tut ipak qurtining partenogenezi va androgenezi

DOCX 19.7 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1669409295.docx tut ipak qurtining partenogenezi va androgenezi hayvon turlarining ko’pchiligida jinslarning nisbati bir-biriga yaqin (1, 1) bo’ladi, ya’ni, ayni turga kiruvchi hayvonlar, naslining umumiy miqdori, odatda, yarmi urg’ochi va yarmi erkak bo’ladi. shu bilan birga, qishloq ho’jaligida, ko’pincha, faqat biror xil jinsni ko’paytirish foydaliroq bo’ladi. masalan, sutchilik xo’jaligida faqat urg’ochi buzoqlar, parrandachilikda - urg’ochi parrandalar tug’ilishi, asalarichilikda esa trutenlarning (erkak asalarilarning) kamroq chiqishi maqsadga muvofiqdir. tut ipak qurtining erkaklari urg’ochilariga qaraganda anchagina seripak va hayotchan bo’ladi. xx asr boshlarida jinsni sun’iy yo’l bilan boshqarish muammosi biologiyaning muhim muammolaridan biri bo’lib qoladi bu muammo qishloq xo’jaligi ishlab chiqarishi uchun katta nazariy va amaliy ahamiyatga ham egadir. bu muammo hal etilganda pillachilik xo’jaligida faqat erkak ipak qurtlarini boqish imkoniyatiga ega va buning natijasida ortiqcha mehnat va oziq sarflanmagan holda mamlakatimizga 20-25 % qo’shimcha ipak mahsuloti bergan bo’lar edi. ba’zi hashoratlarning (masalan, shiralar - bitlar, asalarilar va boshqalarning) urug’lanmagan tuxumlaridan ma’lum sharoitda batamom …

r. bunda tuxumlarning bir qismidan chiqqan qurtlar to pilla o’raguncha muvaffaqiyatli ravishda boqilgan. partenogenetik rivojlanish yo’li bilan olingan qurtlarning hammasi urg’ochi qurtlar bo’lgan. avvallari bu hodisa faqat nazariy ahamiyatga ega hisoblangan, chunki u tuxumning urug’lanish jarayonida spermatozoidning rolini ma’lum darajada ochib berishi mumkin. tixomirov kashfiyotidan deyarli 50 yil o’tgandan keyin yaponiya olimi x.sato tut ipakqurtining kapalaklik bosqichigacha normal rivojlangan va hammasi erkak jinsidan bo’lgan urug’lanmagan tuxumlarni sun’iy yo’l bilan faollashtirish orqasida partenogenetik rivojlanuvchi qurtlar olganligini aytgan. sato partenogenetik nasl olish usulini (retseptini) nashr ettirmagan. shunday qilib, tut ipak qurtining urug’lanmagan tuxumlariga sun’iy yo’l bilan ta’sir etish orqali ham erkak, ham urg’ochi nasl olish mumkinligi ma’lum bo’lgan. endi har ikkala jinsdan ko’plab etishtirish usulini ishlab chiqish, shuningdek, partenogenetik individlar hosil bo’lishining sitogenetik mexanizmini o’rganish ishlari qolgan edi. ko’p yillab olib borilgan tadqiqotlar natijasida partenogenetik qurtlar paydo qilish usuli ishlab chiqilgan. bu usul quyidagilardan iborat urug’lanmagan urg’ochi qurtlarning qorni yoriladi va ichi …

ay qo’shilish natijasida xromosomlar jufti tiklanadi va tuxumning embrioni normal ravishda rivojlana boshlaydi. sun’iy partenogenez yo’li bilan faqat urg’ochi nasl etishtirish usuli katta nazariy ahamiyatga ega, chunki bu usul urug’lanish jarayonini oydinlashtirib beradi. shu bilan birga, partenogenez yordamida tut ipak qurtlari irsiy belgilarining nasldan-naslga o’tishini o’rganish mumkin. yuqorida aytib o’tilganidek, yoshi katta-kichik partenogenetik qurtlarning hammasi bir xildagi irsiyatga ega bo’ladi va o’z onasining irsiy belgilarini to’la takrorlaydi. misol uchun, uchi to’mtok pilla o’raydigan biror zot qurtlar o’ragan pillalar orasida uchli (uchi ingichka) pillalar uchrab qolish hodisasi irsiy belgimi yoki yo’qmi ekanligini aniqlash kerak bo’lib qoldi deylik. bu masalani hal qilish uchun shu zotdan urg’ochi jinsga kiruvchi uchi ingichka pilla olib, undan kapalak chiqarish kerak. kapalak qornidan tuxumlarni siqib chiqarib, 46°c li issiq suvda 18 minut mobaynida ishlash lozim. bunda urug’lanmagan tuxumlar rivojlana boshlaydi. agar tuxumlarfaollantirilgandan keyin 36 - 48 soat o’tgach, diapauzadan ozod qilish uchun hci bilan ishlansa, 10 kundan …

zo. biroq sun’iy partenogenezdan sanoatda foydalanib bo’lmadi, chunki urg’ochi nasllar erkaklariga qaraganda kam ipak beradi. faqat erkak nasl yetishtirish uchun b. a. astaurov, keyinroq v. a. strunnikovlar tomonidan androgenetik nasl olish usuli, ishlab chiqildi va takomillashtirildi. androgenez deb rivojlanishning shunday yo’liga aytiladiki, bunda urug’langan tuxum o’zining ovoplazmasi ishtirokida va ikkita spermatozoid yadrosining qo’shilishi natijasida rivojlanadi. tuxum yadrosi urug’lanish jarayonida qatnashmaydi. androgenetik erkak nasl olish usuli tuxumga ikki tomonlama ta’sir ko’rsatishdan iborat. birinchi ta’sir urg’ochi nasl yadrosini rivojlanishdan to’xtatib turishga qaratilgan bo’lib, buning uchun yadro moddasining reduksiya jarayoni vaqtincha to’xtatib qo’yiladi. bunday ta’sir urg’ochi kapalak tanasidagi tuxumlarni ma’lum kuchga ega bo’lgan x-nurlar bilan nurlash va shundan keyin kapalaklar qo’yib bo’lgan urug’langan tuxumlarni havo harorati 40°c bo’lgan joyda 60 daqiqa mobaynida termoaktivlashdan iboratdir. termoaktivlash ishining boshlanishi urug’langan tuxumlarning issiqqa eng sezgir bo’lgan davriga juda ham tug’ri kelishi kerak. bu davr tuxum qo’yilib bo’lgandan keyin 23°c haroratda rivojlanish vaqtida 100 daqiqadan so’ng boshlanadi. …

masi o’z otalarining belgilarini to’la-to’kis takrorlaydigan erkak qurtlar ekanligini ko’rsatdi. androgenetik qurtlarni normal (zigotik) qurtlardan aniqroq farq qilib olish uchun «aojika» degan yaponiya zotidan foydalaniladi. bu zotlar tuxumdan chiqqan qurtlarining rangi sariq bo’lishi bilan boshqa barcha zotlardan farq qiladi. bu belgi retsessiv hisoblanadi, ya’ni ham erkak, ham urg’ochi kapalak «aojika» zotidan bo’lgandagina bu belgi naslda ko’rinadi aojika zotining kapalagi boshqa zotlar kapalagi bilan cha’tishtirilganda tuxumdan faqat odatdagi qora rangli qurtlar chiqadi. agar x-nurlar bilan nurlangan biror zotning urg’ochi kapalaklari aojika zotidan bo’lgan erkak kapalaklar bilan urug’lantirilsa va yuqorida ko’rsatilgan usul bilan termoaktivlansa, tuxumdan (qora o’rniga) faqat sariqqurtlar chiqadi va ularning hammasi erkak bo’ladi. sariq rangli va faqat erkak qurtlarning paydo bo’lishi tuxumlar yadrosi aojika zotiga kiruvchi erkak qurtning ikkita spermatozoidining qo’shilishi yo’li bilan hosil bo’lganligini ko’rsatadi, chunki normal urug’lanishda rangi qora va har ikkala jinsga kiruvchi qurtlar paydo bo’lishi kerakli. androgenezni isbotlash uchun sariq rangdan boshqa belgilardan, urug’ning xira oqrangli, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "tut ipak qurtining partenogenezi va androgenezi"

1669409295.docx tut ipak qurtining partenogenezi va androgenezi hayvon turlarining ko’pchiligida jinslarning nisbati bir-biriga yaqin (1, 1) bo’ladi, ya’ni, ayni turga kiruvchi hayvonlar, naslining umumiy miqdori, odatda, yarmi urg’ochi va yarmi erkak bo’ladi. shu bilan birga, qishloq ho’jaligida, ko’pincha, faqat biror xil jinsni ko’paytirish foydaliroq bo’ladi. masalan, sutchilik xo’jaligida faqat urg’ochi buzoqlar, parrandachilikda - urg’ochi parrandalar tug’ilishi, asalarichilikda esa trutenlarning (erkak asalarilarning) kamroq chiqishi maqsadga muvofiqdir. tut ipak qurtining erkaklari urg’ochilariga qaraganda anchagina seripak va hayotchan bo’ladi. xx asr boshlarida jinsni sun’iy yo’l bilan boshqarish muammosi biologiyaning muhim muammolaridan biri bo’lib qoladi bu muammo qishloq xo’j...

DOCX format, 19.7 KB. To download "tut ipak qurtining partenogenezi va androgenezi", click the Telegram button on the left.

Tags: tut ipak qurtining partenogenez… DOCX Free download Telegram