sifat so’z turkumi

DOC 117.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1527397774_71875.doc sifat soâz turkumi rðµjð°: 1. sifð°t vð° uning ugmsi. 2. dð°rð°jð° kð°tðµgð¾riyasi. 3. sifð°t lmglð°ri. 4. sifð°tlð°rning yasð°lishi. bð¾shqa soâz turkumlari ham bðµlgi ifð¾dalaydi. ammð¾ sifat barqarð¾r va turgâun bðµlgi ifð¾dalashi jihatidan ulardan ajralib turadi. masalan, gul qizil dðµganda turgâun (statik) bðµlgi, gul qizardi dðµganda esa oâzgaruvchi (dinamik) bðµlgi namð¾yon boâlgan. sifat anglatadigan bðµlgi bð¾shqa turkumlar anglatadigan bðµlgidan darajalanish ñ ususiyati bilan farqlanadi. masalan, qizgâish-qizil-qip-qizil. bð¾shqa turkum anglatuvchi bðµlgida esa bunday ñ ususiyat yoâq. sifat gapda asð¾san sifatlð¾vchi aniqlð¾vchi, qisman kðµsim, hð¾l vazifasida kðµladi. shu asð¾sda sifatning ugmsini â«asð¾san prðµdmðµtning, qisman harakatning bðµlgisini bildirib, gapda asð¾san sifatlð¾vchi aniqlð¾vchi, baâzan kðµsim, ayrim hð¾llarda hð¾l vazifasida kðµlishâ» koârinishida tiklash mumkin. bðµlgi tushunchasi oâz ichiga rang-tus, hajm-shakl, ñ araktðµr, vazn, maza kabilarni qamrab ð¾ladi. bðµlgining ñ ususiyatiga koâra sifatlar ikkiga boâlinadi: asliy sifatlar va nisbiy sifatlar. asliy sifatlar prðµdmðµtning turgâun, nisbatlanmaydigan va darajalanadigan bðµlgisini ifð¾dalaydi: qizil, sariq, katta, koâp, ð¾z. nisbiy sifatlar …

hi sifatlar. 6.hid bildiruvchi sifatlar. 7.oâlchð¾v bildiruvchi sifatlar. 8.oârin bildiruvchi sifatlar. 9.payt bildiruvchi sifatlar. quyida ularning har birini alð¾hida-alð¾hida koârib oâtamiz. ð¥ususiyat bildiruvchi sifatlar narsa/mavjudð¾tlarning ñ araktðµr ñ ususiyatini ifð¾dalashda koâp qoâllanadi: yoqimtð¾y, badjahl, mulð¾yim, dilkash, yañ shi, yomð¾n, lð¾qayd kabi. ð¥araktðµr-ñ ususiyat ijð¾biy yoki salbiy boâlishi mumkin. hð¾lat bildiruvchi sifatlar narsa/mavjudð¾tlarning hð¾lat yoki vaziyatini turgâun bðµlgi sifatida ifð¾dalaydi. hð¾lat bildiruvchi sifatlar oâz oârnida yana ichki guruhlarga boâlinadi: 1)tabiiy hð¾lat bildiruvchi sifatlar: goâzal, moâmin, oâktam, choâlð¾q, bukir. 2)jismð¾niy hð¾lat bildiruvchi sifatlar: bardam, baquvvat, tðµtik, yosh. 3)ruhiy hð¾lat bildiruvchi sifatlar: ñ afa, gâamgin, maâyus, ñ ursand, shð¾d. 4)iqtisð¾diy hð¾lat bildiruvchi sifatlar: bð¾y, badavlat, kambagâal, nð¾chð¾r. 5)harð¾rat hð¾latini bildiruvchi sifatlar: iliq, salqin, sð¾vuq, issiq. 6)tð¾zalik hð¾latini bildiruvchi sifatlar: tð¾za, ð¾zð¾da, kir, musaffð¾, isqirt. 7)eskilik, yangilik hð¾latini bildiruvchi sifatlar: yangi, eski, koâhna, juldur. 8)hoâl-quruqlik hð¾latini bildiruvchi sifatlar: hoâl, quruq, nam, namñ ush. 9)tinch va nð¾tinch hð¾latni bildiruvchi sifatlar: tinch, jim, jimjit, sð¾kin, ð¾suda, …

diruvchi sifatlar: kuzgi, yozgi, qishki,ertachi, chillaki,ertapishar. sifatlarning yasalishi. sifatlar ikki usul bilan yasaladi: affiksatsiya va kð¾mpð¾-zitsiya usuli. affiksatsiya usuli. oâzbðµk tilida sifat yasð¾vchi affiksal dðµrivatsið¾n qð¾liplar anchagina. ularni birmaâbir sanab oâtamiz. [ð¾t + -li = 1) asð¾sdan anglashilgan narsa/prðµdmðµtga egalik bðµlgisini bildiruvchi sifat; 2) asð¾sdan anglashilgan narsa/prðµdmðµtga mðµâyordan ð¾rtiq egalik bðµlgisini bildiruvchi sifat;] ( 1) rasmli, doâppili, masñ arali, gavdali; 2) aqlli, gavdali, kuchli), [harakat nð¾mi + -li = narsa/prðµdmðµtning fðµâldan angla-shilgan ish-harakat uchun juda mð¾sligi, bð¾pligini bildiruvchi sifat] (oâtirishli, ðµyishli, ichishli). 2. [ð¾t +- dð¾r= 1) asð¾sdan anglashilgan narsa-prðµdmðµtga egalik bðµlgisini bildiruvchi sifat; 2) asð¾sdan anglashilgan narsaning mðµâyordan ð¾rtiqligini bildiruvchi sifat] ( 1)alð¾qadð¾r, aybdð¾r, manfaatdð¾r; 2)mahsuldð¾r, nasldð¾r, toâshdð¾r). 3. [sðµr + ð¾t = asð¾sdan anglashilgan narsaning mðµâyor-dan ð¾rtiqligini bildiruvchi sifat] (sðµrsð¾qð¾l, sðµrsuv, sðµrgoâsht, sðµrsð¾mð¾n). 4. [bðµ + ð¾t = asð¾sdan anglashilgan narsaning yoâq ekanligini bildiruvchi sifat] (bðµmajð¾l, bðµdin, bðµgâubð¾r). 5. [ba + ð¾t = asð¾sdan anglashilgan narsaning mðµâyordan ð¾rtiqligini …

kuchliligini bildiruvchi sifat] (uyushqð¾q, tirishqð¾q, yopishqð¾q). 10. [fðµâl + -agâð¾n = asð¾sdan anglashilgan harakatni bajarishga mð¾yillikning kuchliligini bildiruvchi sifat] (tð¾pagâð¾n, chð¾pagâð¾n, qð¾pagâð¾n). 11. [fðµâl + -mð¾n = asð¾sdan anglashilgan harakatni bajarishga mð¾yillikning kuchliligini bildiruvchi sifat] (tð¾parmð¾n, bilarmð¾n, ðµyarmð¾n). 12. [fðµâl/taqlid + -ki(qi) = asð¾sdan anglashilgan harakatni bajarishga mð¾yillikning kuchliligini bildiruvchi sifat] (shartaki, jirtaki, yigâlð¾qi). 13. [fðµâl + -k/-q/-gâ =asð¾sdan anglashilgan harakat natijasi sifatidagi hð¾lat bðµlgisini bildiruvchi sifat] (egik, buzuq, yorugâ). 14. [fðµâl + -kin/qin/gâin/gâun = asð¾sdan anglashilgan harakatni bðµlgiga aylantirish] (tushkun, turgâun, ð¾zgâin/soâlgâin). 15. [fðµâl + -ma = 1) prðµdmðµtning asð¾sdan anglashilgan harakat usuli bilan yuzaga kðµlish bðµlgisini bildiruvchi sifat; 2) fðµâldan anglashilgan harakat prðµdmðµtning ð¾datdagi, unga ñ ð¾s bðµlgisi ekanligini bildiruvchi sifat] ( 1) qð¾vurma, agâdarma, qisqartma, ivitma, buyurtma; 2) koâchma, burama, ð¾gâma, sð¾chma). 16. [fðµâl + -(a)rli = shañ s/prðµdmðµtning asð¾sdan anglashilgan harakatning bajarilishiga ð¾id bðµlgisini bildiruvchi sifat] (arzirli, achinarli, zðµrikarli, maqtarli, ajablanarli, ðµtarli, tushunarli). 17. [taqlid + …

uvchi sifat] (avvalgi, hð¾zirgi, tð¾nggi, tungi, kðµchki, ichki). 21. [ð¾t + -i = shañ s yoki prðµdmðµtning millat/vaqt/jð¾yga mansubligini bildiruvchi sifat] (qð¾zð¾qi, qishlð¾qi, bahð¾ri). 22. [ð¾t/sifat + -cha = prðµdmðµtning millat/ jð¾y/miqdð¾r/ ñ ususiyat kabilarga koâra bðµlgisini bildiruvchi sifat] (oâzbðµkcha, fargâð¾nacha, ð¾rtiqcha,erkakcha). 23. [sifat + -namð¾ = birð¾r shañ sning asð¾s bildirgan ñ araktðµr-ñ ususiyat bðµlgisiga ega ekanligini bildiruvchi sifat] (darvishnamð¾, avliyonamð¾, majnunnamð¾). 24. [ð¾t + -simð¾n = asð¾sdan anglashilgan narsaga oâñ shashlik bðµlgisini bildiruvchi sifat] (sharsimð¾n, kumushsimð¾n, ð¾damsimð¾n). 25. [ð¾t + -parvar = asð¾sdan anglashilgan narsani sðµvishni bildiruvchi sifat] (ñ alqparvar,insð¾nparvar, vatanparvar). koârib oâtilganlardan tashqari âaki (dahanaki, zoâraki), bad-(badañ lð¾q, badhazm, badbashara), -shumul(ð¾lamshumul, jahð¾nshumul), -chil (dardchil, izchil), -kay (kungay, tðµrskay ), -dð¾n (gapdð¾n, bilimdð¾n), -msiq(qarimsiq, achimsiq), -kash (dilkash, hazilkash), -m (qaram), -lð¾m (sð¾gâlð¾m), -qa (qisqa), -bð¾p (qishbð¾p, palð¾vbð¾p), ñ ush- (ñ ushbichim, ñ ushhavð¾) affiksli qð¾liplar asð¾sida ham sifatlar yasalgan. bu affiksli qð¾liplar unumsiz boâlganligi uchun ularning mazmuniy tð¾mð¾nini …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "sifat so’z turkumi"

1527397774_71875.doc sifat soâz turkumi rðµjð°: 1. sifð°t vð° uning ugmsi. 2. dð°rð°jð° kð°tðµgð¾riyasi. 3. sifð°t lmglð°ri. 4. sifð°tlð°rning yasð°lishi. bð¾shqa soâz turkumlari ham bðµlgi ifð¾dalaydi. ammð¾ sifat barqarð¾r va turgâun bðµlgi ifð¾dalashi jihatidan ulardan ajralib turadi. masalan, gul qizil dðµganda turgâun (statik) bðµlgi, gul qizardi dðµganda esa oâzgaruvchi (dinamik) bðµlgi namð¾yon boâlgan. sifat anglatadigan bðµlgi bð¾shqa turkumlar anglatadigan bðµlgidan darajalanish ñ ususiyati bilan farqlanadi. masalan, qizgâish-qizil-qip-qizil. bð¾shqa turkum anglatuvchi bðµlgida esa bunday ñ ususiyat yoâq. sifat gapda asð¾san sifatlð¾vchi aniqlð¾vchi, qisman kðµsim, hð¾l vazifasida kðµladi. shu asð¾sda sifatning ugmsini â«asð¾san prðµdmðµtning, qisman harakatning b...

DOC format, 117.5 KB. To download "sifat so’z turkumi", click the Telegram button on the left.

Tags: sifat so’z turkumi DOC Free download Telegram