab chiqilgan. genetik transformat siya qilingan o‘simlik hujayrasidan transgen o‘simlik olinadi (27-rasm). 27-rasm. transgen o‘simlik olishning asosiy bosqichlari: agrobakteriyadan olingan ti-plazmid (1) unikal restriksion saytli plazmid (2) bilan biriktirilib vektor konstruksiya (3) yarata- t1 di. vektor konstruksiyaning t-dnk qismiga begona gen (4) rekombinatsiyalanadi va shish hosil qila olmaydigan ti plazmid asosida vektor (5) olinadi. bu vektor t-dnk qismi deb tashlangan tiplazmidli maxsus agrobakteriya shtammiga ki ritiladi (6). yarat ilgan rekombinant agrobakteriya o‘simlik protoplast bilan birga sun’iy sharoitda o‘stirilganda (7) vektor (8) o‘simlik genomiga rekombinatsiya bo‘ladi. transformatsiya qilingan o‘sim lik hujaraysi bo‘linishi natijasida ma’lum bir programma bo‘yicha rivojlanadigan hujayralar to‘plami hosil bo‘ladi. bunday to‘plam kallus to‘qima deb ataladi. kallus to‘qima hujayralaridan …

5 / 7

eristema to‘qi- masi hujayralarini transformatsiya qilish yo‘li bilan yaratdilar. demak, o‘simliklarning irsiyatini o‘zgartirish uchun: 1. ahamiyatga ega bo‘lgan gen ajratib olinadi (klonlanadi) va tuzilishi o‘rganiladi. 2. ajratib olingan gen xromosoma dnksi bilan rekombina- tsiyalanuvchi biror fag genomi, transpozon yoki plazmid bilan biriktirilib vektor konstruksiya yaratiladi. 3. vektor konstruksiya hujayraga kiritiladi va transgen hu- jayra olinadi. 4. transgen hujayradan sun’iy sharoitda yetuk o‘simlik o‘s- ti riladi. adabiyotlar 1. g’afurov a. t. darvinizm toshkent, o’qituvchi1992 yil. 2. воронцов н. п.,сухорукова л.н. эволюционная органического мира. м. просвешение 1991 3. to’raqulov yo. x. malekulyar biologiya. toshkent, o’qituvchi1993 yil 4. иорданскис н. н. эволюция жизни. м.издательский центр “академия” 2001 5. inge-vechtomov s.g. genetika s osnovami selektsii. moskva., «vsshaya shkola», 1989 g. 6. lobashev m.ye., vatti k.v., tixamirova m.m. genetika s osnovami selektsii. moskva, «prosveshenie», 1979 god. image6.png image7.png image8.png image9.png image1.png image2.png image3.png image4.png image5.png

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 7 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"rekombinat dnk olish va genlarni klonlash" haqida

rekombinat dnk olish. genlarni klonlash 1. ahamiyatga ega bo‘lgan gen funksiyasiga binoan qidiribtopiladi, ajratib olinadi (klonlanadi) va tuzilishi o‘rganiladi. 2. ajratib olingan gen xromosoma dnksi bilan rekombina- tsiyalanuvchi biror fag genomi, transpozon yoki plazmid bilan biriktirilib vektor konstruksiya yaratiladi. 3. vektor konstruksiya hujayraga kiritiladi (transformatsiya) va transgen hujayra olinadi. 4. transgen hujayradan sun’iy sharoitda yetuk organizmlarham olish mumkin. sun’iy ravishda rekombinant dnk olish va genlarni klonlash ilk bor 1972-yilda aqsh olimlari boyer va koen tomonidan amalga oshirildi. bu olimlar e.coli bakteriyasining xromosoma dnksini va shu bakteriya plazmidini alohida probirkalarda «yopishqoq» uch hosil qiluvchi ecorl (eko-er-bir) restriktaza fermenti bi...

Bu fayl DOCX formatida 7 sahifadan iborat (1,9 MB). "rekombinat dnk olish va genlarni klonlash"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: rekombinat dnk olish va genlarn… DOCX 7 sahifa Bepul yuklash Telegram

rekombinat dnk olish va genlarni klonlash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

"rekombinat dnk olish va genlarni klonlash" haqida

O'xshash fayllar