intonatsiya

DOC 42.5 KB Free download

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1503122041_69021.doc intonatsiya fraza urg'usi, melodiya, ritm, intensivlik, temp, tembr kabi prosodik elementlarning birligidan iborat bo'lib, tilda har xil sintaktik, ekspressiv va emotsional ma'nolarni ifodalovchi murakkab hodisa intonatsiya deyiladi. prosodik elementlarning har birini intonatsiyaning komponenti yoki parametri deb yuritiladi. melodiya va fraza urg'usi intonatsiyaning birlamchi, qolgan elementlar – ikkilamchi komponentlari hisoblanadi. intonatsiyaning har bir komponentini alohida izohlab o'tamiz. 1. melodiya – ovoz asosiy tonning harakatini (nutq ohangining tushishi yoki ko'tarilishini) ko'rsatadi. frazalarga bo'lingan nutqda har bir fraza o'z melodiyasiga ega . odatda darak ma'nosini ifodalovchi fraza ovozning tushish ohangi va so'roq ma'nosini bildiruvchi fraza ko'tarilish ohangi bilan talaffuz etiladi. har ikki ma'nodan chetga chiquvchi frazalar ancha tekis ohangda aytiladi. ba'zan ohirgi frazaning melodiyasi intonatsiyasiga tenglashtiriladi. bunday qarash noto'g'ri bo'lib, intonatsiyaning boshqa komponentlarini inkor etishga olib keladi. nutqimizda ishlatiluvchi «tushuvchi intonatsiya», «ko'tariluvchi intonatsiya» kabilar melodiyaga tegishlidir. melodiya intonatsiyaning eng zarur komponentlaridan biri bo'lib, frazalarni ulash va nutqni ifodali qilish vazifalarini bajaradi. 2. …

at qiluvchi prosodik vosita mantiqiy urg'u deyiladi. masalan: u – vrach, rafiqasi esa, o'qituvchi. bu – juda qiziq kitob. frazadagi biror so'zni emotsional - ekspressiv jihatdan ajratib ko'rsatuvchi prosodik vosita emotsional urg'u deyiladi. masalan: eh, qanday go'zal manzara! seni qara-yu. ajratilgan so'zlarda emotsional urg'u unli tovushlarni ancha cho'ziq talaffuz etish orqali amalga oshiriladi. 3. kuchli va kuchsiz talaffuz va nafas kuchi intensivlikni bildiradi. 4. fraza va taktlarda urg'uli va urg'usiz hamda cho'ziq va qisqa bo'g'inlarning almashib turishi ritm deb ataladi. frazaning ritmik strukturasi nutqning asosiy fonetik belgilaridan biri bo'lib, u frazani pauza yordamida kichik bo'laklarga bo'lish uchun xizmat qiladi. 5. talaffuzning vaqti, uning tezligi (sekin, o'rta tezlik va tez) nutq tempi deyiladi. nutq tempi frazani bo'laklarga bo'lish va uni ma'no jihatdan shakllantirish uchun xizmat qiladi. 6. nutqda ovozning har xil o'zgarishlari va u orqali nutqning turli emotsional-ekspressiv ifodalanishi ovoz tembri deb yuritiladi. ovoz tembri bir kishining ovozini ikkinchi kishining ovozidan …

ning tartibi, ya'ni fonetik strukturasi va urg'uning turli darajalari, ya'ni aksent (lotincha accent – urg'u) strukturasida namoyon bo'ladi. ana shu ikki jihatni o'zida mujassamlashtirgan nutqning har ikki tomonidan qisqa pauza bilan chegaralangan minimal bo'lakni fonetik so'z deb ataladi. so'zga nisbatan yuqori birlik sifatida nutq jarayonida so'zlovchi tomonidan biror ma'noni bildirish maqsadida bo'linuvchi qism sintagma deyiladi. sintagmaning fonetik belgisi deb sintagmatik urg'u tushuniladi. bunday urg'u odatda sintagmadan oxirgi elementga tushadi va u sintagma birlashgan so'zlarning ma'no munosabatlari bilan bog'lanadi. misol: katta akam – traktor ishlab chiqaradigan zavoda – yetti yildan beri – yaxshi mehnat qilmoqda. bu fraza to'rt sintagmaga bo'linadi (/ – belgisi sintagmaning chegarasini ko'rsatadi) va u har ikki tomondan katta pauzaga // – belgisi) ega. nutqning tovush jihatdan shakllanishida barcha fonetik va leksik-grammatik vositalar xizmat qiladi. fonetik vositalar ichida intonatsiya alohida o'rin tutadi. intonatsiya so'zlovchining nutq mazmuniga bo'lgan munosabatini ifodalash uchun xizmat qiladi. mashhur rus qo'shiqchisi f.a. shalyapinning obrazli …

$в а.а., шереметьева а.г., зализняк а.м. общее языкознание. ташкент, университет, 2004. 6. ашурова д.у. производное слово в свете коммуникативной теории языка. ташкент, фан, 1991. 7. беланин в.п. психолингвистика. м., флинта, 2003. 8. бушуй а.м. сущность языка как проблема общей лингвистики. самарканд, 2004. � nutq melodiyasi bilan musiqa melodiyasi o'rtasida ma'lum munosabat mavjud. ashulada ular bir-biriga jo'r bo'ladi. «melodiya» tushunchasi o'zbekcha «ohang» tushunchasiga to'g'ri keladi. � бондарко л.б, зиндер. л.р исследование фонетики. \\ основы теории речевой деятельности. м., наука 1974, с.. 145-160.$

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "intonatsiya"

1503122041_69021.doc intonatsiya fraza urg'usi, melodiya, ritm, intensivlik, temp, tembr kabi prosodik elementlarning birligidan iborat bo'lib, tilda har xil sintaktik, ekspressiv va emotsional ma'nolarni ifodalovchi murakkab hodisa intonatsiya deyiladi. prosodik elementlarning har birini intonatsiyaning komponenti yoki parametri deb yuritiladi. melodiya va fraza urg'usi intonatsiyaning birlamchi, qolgan elementlar – ikkilamchi komponentlari hisoblanadi. intonatsiyaning har bir komponentini alohida izohlab o'tamiz. 1. melodiya – ovoz asosiy tonning harakatini (nutq ohangining tushishi yoki ko'tarilishini) ko'rsatadi. frazalarga bo'lingan nutqda har bir fraza o'z melodiyasiga ega . odatda darak ma'nosini ifodalovchi fraza ovozning tushish ohangi va so'roq ma'nosini bildiruvchi fraza ko't...

DOC format, 42.5 KB. To download "intonatsiya", click the Telegram button on the left.

Tags: intonatsiya DOC Free download Telegram