dnk klonlash va sekvenslash

DOCX 25 стр. 18,1 КБ Бесплатная загрузка

25 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 18,1 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 25

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 25

oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi mirzo ulug'bek nomidagi o'zbekiston milliy universiteti biologiya fakukteti biologiya yo'nalishi 3-kurs 18.05-gurih talabasi nazarova kamolaning genetika va genomika asoslari fanidan bajargan kurs ishi bajardi:nazarova kamola tekshirdi:to'rayev ozod mavzu:molekulyar klonlash va sekvenslash reja: kirish 1.1.dnkni klonlash bosqichlari.dnkni kesish va ulash 1.2.bakteriyal transformatsiya va tanlash 1.3.oqsil si tezlash xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish dnkni klonlash – dnk molekulasining koʻplab nusxalarini olishning molekulyar biologik usuli. odatiy klonlash tajribasida nishon gen plazmid deb nomlanuvchi halqasimon dnk boʻlagiga kiritiladi. transformatsiya jarayoni orqali plazmid bakteriya ichiga kiritiladi va antibiotiklar yordamida plazmid tutgan bakteriyalar ajratib olinadi. kerakli plazmidga ega bakteriyadan yanada koʻproq plazmidlar olishda yoki baʼzan genni ifodalash va oqsil hosil qilishda foydalaniladi. balki siz “klonlash” degan soʻzni eshitganingizda butun boshli organizmni (masalan, dolli laqabli qoʻy) klonlashni tasavvur qilishingiz mumkin. ammo klonlash har qanday narsaning genetik jihatdan ayni nusxasini olish maʼnosini anglatadi. molekulyar biologiya laboratoriyalarida asosan gen yoki kichik dnk boʻlagi klonlanadi. …

2 / 25

ombinant dnk molekulasini olish koʻrsatilgan. halqasimon dnkli plazmidning uchlarida tanlangan genning uchlariga mos keladigan nukleotid ketma-ketligi bor. tanlangan genli plazmid olish uchun plazmid va gen boʻlagi biriktiriladi. hosil boʻlgan tanlangan genli plazmid rekombinant dnk (yoki bir nechta manbalardan jamlangan dnk molekulasi)ga misol boʻladi. keyin rekombinant plazmid bakteriyalar ichiga yuboriladi. oʻzida plazmid saqlovchi bakteriyalar ajratib olinadi va oʻstiriladi. bakteriyalar boʻlinib koʻpaygan vaqtda plazmidlar ham replikatsiyalanadi, yangi paydo boʻlgan bakteriyalarga oʻtadi. plazmidda dnk ketma-ketligining koʻplab nusxalarini yaratishning ahamiyati nimada? baʼzi hollarda tajriba oʻtkazish yoki yangi plazmidlar olish uchun bizga juda koʻp dnk boʻlaklari kerak boʻladi. boshqa hollarda esa dnk boʻlagi kerakli oqsilni kodlaydi. biz plazmidli bakteriyalardan oqsil “fabrikasi” sifatida foydalanamiz. masalan, odam insulin geni oʻtkazilgan e. coli bakteriyasi diabet bilan ogʻrigan bemorlar uchun insulin ishlab chiqaradi. 1.1.dnkni klonlash bosqichlari dnkni klonlash juda koʻp maqsadlarda qoʻllanadi. hozir oqsil (odam insulini) sintezi uchun dnkni klonlashdan qanday foydalanilishini koʻrib chiqamiz. asosiy bosqichlar quyida keltirilgan: plazmidni …

3 / 25

nuqtada yoki unga yaqinroq joydan ikkiga boʻladi. restriktaza fermentlarining aksariyati kalta va bir zanjirli kesiklarni hosil qiladi. agar ikkita dnk molekulasining nukleotid ketma-ketligi komplementar boʻlsa, bir-biriga yopishadi. ammo ular birikib, butun dnk molekulasini hosil qila olmaydi. faqat dnk ligaza fermentigina dnk asosidagi tirqishlarni biriktira oladi. restriktaza fermentlari va dnk ligazasining diagrammasini koʻrish bizning klonlashdan maqsadimiz moʻljallangan genni plazmidga kiritish hisoblanadi. restriktaza fermentini eʼtibor bilan tanlab, quyidagilarni kesamiz. yagona kesiluvchi nuqtasi boʻlgan plazmid kesilgan uchlari bor tanlangan gen fragmenti keyin dnk fragmentlarini ligaza fermenti orqali ulaymiz. natijada tanlangan genga ega boʻlgan rekombinant plazmid olamiz. plazmidni uzish va genni ulash oddiy sxemada koʻrsatilgan diagramma. ishni halqasimon bakterial plazmid va tanlangan gendan boshlaymiz. tanlangan genning ikkita uchi restriksion saytlar (muayyan bir restriksion ferment taniydigan dnk ketma-ketligi) hisoblanadi. plazmidda ham oʻsha restriksion ferment taniydigan sayt boʻladi. plazmid ham, tanlangan gen ham alohida restriksion ferment yordamida kesib olinadi. kesilgan fragmentlar tozalanadi va birlashtiriladi. kesilgan fragmentlarda …

4 / 25

qabul qilishga moyil boʻladi. ammo faqatgina juda kam miqdordagi bakteriyalargina yot dnkni muvaffaqiyatli qabul qiladi. qanday qilib issiqlik shoki bakteriyani yot dnk molekulasini qabul qilishga majburlaydi? odatda plazmidda antibiotikka chidamli gen boʻlib, plazmid transformatsiya boʻlgan bakteriyani antibiotik taʼsiridan saqlaydi. plazmidni qabul qilgan bakteriya antibiotik qoʻshilgan ozuqa muhitida yashay oladi va koʻpayadi. plazmidsiz bakteriyalar esa antibiotik taʼsirida halok boʻladi. har bitta yashab qolgan bakteriya kichkina nuqta koʻrinishidagi guruh – koloniyalarni hosil qiladi. har bitta koloniyani tashkil etgan bakteriyalarda bir turdagi plazmidlar boʻladi. chap tomonda plazmid tarkibida antibiotikka chidamli gen borligi koʻrsatilgan. oʻng tomonda antibiotikli likopchaga barcha bakteriyalar joylangan. plazmidsiz bakteriyalar antibiotik taʼsiridan nobud boʻladi. plazmidni qabul qilgan har bir bakteriya bitta koloniya hosil qiladi. kolloniyadagi barcha bakteriyalarda bir turdagi plazmidlar bor. odatda koloniyalar kichkina oqish nuqtaga oʻxshaydi. barcha koloniyalarda ham biz xohlagan kerakli plazmidlar boʻlmaydi. chunki dnk fragmentlarini ulash vaqtida barcha fragmentlar biz istagandek ulanmaydi. bir nechta koloniyalarni tekshirib, qaysi koloniyada …

5 / 25

ladi. kattaroq muhitda bakteriya oʻsadi, genni irnkga transkripsiya qiladi va oqsil sintezlaydi. gendan hosil boʻlgan oqsillar hujayra ichida toʻplanadi. oqsil sintezlab boʻlingandan soʻng bakteriya hujayrasidan oqsilni ajratib olish mumkin boʻladi. bakteriya hujayrasida bizga kerakli boʻlgan oqsildan tashqari juda koʻp boshqa oqsil va makromolekulalar bor. shuning uchun kerakli oqsil boshqa oqsillardan ajratib olinishi va tozalanishi kerak. oqsilni tozalashda biokimyoviy usullardan foydalaniladi. tozalangan oqsildan tajriba maqsadida yoki insulin kabi dorilar sifatida foydalanish mumkin. dnkni klonlash usullaridan foydalanish klonlash usullari orqali olingan dnk molekulalari molekulyar biologiyada turli maqsadlarda foydalaniladi. ularga qisqa misollar keltiramiz: biologik dori vositalari. dnkni klonlashdan tibbiy-biologik usullar orqali odam oqsilini (yuqorida koʻrilgan insulin kabi) olish mumkin. oʻsish gormoni va plazminogen aktivatori toʻqimasi (tpa) ham rekombinant oqsillarga misol boʻladi. oʻsish gormonini sintezlay olmaydigan bemorlarga oʻsish gormoni berilsa, plazminogen aktivator toʻqimasi insult (miyaga qon quyilishi)ni davolashda va tromblar hosil boʻlishining oldini olishda qoʻllanadi. yuqoridagi kabi rekombinant oqsillar koʻpincha bakteriyalar orqali olinadi. gen …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 25 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "dnk klonlash va sekvenslash"

oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi mirzo ulug'bek nomidagi o'zbekiston milliy universiteti biologiya fakukteti biologiya yo'nalishi 3-kurs 18.05-gurih talabasi nazarova kamolaning genetika va genomika asoslari fanidan bajargan kurs ishi bajardi:nazarova kamola tekshirdi:to'rayev ozod mavzu:molekulyar klonlash va sekvenslash reja: kirish 1.1.dnkni klonlash bosqichlari.dnkni kesish va ulash 1.2.bakteriyal transformatsiya va tanlash 1.3.oqsil si tezlash xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish dnkni klonlash – dnk molekulasining koʻplab nusxalarini olishning molekulyar biologik usuli. odatiy klonlash tajribasida nishon gen plazmid deb nomlanuvchi halqasimon dnk boʻlagiga kiritiladi. transformatsiya jarayoni orqali plazmid bakteriya ichiga kiritiladi va antibiotiklar yordamida plazmid tutgan...

Этот файл содержит 25 стр. в формате DOCX (18,1 КБ). Чтобы скачать "dnk klonlash va sekvenslash", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: dnk klonlash va sekvenslash DOCX 25 стр. Бесплатная загрузка Telegram