avtomobil sanoati va transporti

DOC 3.1 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1426065806_60389.doc avtomobil sanoati va transporti reja 1avtomobil sanoatining rivojlanish etaplari. 2 o’zbekistonda avtomobilsozlikning rivojnanish istiqbollari. 3.avtomobil transportiniig respublika xalq xo’jaligidagi ahamnyati. kirish xayotimizga avtomobillar shunchalik kirib kelganki ularsiz xayotni tasavvur qilish qiyin. xususan xozirgi kunda xom ashyo va tayer maxsulotlarni tashish, ochiq usulda ko’mir va ruda qazib chiqarish, sanoat usulida uy-joy binolari va sanoat korxonalari qurish, qishlok xo’jaligiga zarur yuklar, ug’it va turli maxsulotlar tashish, keng iste’mol mollarini bevosita iste’molchilarga uz vaqtida yetkazib berish va boshqa maqsadlarda avtomobillardan foydalaniladi. yuk avtomobillaridan tashqari passajir avtomobillarining ham mamlakatimiz axolisining kundalik turmushidagi axamiyati katta. 1avtomobil sanoatining rivojlanish etaplari. birinchi avtomobil qayerda va qachon yaratilgan, avtomobillardan avval qanday xarakat vositasi bo’lgan? xarakat manbai bo’lgan dvigatellar qachon yaratilgan? dvigatellarning qanday turlari bor? xozirgi davrda qanday avtomobillar yaratilyapti va xokazo savollarga javob topish uchun avtomobil tarixiga nazar tashlaymiz. «avtomobil» so’zi grekcha «autos» - o’zi va lotincha «mobilis» - xarakatlanuvchi so’zlar yig’indisidan tashkil topgan bo’lib «o’zi - …

chi dehqon leontiy shamshurenkov tomonidan yaratildi. keyinroq i.p.kulibin uch g’ildirakli «samokat» ixtiro etdi. u inson muskuli kuchi bilan xarakatga keltirilar edi. lekin bunday aravalarni xarakatga keltirish odamlarga bir qancha qiyinchilik va noqulayliklar tug’dirardi. shuning uchun ular bu aravalarni qandaydir kuch yordamida xarakatga keltirish uchun uzoq izlandilar. oqibatda ular yoqilg’idan ana shunday energiya olish mumkinligini sezdilar. bu borada rus kashfiyotchisi i.polzunovdan tashqari fransuz deni papen, nemis leupold, shvetsiyalik triveld, inglizlar nyukomen va uatt hamda boshqalar izlanish olib bordilar. nihoyat insoniyat tarixida transportning universal dvigateli - bug’ dvigateli ixtiro qilindi. bug’ mashinasi, avvalo, o’ziyurar ekipaj avtomobil uchun energiya manbai bo’lib ishlatilgan edi. avtomobillarning birinchi avlodlari ot tortadigan aravalar shaklida ishlanib, unga oldingi g’ildirakni aylantirish uchun bug’ dvigateli o’rnatilgan. avtomobil, kashfiyotchilarning bug’ aravasini rivojlantirish, takomillashtirish va uning ustida uzoq yillar moboynida tinimsiz ish olib borilishi natijasidir. bir necha yillar davomida bug’ mashinasi asosida bir qancha o’ziyurar avtomobillar yaratildi. birinchi bug’ avtomobilini 1769 yilda …

miyatga ega ekanligini tan olish kerak. chunki u birinchi bo’lib dvigatel bilan xarakatlanuvchi avtomobil yaratish mumkinligini isbotlab berdi. 19 asrning birinchi yarmida angliyada bir necha bug’ dvigateli bilan xarakatlanuvchi avtomobillar yaratildi. ko’pincha ular avtobus kurinishiga ega bo’lar edi. baxaybatligi va og’irligi tufayli bug’ avtomobillari oddiy yo’llardan zo’rg’a harakat qila olardilar. natijada yo’llarni yaxshilash, temir yo’llar yaratish fikri tug’ildi. bug’ avtomobilining relsga qoyilishi parovozning vujudga kelishi uchun asos bo’ldi. bu davrda iqtisodiy texnika jihatdan kamchiliklarning ko’pligi tufayli avtomobillar yaxshi rivojlanmadi. masalan, bug’ dvigatelining yuqorida qayd etilgan kamchiliklari avtomobilda undan to’la foydalanishga to’sqinlik qildi. 1860 yilda fransuz mexanigi eten lenuar birinchi bo’lib gaz bilan ishlovchi ichki yonuv dvigatelini yaratdi. lekin u ham ba’zi kamchiliklardan holi emas edi. ichki yonuv dvigatelini takomillashtirish borasida ko’pgina kashfiyotchilar ish olib bordilar. 1862-1877 yillar davomida germaniyalik n.a.otto o’zini butun jahonga mashxur qilgan ichki yonuv dvigatelini yaratdi. otto 15 yil mobaynida foydali ish koeffitsiyenti (f.i.k.) 0,15 ga teng …

mumkin edi. dastlabki yelkanli aravalar qadimgi misrda eramizdan avvalgi xvii – xviii asrlarda paydo bo’lgan. misr fir’avnlari cho’l orqali bir shahardan ikkinchi shaharga yurishda yelkanli aravalardan foydalangan. keyinchalik yelkanli aravalar ma’lum muddatga unut bo’ladi. eramizning xvi-xvii asriga kelib gollandiyalik matematik simon stiven yelkanlardan quruqlikda foydalanish g’oyasini ilgari suradi. gollandiyaning tabiiy sharoiti – tekis dengiz sohillari va doimiy kuchli shamollar stivenning g’oyasini amalda sinab ko’rishga imkon berdi. ixtirochi 1600 yilda to’rt g’ildirakli 2 o’rinli «vetroxod»ni yaratdi. stiven yana bir qancha shu kabi ekipajlarni yaratib ular yordamida gollandiya qirg’oqlari boylab sheveningem va pitten shaharlari orasida transport qatnovini vujudka keltiradi. bu shaharlarninig orasidagi masofa 60 km bo’lib «vetroxod» bu masofani 2-3 soatda bosib o’tgan. mexanik i.p.kulibin 1791 yil vatandoshi shamshurenkovning «o’ziyurar kolyaska» g’oyasini rivojlantirib, inson muskuli yordamida harakatga keladigan «samokatka»sini yaratdi. rama ostida joylashgan maxovik ekipajning ravon yurishini ta’minlaydi (rasm 1). undan tashqari «samokatka»da tezliklar qutisi va tormoz qurilmasi mavjud edi. samokatning maksimal …

von burilishini ta’minlagan. velosipedlarning takomillashtirilishi, ayniqsa ularda podshipnik, pnevmatik shinalar va differensialning qo’llanilishi keyinchalik avtomobilning yaratilishida katta axamiyatga ega bo’ldi. bug’ davri suvning qaynashini kuzata turib, inson shuni tushundiki idishdan chiqayotgan bug’ - bu ob-havoga bog’liq bo’lmagan «qo’lbola shamol». lekin bug’ning past bosimi biron-bir jiddiy mexanizmni harakatga keltirishga kamlik qilar edi. energiya manbaini katta miqdorda bir joyga to’plab keyin undan foydalanish imkonini beruvchi vosita oylab topish zaruriyati tug’ildi. nihoyat 1657 yili italyan fernando vebrist tomonidan bug’ mashinasining sodda modeli yaratildi (2-rasm). 1.2-rasm fernando vebristning ushbu modeli xvii asrning oxiriga kelib bug’ dvigatellari boyicha ixtirolar zanjirining vujudga kelishiga sababchi bo’ldi. xususan 1681 yilda angliyada fransiyalik emigrant deni papenning bug’ dvigatellariga bag’ishlangan kitobi chop etildi. deni papen atmosfera bosimi yordamida porshenni silindr ichida harakatlanib foydali ish bajarishi mumkinligini isbotlashga urinardi. boshqacha qilib aytganda papen havo nasosini dvigatelga aylantirishga bel bog’ladi. dastavval papen bug’ qozonini ixtiro qildi, - qalin devorli temir idish germetik …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "avtomobil sanoati va transporti"

1426065806_60389.doc avtomobil sanoati va transporti reja 1avtomobil sanoatining rivojlanish etaplari. 2 o’zbekistonda avtomobilsozlikning rivojnanish istiqbollari. 3.avtomobil transportiniig respublika xalq xo’jaligidagi ahamnyati. kirish xayotimizga avtomobillar shunchalik kirib kelganki ularsiz xayotni tasavvur qilish qiyin. xususan xozirgi kunda xom ashyo va tayer maxsulotlarni tashish, ochiq usulda ko’mir va ruda qazib chiqarish, sanoat usulida uy-joy binolari va sanoat korxonalari qurish, qishlok xo’jaligiga zarur yuklar, ug’it va turli maxsulotlar tashish, keng iste’mol mollarini bevosita iste’molchilarga uz vaqtida yetkazib berish va boshqa maqsadlarda avtomobillardan foydalaniladi. yuk avtomobillaridan tashqari passajir avtomobillarining ham mamlakatimiz axolisining kundalik turm...

DOC format, 3.1 MB. To download "avtomobil sanoati va transporti", click the Telegram button on the left.

Tags: avtomobil sanoati va transporti DOC Free download Telegram