hozirjavob janr

DOC 8 sahifa 74,0 KB Bepul yuklash

8 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 74,0 KB

Fayl turi DOC

Sahifalar 8

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 8

hozirjavob janr reja: 1. folklor janrlari faollik darajasi 2. latifa- kichik hajmdagi yumorga boy maxsus epik janr 3. latifalarda afandi obrazi folklor janrlari faollik darajasi, omma o`rtasida tarqalish miqyosi bilan bir-birlaridan farqlanib turadilar. ayrim janrlar esa maxsus tayyorgarlik ko`rgan shaxslar tomonidan ijro etilsa, ayrim janrlar esa keng ommaviy ijro etiladi. masalan, dostonlar professional baxshilar tomonidan ijro etilsa, ertaklar ham asosan ertakchilar badihasi orqali ijro qilinadi. ammo folklorning shunday epik janrlari ham borki, ular maxsus tayyorgarlik ko`rgan shaxslar tomonidan emas, balki so`zga chechan va epik materialni bilgan har bir shaxs tomonidan ijro etilaveradi. afsona, rivoyat va latifa ana shunday janrlar sirasiga mansub. shuning uchun xalq o`rtasida afsonago`y, rivoyatchi yoki latifago`y kabi atamalar uchramaydi. latifa-latif, yoqimli kabi ma`nolarni anglatuvchi arabcha so`zdan olingan bo`lib, ushbu termin kichik hajmdagi yumorga boy va asosan dialog shakldagi bayonga asoslangan maxsus epik janrni ifodalaydi. shu bois mazkur janrning yetakchi xususiyati kulgi qo`zg`otishga yo`naltirilgan yumorga boyligidan iborat. janrning …

2 / 8

ing umumlashma obrazi deb qarasalar2, tojik olimi s.madiyev va prof. h.razzoqovlar unga turkiyaning oqshaharida yashab o`tgan tarixiy shaxs sifatida qarashadi3. boshqa ba`zi olimlar esa nasriddin afandining hayotiy prototiplarini ham aniqlashga harakat qiladilar. ular xiii asrda yashagan olim va adib nasriddin tusiyning afandining prototipi deb hisoblaydilar4. bizningcha, nasriddin tipini u yoki bu tarixiy shaxs bilan bog`liq holda izohlash o`zini oqlay olmaydi. afandi, f.yo`ldosheva to`g`ri ta`kidlaganidek, o`z aqli, donoligi, o`tkir zehni, hozirjavobligi, uddaburonligi bilan butun bir xalqning eng yaxshi xislatlarini o`zida mujassamlashtirgan badiiy tipdir5. latifalarning yagona qahramon faoliyati asosiga qurilganligi, tasodifiy uchrashuvdan boshlanib, kutilmagan javob bilan yakunlanuvchi epizodik syujetga egaligi, ortiqcha tasviriylik hamda tavsifiylikning uchramasligi, kuchli yumoristik hamda hajviy kulgi qo`zg`atishi janrning xalq orasida keng ommalashishiga sabab bo`ldi. afandi xalq hayotining barcha jabhalariga kirib borgan. bir qarasangiz, u hukmdorlar davrasida, yana bir qarasangiz oddiy mehnatkash xalq vakillari orasida yuradi. bir latifada u dono va zukko inson sifatida qiyin vaziyatlardan oson chiqib ketsa, …

3 / 8

afandi xo`p deb kamondan bir o`q uzibdi. o`q kiyikning o`ng tomonidan o`tib ketibdi. darhol ikkinchi o`qni uzibdi. o`q kiyikning chap tomonidan o`tib ketibdi. nihoyat, uchinchi o`qni otibdi. o`q kiyikka tegib, uni qulatibdi. podsho: -afandi, bir kiyikka nega uch marta o`q otdingiz?-deb so`rabdi. shunda afandi: -birinchisi sizning, ikkinchisi vaziri a`zamning, uchinchisi esa kaminaning otishi edi, -deb javob qaytaribdi. ko`rinib turibdiki, uch marta kamon otib, uchinchisida arang mo`ljalga urgan afandi o`zini mergan emasligini hozirjavoblik bilan yopib, qiyin vaziyatdan oson chiqib ketadi. mana shu tariqa u hukmdorlar oldida hech qachon sharmanda bo`lmaydi, balki o`zining donoligi va hozirjavobligi bilan doim g`olib chiqadi. ikkinchi miqyos ijtimoiy-maishiy tipiklashtirishdan iborat bo`lib, unda afandi oila a`zolari, do`stlari va oddiy xalq vakillari doirasida tasvirlanadi. bunday tipiklashtirishda u ba`zan ularga yolg`on to`qib, o`zi ham o`sha yolg`onlarga ishonib aldanib qoladi. kuyidagi latifada ana shu holatni ko`ramiz. bir kuni afandi bir ariqdan sakrab o`taman deb, shalop etib suvning o`rtasiga tushibdi. "odamlar qarab …

4 / 8

orida boshqa uchramaydi. latifa modelining birinchi sharti asarning universal, ammo tasodifiy makon va zamonga ega bo`lishidadir. ikkinchi sharti afandi va u bilan muloqotga kirishuvchi shaxsning favqulodda uchrashishidadir. uchinchi sharti muloqotga kirishuvchi shaxsning birinchi bo`lib so`z boshlashi yoki savol bilan murojaat etishidadir. bunday savollar esa shu darajada ahmoqona bo`lib, ularga istagancha javob qaytarishi mumkin. lekin javobning haqqoniyligi yoki yolg`onligini hech kim isbotlay olmaydi. masalan: bir kuni bir kishi afandidan so`rabdi: -afandim, qani ayting-chi, osmonda nechta yulduz bor? afandi o`ylab o`tirmay:-ikki yuz o`ttiz to`qqiz ming uch yuz sakson to`rtta,-deb javob qaytaribdi. shunda haligi kishi: -yo`g`-ye, nahotki shuncha yulduz bo`lsa, -deb ishonchsizlik bildiribdi. afandi esa xotirjamlik bilan: -ishonmasangiz, o`zingiz sanab ko`ring, -debdi. avvalo shuni aytish kerakki, osmondagi yulduzlar sonini so`rashning o`zi bema`nilik. chunki bu narsani hech kim bilmaydi va bilolmaydi ham. shuning uchun afandi bunday ahmoqona savolga bemalol va dadil javob qaytaradi. u tavakkal qilib, og`ziga kelgan raqamini aytadi. chunki aytilgan raqamning to`g`ri …

5 / 8

savol-javoblarga asoslanganligidadir. chunki afandini doim qo`llab-quvvatlovchi xalq dahosi uning har bir javobini mantiqiy asosdagi hozirjavoblik bilan ta`minlaydi. kuyidagi latifada buni yaqqol ko`rish mumkin. bir kuni afandi madrasada minbarga chiqib, mullalardan so`rabdi: -bilasizlarmi, men hozir sizlarga nima demoqchiman? -yo`q, afandi, bilmaymiz, -deyishibdi mullalar. -bilmagan odamlarga gap aytishning nima hojati bor? -debdi afandi va minbardan tushib ketibdi. bir necha kundan keyin afandi yana minbarga chiqib, yana o`sha savolni beribdi. bu safar mullar "bilamiz" deb javob qaytarishibdi. -o`zlaring bilgan gapni aytib nima qilaman, deb afandi minbardan yana tushib ketibdi. afandi uchinchi marta minbarga chiqib, o`sha savolini yana takrorlabdi. bu safar mullalar maslahatlashib: -yarmimiz bilamiz, yarmimiz bilmaymiz, -deb javob berishibdi. -unday bo`lsa, -debdi afandi, -bilmaganlaringiz bilganlaringizdan so`rab bilib olinglar, -deb minbardan tushib ketibdi. ushbu latifa so`z o`yiniga asoslangan yumoristik asardir. unda xalqimizning muomala madaniyatida ko`p ishlatiladigan "bilasizmi" degan "kirish" so`zi muhim rol o`ynaydi. bu so`zga har bir shaxs yo bilaman yoki bilmayman deb javob …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 8 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"hozirjavob janr" haqida

hozirjavob janr reja: 1. folklor janrlari faollik darajasi 2. latifa- kichik hajmdagi yumorga boy maxsus epik janr 3. latifalarda afandi obrazi folklor janrlari faollik darajasi, omma o`rtasida tarqalish miqyosi bilan bir-birlaridan farqlanib turadilar. ayrim janrlar esa maxsus tayyorgarlik ko`rgan shaxslar tomonidan ijro etilsa, ayrim janrlar esa keng ommaviy ijro etiladi. masalan, dostonlar professional baxshilar tomonidan ijro etilsa, ertaklar ham asosan ertakchilar badihasi orqali ijro qilinadi. ammo folklorning shunday epik janrlari ham borki, ular maxsus tayyorgarlik ko`rgan shaxslar tomonidan emas, balki so`zga chechan va epik materialni bilgan har bir shaxs tomonidan ijro etilaveradi. afsona, rivoyat va latifa ana shunday janrlar sirasiga mansub. shuning uchun xalq o`rtasida afsona...

Bu fayl DOC formatida 8 sahifadan iborat (74,0 KB). "hozirjavob janr"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: hozirjavob janr DOC 8 sahifa Bepul yuklash Telegram