фасоҳат ва балоғат

DOC 101,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1453565138_63766.doc фасоҳат ва балоғат режа: 1. фасоҳат ва балоғатнинг луғавий ва истилоҳий маънолари. 2. калима, калом ва сўзловчининг фасохати. 3. калима ва сўзловчининг балоғати. 1. фасоҳат ва балоғатнинг луғавий ва истилоҳий маънолари. фасоҳат лафзи луғатда баён ва зоҳир, очиқ, аниқ қилиш маъноларини билдиради. араблар бола тили чиқиб равон гапира бошласа болани тили – гапириши зоҳир бўлди маъносида ﮫﻘﻄﻨﻣ ﻰﻓ ﻰﺒﺼﻟا ﺢﺼﻓأ -, дейдилар. тонгда ёруғлик қоронғуликдан ажралса, ﺢﺒﺼﻟا ﺢﺼﻓأ тонг, қоронғуликдан ёруғлик ажралди, зоҳир бўлди,- дейдилар. ﺢﺼﻔﻣ مﻮﯾ اﺬھ бу кун мусаффо, осмонда булут йўқ ҳамда ﻦﺒﻠﻟا ﺢﺼﻓأ сут ёғидан ажралди, қаймоғи чиқди,- деб фасоҳат лафзини санаб ўтилган маъноларда ишлатадилар. истилоҳда эса, муайян таърифи йўқ, лекин фасоҳат уч калиманинг бирига боғланиб келганда, таъриф келтириш мумкин. балоғат олимлари наздида фасоҳат калима, калом ёки мутакаллим лафзларига боғланиб келади ва ўз ўрнида маъноларни аниқ, маълум-маъруф ва машҳур эканига далолат қилади. бундан калиманинг фасоҳати, каломнинг фасоҳати ва мутакаллимнинг фасоҳати бўлишини билимиз. фасоҳатнинг ўзини сўзамоллик, …

ﻊﻣ لﺎﺤﻟا ﻰﻀـﺘـﻘـﻤﻟ ﮫﺘـﻘﺑﺎﻄـﻣ ﻰـھ مﻼـﻜـﻟا ﺔـﻏﻼـﺑ фасоҳатлик бўлиш билан бирга гапнинг муқтазои ҳол - талаб қилинган шароитга мос келиши гапнинг етуклиги, балоғати дейилади. ҳол - мутакаллимнинг шу гапни гапиришга ундаган ҳолат ва турткига айтилади. муқтазо - тақозо, талаб ва ҳукм қилинган маъносида бўлиб, муқтазои ҳол гапни у ёки бу шакл ёки тартибда келтиришни талаб қилган ҳолатга айтилади. соддароқ айтиш жоиз бўлса, гапни ана шундай тартибда келтиришга мажбур қилган ҳолат муқтазои ҳол бўлади. мақташ, ёмонлаш, ўргатиш, ўрганиш, хабар бериш ва бошқа шу каби мақсадлар мазкур мазмунни ифодалайдиган гапларни келтиришни талаб қилади. агар мақсаддан бошқа ёки талабга жавоб бермайдиган гаплар келтирилса, унда балоғатлик гап бўлмайди. масалан, бир гуруҳ талабалари ўз устозларига мунтазир бўлсалар ва ҳозир мана шу эшикдан келадиган киши шу устоз экани кутилаётган бўлса, эшикка қараб ўтирган бир талабанинг “келдилар”-, деган сўзи ҳаммага бирдек маълумдир. чунки, кирган киши улар мунтазир бўлган ўз устозларидир. шу билан бирга бу гап балоғатлик ҳам …

тил ҳарфларнинг ҳар бирини махражига бориб келишга улгурмайди. натижада талаффуз қийин, тилга ҳам бу лафз оғирлик қилади. танофур (ўзаро уйғун келмаслик) икки хил бўлади: қаттиқ – шадид, яъни талаффузи жуда қийин ва енгил – хафиф, бунда талаффузи кўп оғир ва қийин бўлмайди. ﻊﺿﻮﻟا ﺔﻔﻟﺎﺨﻣ ﻻ وأ ﻰﻓﺮﺼﻟا سﺎﯿﻘﻠﻟ ﺔﻔﻟﺎﺨﻣ ﺖﻧﺎﻛ ءاﻮﺳ ﻊﺿاﻮﻟا ﻦﻋ ﺖﺒﺛ ﺎﻤﻟ ﺔﻔﻟﺎﺨﻣ ﺔﻤﻠﻜﻟا نﻮﻜﺗ نأ ﻰھ :ﻒﯾﺮﻌﺘﻟا калиманинг возеъ томонидан қўйилган машҳур вазнларга хилоф бўлиши, уларга мос келмаслиги бўлиб, унинг сарф қоидалари ёки бошқа қоидаларга тўғри келмаслиги баробардир. маълумки, араб тилида калималарнинг вазни маъноларини аниқлашда муҳим аҳамият касб этади. ҳар бирини ўз вазнида келтирилмас экан, маънога ҳам, талаффузга ҳам салбий таъсир кўрсатади. тажвид қоидаларида буни лаҳн ёки лағв деб айтиладики, улар хато сўз саналади. биз эса нутқимизни ана шундай нуқсонлардан тозалашимиз керак. ﺔﺑاﺮﻐﻟا ﻰﻨﻌﻤﻟا ﻰﻠﻋ ﺔﻟﻻﺪﻟا ةﺮھﺎﻇ ﺮﯿﻏ ىأ ﺔّﯿﺸﺣو ﺔﻤﻠﻜﻟا نﻮﻜﺗ نأ ﻰھ :ﻒﯾﺮﻌﺘﻟا ғароба (нодир, кам ишлатиладиган) луғатда ғариб, ёлғиз, камёб, нодир ва бегона …

г олдига тўплангандек тўпландингиз?! тарқалинглар! демак, ўзга тиллардан кирган калималар ҳам маъносини тушунарлик бўлмагани учун ғароба (нодир, кам ишлатиладиган), ғайри фасиҳ бўлар экан. مﻼﻜﻟا ﺔﺣﺎﺼﻓ ﺪﯿﻘـﻌﺘﻟا و ﻒﯿﻟﺄﺘﻟا ﻒﻌﺿ و تﺎﻤﻠﻜﻟا ﺮﻓﺎﻨﺗ :ﺔﺛﻼﺜﻟا بﻮﯿﻌﻟا ﻦﻋ ﺎﮭﺘﻣﻼـﺳ ﻰھ و каломнинг фасоҳати, маъноларининг аниқ ва тушунарлик бўлиши уч айбдан саломат бўлишидир. 1. калималарнинг бир-биридан безиши; 2. гапни хато тузилгани; 3. маъносини чигаллиги. تﺎﻤﻠﻜﻟا ﺮﻓﺎﻨﺗ ﺎﮭﺑ ﻖﻄﻨﻟا ﺮﺴﻋ و نﺎﺴﻠﻟا ﻰﻠﻋ ﺎﮭﻠﻘﺛ ﺐﺟﻮﯾ ﺔﻌﻤﺘﺠﻣ تﺎﻤﻠﻜﻟا ﻰﻓ ﻒﺻو ﻮھ калималарнинг бир-биридан безиши калималар биргаликда ўқилганда уларни тилга қийинлигини ва талаффузга оғирлиги келиб чиқишидир. ҳудди танофур (ўзаро уйғун келмаслик)ул ҳуруф каби, бу танофур (ўзаро уйғун келмаслик)нинг ҳам сабаби бир калимани такрор келиши ва ундаги ҳарф махражлари ўзгарган ҳолда ёнма-ён келиши ёки шу кабилар бўлиши мумкин. аммо калималар алоҳида олинганда ҳар бири фасоҳатлик бўлиши керак. калималардаги бир-биридан безишни ҳам қаттиқ ва енгил турлари бор. ﻒﯿﻟﺄﺘﻟا ﻒﻌﺿ "ﻻإ" ﺪﻌﺑ ﻼﺼﺘﻣ ﺮﯿﻤﻀﻟﺎﺑ نﺎﯿﺗﻹﺎﻛ ﻮﺤﻨﻟا ﻦﯿﻧاﻮﻗ ﻦﻣ رﻮﮭﺸﻤﻠﻟ ﺎﻔﻟﺎﺨﻣ …

оҳатлик ифодалашга қодир этадиган ҳислатдир. мутакаллим тажрибаси ва малакасидир. киши фасоҳатлик гапириши учун аслида аллоҳ бу фазилатни унга илтифот қилиши керак. қолаверса, изланиши, кўп адабиётлар мутоала қилиши, айниқса, қуръони карим, ҳадиси шарифлар фасоҳатига, улуғ мутафаккир олимларнинг асарларидаги сўз ишлатиш услубларига эътибор бериб, ўрганиб бориши керак бўлади. калима ва каломнинг фасоҳатларига риоя қилган ҳамда хоҳлаган мавзуда дилидаги гап, фикр-мулоҳазаларни юзага чиқара билса, уни фасиҳ дейиш жоиз. аммо бунга қодир бўлмаса фасиҳ бўла олмайди. мутакаллим ўзининг фасоҳатига ёрдам ёки халал берадиган шартларга қатьий риоя қилмоғи керак: 1. калима ва каломнинг фасоҳатига риоя қилиш; 2. бир оз бўлсада товушини ўз ўрнида баландлатаб-пасайтариб гапириш; 3. гапираётганда эшитувчининг эътиборини чалғитадиган ёки зериктирадиган турли ҳаракатлардан сақланиш лозим бўлади. масалан, юзи, сақолини силаш, бошини ва бошқа аъзоларини қашиш, бурун ковлаш, кийим ўйнаш, бирон кишига ёки нуқтага қараб гапириш, сўз келмай қолганда турли товушлар чиқариш — йўталиш, тамоқ қириш, бурун тортиш каби, маъруза ва нутқи давомида баъзи сўзларни …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "фасоҳат ва балоғат"

1453565138_63766.doc фасоҳат ва балоғат режа: 1. фасоҳат ва балоғатнинг луғавий ва истилоҳий маънолари. 2. калима, калом ва сўзловчининг фасохати. 3. калима ва сўзловчининг балоғати. 1. фасоҳат ва балоғатнинг луғавий ва истилоҳий маънолари. фасоҳат лафзи луғатда баён ва зоҳир, очиқ, аниқ қилиш маъноларини билдиради. араблар бола тили чиқиб равон гапира бошласа болани тили – гапириши зоҳир бўлди маъносида ﮫﻘﻄﻨﻣ ﻰﻓ ﻰﺒﺼﻟا ﺢﺼﻓأ -, дейдилар. тонгда ёруғлик қоронғуликдан ажралса, ﺢﺒﺼﻟا ﺢﺼﻓأ тонг, қоронғуликдан ёруғлик ажралди, зоҳир бўлди,- дейдилар. ﺢﺼﻔﻣ مﻮﯾ اﺬھ бу кун мусаффо, осмонда булут йўқ ҳамда ﻦﺒﻠﻟا ﺢﺼﻓأ сут ёғидан ажралди, қаймоғи чиқди,- деб фасоҳат лафзини санаб ўтилган маъноларда ишлатадилар. истилоҳда эса, муайян таърифи йўқ, лекин фасоҳат уч калиманинг бирига боғланиб келганда, та...

Формат DOC, 101,0 КБ. Чтобы скачать "фасоҳат ва балоғат", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: фасоҳат ва балоғат DOC Бесплатная загрузка Telegram

фасоҳат ва балоғат

Предварительный просмотр (5 стр.)

Хотите читать дальше?

О "фасоҳат ва балоғат"

Похожие файлы