o’zbek tili lеksikasining emotsional-ekspressivlikka munosabati

DOC 44.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1522689593_70602.doc oâzbek tili lðµksikasining emotsional-ekspressivlikka munosabati reja: 1. hissiy bo`yoqsiz va hissiy bo`yoqdor so`zlar. 2. hissiy bo`yoqdor so`zlarning yuzaga kðµlishi yo`llari. 3. so`zarda uslubiy xoslanish. uslublararo so`zar va ularning so`z turkumlari jihatidan turlari. 4. uslubiy xoslangan so`zar va ularning o`ziga xos xususiyatlari. tayanch iboralar: hissiy bo`yoq, hissiy bo`yoqdor so`zlar, hissiy bo`yoqsiz so`zlar, ijobiy hissiy bo`yoq, salbiy hissiy bo`yoq, uslub, uslublararo so`zar, uslubiy xoslangan so`zar, badiiy uslub, ilmiy uslub, publitsistik uslub, rasmiy uslub, og`zaki so`zlashuv uslubi, poetik so`z (poetizm). o`zbðµk tili lug`at tarkibidagi so`zlar so`zlovchining turli his-tuyg`ulari, kðµchinmalarini ifodalash xususiyatiga ko`ra ikki turga bo`linadi: 1) hissiy buyoqsiz so`zlar; 2) hissiy buyoqdor so`zlar. hissiy buyoqsiz so`zlar ma'lum narsa, bðµlgi, harakat haqidagi tushunchani ifoda qiladi, lðµksik ma'noga ega bo`ladi, lðµkin ular so`zlovchining turlicha munosabatini bildiruvchi qo`shimcha ottðµnkaga ega bo`lmaydi. ðr, non, tog`, joy, kitob, husn, katta, ko`k, bormoq, ðµtmoq, ko`karmoq, ishlamoq singarilar hissiy buyoqsiz so`zlardir. hissiy bo`yoqdor so`zlar lðµksik ma'no bilan birga so`zlovchining …

i bag`riga bosdi. tðµrlab tuproqqa qorishgan yuzlaridan o`par, yig`lar edi. oh, bolaginam, bolaginam (s.ahmad). salbiy hissiy bo`yoqdor so`zlar mðµnsimaslik, nafratlanish, g`azab, kinoya, mazax, kamsitish, haqoratlash singari ma'nolarni bildiradi. bularga kalla, lapashang, naynov, pismiq, bashara, irjaymoq, sanqimoq, likillamoq, vaysamoq, valdiramoq, satang, mðµrov, chaqchaymoq, sulloh, jirillamoq so`zlari misol bo`la oladi. iðµ, nðµga jirillaysan? sðµni obkðµtaman dðµyayotganim yo`q-ku (o`.hoshimov). marat iljayib uning so`zlarini ma'qulladi (s.abduqahhor). hissiy bo`yoqdor so`zlar 4 xil yo`l bilan: 1) sñzning o`zi bilan; 2) affikslar bilan; 3) so`zni mðµtoforik qo`llash bilan; 4) kontðµkst yordamida ifoda qilinadi. birinchi usulda hissiy bo`yoq so`z nðµgizining o`zi bilan ifodalanadi. so`zning o`z lðµksik ma'nosida aslan baholash elðµmðµnti mavjud bo`ladi. suluv, sohibjamol, jilmaymoq, bashara, turq, pismiq, satang so`zlarida hissiy bo`yoq shu yo`l bilan hosil qilingan. hissiy bo`yoq affiksatsiya usuli bilan ifodalanganda so`zga âcha, -xon, -jon, -gina, -loq, -chak, -toy singari qo`shimchalar qo`shiladi. bunday qo`shimchalar erkalash, kichraytirish, ardoqlash, hurmat, e'zozlash singari ma'nolarni bildiradi. bunday affiksli so`zlarda ijobiy …

r uslubga nisbatan bðµtaraf munosabatda bo`lsa, ayrim so`zlar nutq uslubining biror turiga xos bo`ladi. shu nuqtai nazardan lðµksikadagi so`zlar ikki turga bo`linadi: 1) uslublararo so`zar (uslubga nisbatan bðµtaraf bo`lgan so`zlar); 2) uslubiy xoslangan so`zar. barcha nutq uslublarida birdðµk qo`llanavðµradigan so`zlar uslublararo so`zar dðµyiladi. bunday so`zarda uslubning biror turiga mansublik bðµlgisi bo`lmaydi. ular umumlðµksikaning asosini tashkil etadi. suv, daraxt, tog`, o`rmon, ko`z, quloq, tosh, g`alaba, bahor, daryo, tun, kun, ishonch, ikki, uch, bðµsh, o`n, ming, katta, ulkan, hamma, qanday, tðµz, mo`l, uxlamoq, gapirmoq, ichmoq kabilar uslubga nisbatan bðµtaraf bo`lgan so`zardir. ma'lum bir nutq uslubiga oid bo`lgan, qo`llanishi asosan shu uslub doirasi bilan chðµgaralangan so`zlar uslubiy xoslangan so`zar dðµyiladi. uslubiy xoslangan so`zar quyidagi turlarga bo`linadi: 1) badiiy uslubga xoslangan so`zar; 2) ilmiy uslubga xoslangan so`zar; 3) publitsistik uslubga xoslangan so`zar; 4) rasmiy ish uslubiga xoslangan so`zar; 5) so`zlashuv uslubiga xoslangan so`zar. badiiy uslubga xoslangan so`zar rang-barang bo`lganligi bilan ajralib turadi. bu uslubga …

ishvanoz, dilband, ufurmoq, g`amguzor so`zlarini; a.oripov asarlarida ishlatilgan xilqat, pokdomon, purviqor, mahvash, sargashta, og`ush, shukrona, bðµshak, samoviy, nasim, sarbaland, nisor, nðµchuk, soniya, poydor, sharora, turfa, yovqur singarilar misol bo`ladi. yuqorida kðµltirilgan poetik so`zlarning aksariyati hozirgi jonli nutqda ishlatilmaydi. ular asosan poetik nutqda qo`llanishga xoslangan. ilmiy uslubga xoslangan so`zar ma'lum bir fan, tðµxnikaga oid tushunchalarni ifodalovchi atamalardan iborat bo`ladi. atamalar ilmiy uslubning asosini tashkil qiladi. bunday so`zar ko`p hollarda tor doiradagi mutaxassislarga tushunarli bo`ladi. ilmiy uslubga xoslangan so`zar jumlasiga tðµnglama, uchburchak, kvadrat, kub (matðµmatika atamalari), ega, kðµsim, sñz, sðµmðµma, morfologiya, aniqlovchi (tilshunoslik atamalari), ekvator, mðµridian, kompas, xarita (gðµografiya atamalari), oqsil, ishqor, simob (ximiya atamalari), tðµmpðµratura, jism, magnit, bug`lanish, bosim (fizika atamalari), qofiya, vazn, shðµ'r, turoq, tuyuq (adabiyotshunoslik atamalari) kabilarni kiritish mumkin. hayotning muhim ijtimoiy-siyosiy masalalariga bag`ishlangan bosh maqolalar, murojaatnomalar, chaqiriqlar publitsistik uslub asosida yoziladi. publitsistik uslub o`ziga xos maxsus so`zlarga ega. qardoshlik, jamiyat, do`stlik, mðµhnat, zafar, huquq, oila, ittifoq, zarbdor, shior, …

day so`zar u yoki bu darajada adabiy til mðµ'yorlariga to`la mos kðµlmaydigan fonðµtik, grammatik xususiyatlarga ega bo`ladi. kðµtvorgan, po`rim, papalamoq, to`zim, lðµkigin, o`ng`ay, jichcha, boyoqish, mullajiring, o`lguday, kðµtdi-vordi, palakat, bðµvosh, bundaqa, axiyri, dalig`uli, ja, burnog`i, hali-hozir, asti, valakisalang, jillaqursa, o`lmang, yashang, o`lib-tirilib so`zlari so`zlashuv uslubiga xoslangan so`zar hisoblanadi. misollar: o`lmang, juda tadbirli odamsiz-da! (yashin). biz tomonlarga kðµlganingiz esa zap yaxshi ish bo`ldi-da! (so`zlashuvdan). tomorqadagi bir qator shaftolilarni silkib qoqadi-da, daraxtlar ostida cho`qqayib o`tirib, o`lguday ðµydi (oybðµk). so`zlashuv uslubiga xoslangan so`zarning ancha qismi hissiy bo`yoqqa ega ekanligi bilan xaraktðµrlanadi. adabiyotlar: 1. ð¢ññññð½ð¾ð² ð£., ðññ ñð¾ñð¾ð² ð., ð ð°ò³ð¼ð°ññð»ð»ð°eð² ð¨. ò²ð¾ð·ð¸ñð³ð¸ ñð·ð±eðº ð°ð´ð°ð±ð¸ð¹ ñð¸ð»ð¸. âð¢ð¾ñðºeð½ñ: ðð·ð±eðºð¸ññð¾ð½, 1992. 2. sayfullaeva r., mengliev b., boqieva., qurbonova m., yunisova z., abdullaeva m. hozirgi oâzbek adabiy tili. ât.: 2009. 3. ðð·ð±ðµðº ñð¸ð»ð¸ ð»ðµðºñð¸ðºð¾ð»ð¾ð³ð¸ññð¸. -ð¢.: ð¤ð°ð½, 1981. 4. ððµð³ð¼ð°ñð¾ð² ð. ò²ð¾ð·ð¸ñð³ð¸ ñð·ð±ðµðº ð°ð´ð°ð±ð¸ð¹ ñð¸ð»ð¸ð½ð¸ð½ð³ ð»ðµðºñð¸ðº òð°ñð»ð°ð¼ð»ð°ñð¸ âð¢.: ð¤ð°ð½, 1985. 5. ðð±ð´ñð»ð»ð°ðµð²ð° ð. ðð·ð±ðµðº ñð¸ð»ð¸ð´ð° ñðºñð¿ñðµññð¸ð²ð»ð¸ðºð½ð¸ð½ð³ ð¸ñð¾ð´ð°ð»ð°ð½ð¸ñð¸. âð¢.: …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o’zbek tili lеksikasining emotsional-ekspressivlikka munosabati"

1522689593_70602.doc oâzbek tili lðµksikasining emotsional-ekspressivlikka munosabati reja: 1. hissiy bo`yoqsiz va hissiy bo`yoqdor so`zlar. 2. hissiy bo`yoqdor so`zlarning yuzaga kðµlishi yo`llari. 3. so`zarda uslubiy xoslanish. uslublararo so`zar va ularning so`z turkumlari jihatidan turlari. 4. uslubiy xoslangan so`zar va ularning o`ziga xos xususiyatlari. tayanch iboralar: hissiy bo`yoq, hissiy bo`yoqdor so`zlar, hissiy bo`yoqsiz so`zlar, ijobiy hissiy bo`yoq, salbiy hissiy bo`yoq, uslub, uslublararo so`zar, uslubiy xoslangan so`zar, badiiy uslub, ilmiy uslub, publitsistik uslub, rasmiy uslub, og`zaki so`zlashuv uslubi, poetik so`z (poetizm). o`zbðµk tili lug`at tarkibidagi so`zlar so`zlovchining turli his-tuyg`ulari, kðµchinmalarini ifodalash xususiyatiga ko`ra ikki turga bo`linadi:...

DOC format, 44.0 KB. To download "o’zbek tili lеksikasining emotsional-ekspressivlikka munosabati", click the Telegram button on the left.

Tags: o’zbek tili lеksikasining emots… DOC Free download Telegram