o`zbekistonda ipakchilikni rivojlanisi. buyuk ipak yo’li

DOCX 5.3 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1669409172.docx o`zbekistonda ipakchilikni rivojlanisi. buyuk ipak yo’li arxiv.uz o`zbekistonda ipakchilikni rivojlanisi. buyuk ipak yo’li o’zbekiston pillachiligi tarixi ya’ni yurtimizga pillani kirib kelishi va ipakchilikni rivojlanishi tarixiy manbalarda qo’yidagicha bayon etilgan. ipakchilik o’rta osiyo davlatlariga iv-asrda kirib kelish sabablaridan biri xitoydan ipakchilik o’zbekistonga yashirincha yo’l bilan olib o’tilgan, ya’ni xitoy malikalaridan biri xitoyning g’arbiy chegarasidagi xotan davlati shahzodasiga turmushga chiqib, o’z jonini xavf ostida qoldirib, turmush o’rtog’iga sadoqati sifatida sochining turmagi ichida ipak qurti tuxumini yashirib, xotan davlatiga olib kelgan (xotan shahri xitoyning uyg’ur avtonom rayonida joylashgan. u ba’zi tarixiy manbalarda serinda deb atalgan. yunoncha «serin» so’zi «ipak» degan ma’noni bildiradi.) 10-rasm soch turmagiga ipak urug’ini joylashtirib, xotan davlati shahzodasiga turmushga chiqgan xitoy malikasi malika ipak qurtini boqishni juda yaxshi ko’rib, u bilan shug’ullanish uchun ipak qurt urug’ini o’z bilan birga olib o’tganligi rivoyat qilinadi. yana bir manbada art stalkerni “shelkovodstvo” kitobida yozishicha buxoroning kichik amiriga kelin bo’lib kelgan xitoy imperatorini …

malikasi choy ichib o’tirgan bog’dagi tut daraxti 12 - rasm 1 - 2 - 3 [ 19 ] 1 - bog‘da choy ichayotgan xitoy malikasi 2 - piyolasiga tushgan pilla 3 - undan ipak olinishini yaratilish tarixi. tarixiy manbalardan ma’lum bo’lishicha, xorazm vohasi o’tmishda pillachilik markazlaridan biri bo’lgan. geograf olim maqsudiy (940-985) u erda x asrlardayoq rivojlangan pillachilik hunarmandchiligining mavjud bo’lganligini yozadi. geografiya lug’atini tuzgan mashhur sayyoh yoqut hamaviy xorazmda ko’plab tut daraxtlari o’stirilganligi va pillachilik-ipakchilik ishlari rivojlanganligi haqida yozadi. pillachilik o’rta osiyoda tarqalishi bilan n.petrovskiyning (1874) ma’lumotlariga ko’ra, ipakchilik chorjo’ydan amudaryo bo’ylab shimol tomonga, to g’ijduvongacha, undan xiva xonligigacha tarqalgan. buxorodan zarafshon daryosi bo’ylab kattaqo’rg’on va samarqandgacha, undan shahrisabzgacha borib yetgan. namangan, marg’ilon, andijon okruglari va undan shimol tomonga - toshkent, chimkent va turkistonga qadar tarqalgan. pillachilik yetib borgan joy borki, o’sha yerli halq ipak qurti boqish bilan mashg’ul bo’lgan. demak, marg’ilon, namangan, andijon, qo’qon. xo’jand, xiva, buxoro, samarqand, …

arafshon daryosining bosh qismi va o’zbekistonning janubida rivojlana boshlagan. bunga miloddan avvalgi ikkinchi ming yillikdan shu paytgacha saqlangan tabiiy ipakdan to’qilgan mato namunalari dalildir. yuqorida keltirilgan ikkita manbaning o’zi pillachilik va ipakchilik xitoyliklarga bog’liq bo’lmagan holda ulardan bir asr oldin yurtimizda ma’lum va mashhurligini isbotlaydi. o’rta osiyoning pillachilik markazi o’tmishda farg’ona vodiysi hisoblangan. buning isboti sifatida u joylarning tabiiy sharoiti ipak qurti uchun qulayligi, tutzorlar barpo qilish uchun sug’oriladigan yerlarning mavjudligi, xalqning o’troq holda yashashi kabi dalillarni keltirish kifoyadir. 1917 osiyoda asosiy pillachilik rayoni farg’ona viloyati bo’lib, u yerda o’rta osiyoda tayyorlanadigan umumiy pillaning 80 foizdan ko’prog’i tayyorlanar edi. pillachilik hatto viloyatning gerbida ham o’z aksini topgandi (ipak qurti kapalagi tasviri tushirilgan edi). bu viloyatda pillachilik bilan qo’qon, namangan, andijon, o’sh uezdlari shug’ullanardi. farg’ona viloyatida 1900 yilda 101,4 ming 1910 yilda qariyib, 164 ming va 1914 yilda–161 ming put pilla tayyorlangan. turkiston o’lkasida birorta ham pillakashlik fabrikasi bo’lmaganligi tufayli har …

von, sho’rchi, pillakashlik korxonalari ishga tushdi. 1924 yilda farg’onada ipakchilik ilmiy stansiyasi ochildi. ikki yillik kursdan tashqari, 1925 yilda toshkent va farg’onada pillachilik bo’yicha instruktorlar tayyorlaydigan 3 oylik kurslar ham ochildi. mazkur kursning bitiruvchilari joylarda ishbilarmon tashkilotchi va mutaxassis sifatida o’sha paytlarda sohaning rivoji uchun o’zlarining munosib hissalarini qo’shdilar. hukumat tomonidan pillachilikka e’tibor berilishi va uni ilmiy asosda rivojlantirish masalasi qo’yilar ekan, endi bu sohaning o’z ilmiy muassasasi bo’lishini hayotning o’zi ko’rsatdi. o’rta osiyo davlat universiteti agronomiya fakultetida 1927 yilda tashkil qilingan ipakchilik kursi ochildi. bo’limda ikki oylik (qishloq instruktorlari), bir yillik (rayon instruktorlari), ikki yillik (ipar qurti urug`chilik korxonalari uchun mutaxassislar) kurslar faoliyat ko’rsatgan. ikki yillik kursga asosan o’rta osiyo davlat universitetining agronomiya va biologiya fakultetining bitiruvchilari qabul qilingan. o’rta osiyoga pillachilik hunarining markazi farg’ona vodiysi bo’lganligi qayd etilgan. farg’ona viloyatida 1946-52 yillarda ipak qurtining boqish va hosildorligini oshirish ishlari olib borilishi ya’ni o.sultonovaning jadal qurt boqish usulini ishlab …

hunga o’rgatdilar. buxoroliklar pillani qaynatib, so’ngra ipak yigirishni o’rganishgan. ipak to’qish hunari bilan asosan shahar bilan qo’shni bo’lgan qishloq aholisi shug’ullangan. qo’l kuchi bilan ishlatiladigan to’quv dastgohlari odatda hunarmandning uyiga o’rnatilar edi. bitta xonada ikki va undan ko’p to’quv dastgohlari bo’lib, ularda shoyi yoki yarim ipakli matolar, ro’mol, atlas matolari to’qilgan. mato to’qish ishi boshlangunga qadar ko’p mehnat talab etiladigan bir qancha ish jarayonlarini bajarish talab etilardi. jumladan, bozordan sotib olinadigan ip kalavalarga qo’shimcha ishlov berish, ularni ishqorlash, rang berish, kraxmallash, ipni mokining naychasiga o’rash kabi ishlar qilinardi. naychaga ip o’rash odatda charx yordamida bajarilardi (charx - ip yigirishda ishlatiladigan maxsus asbob, unda asosan paxta, jun, ipak tolalari yigirilib, ip tayyorlanadi, u o’tmishda keng ishlatilgan). 13- rasm .[18] pillani yigirishda ishlatiladigan ipak yigirish charxi. o’sha paytdayoq qurt urug’i sifatlarini yaxshilash ustida ham izlanishlar olib borilganligi ma’lum. turkistonning ko’zga ko’ringan jamoat arbobi a.x.yunusov birinchi bo’lib, yaponiyadan o’rta osiyoga sifatli urug’ zotlari …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o`zbekistonda ipakchilikni rivojlanisi. buyuk ipak yo’li"

1669409172.docx o`zbekistonda ipakchilikni rivojlanisi. buyuk ipak yo’li arxiv.uz o`zbekistonda ipakchilikni rivojlanisi. buyuk ipak yo’li o’zbekiston pillachiligi tarixi ya’ni yurtimizga pillani kirib kelishi va ipakchilikni rivojlanishi tarixiy manbalarda qo’yidagicha bayon etilgan. ipakchilik o’rta osiyo davlatlariga iv-asrda kirib kelish sabablaridan biri xitoydan ipakchilik o’zbekistonga yashirincha yo’l bilan olib o’tilgan, ya’ni xitoy malikalaridan biri xitoyning g’arbiy chegarasidagi xotan davlati shahzodasiga turmushga chiqib, o’z jonini xavf ostida qoldirib, turmush o’rtog’iga sadoqati sifatida sochining turmagi ichida ipak qurti tuxumini yashirib, xotan davlatiga olib kelgan (xotan shahri xitoyning uyg’ur avtonom rayonida joylashgan. u ba’zi tarixiy manbalarda serinda deb atalga...

DOCX format, 5.3 MB. To download "o`zbekistonda ipakchilikni rivojlanisi. buyuk ipak yo’li", click the Telegram button on the left.

Tags: o`zbekistonda ipakchilikni rivo… DOCX Free download Telegram