tilshunoslik fanining shakllanish tarixi. qadimgi hind, grek va arab tilshunosligi. o‘rta osiyoda tilshunoslikning rivojlanishi

DOC 101,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1522690394_70615.doc tilshunoslik fanining shakllanish tarixi. qadimgi hind, grek va arab tilshunosligi. oârta osiyoda tilshunoslikning rivojlanishi reja: 1. qadimgi hind tilshunosligi. 2. antik davrda grek va rim tilshunosligi. 3. arab tilshunosligi maktablari. 4. oârta osiyoda tilshunoslikning rivojlanishi asosiy tushunchalar: qadimgi tilshunoslik, antik davr, hind tilshunosligi, vedalar, sanskrit va prakrit, panini grammatikasi, grek tilshunosligi, falsafiy davr, anologistlar, anomalistlar, grammatika davri, aleksandriya maktabi, ellinizm, rim tilshunosligi, arab tilshunosligi, basra, kufa, bagâdod maktablari, oârta osiyo tilshunosligi, âdevonu lugâotit turkâ. tilshunoslik fanining shakllanish tarixi lingvistik taâlimotning vujudga kelishi va rivojlanish jarayoni qariyb 3 ming yillik tarixni oâz ichiga olgan boâlsa-da, til haqidagi fan faqat xix-xx asrlardagina mustaqil fan sifatida shakllandi. aniqrogâi, tilshunoslik oârta osiyoda xi-xv asrlarda, yevropada esa xix asrning boshlaridan boshqa fanlar qatorida mustaqil fan sifatida tan olindi. ammo insonlarning til ilmiga qiziqishlari ancha ilgari boshlangan boâlib, tilshunoslikning ildizlari taxminan eramizdan avvalgi vi ming yillikda hindistonda, iv ming yillikda yunonistonda, iii ming yillikda shumerlar …

ik fanining eng qadimgi manbalari 2 mintaqada, 2 xil madaniyat oâchogâida, yaâni qadimgi sharq - hindiston va arabiston hamda qadimgi gâarb - yunoniston va rimda vujudga kelgan. shuning uchun tilshunoslik fanining tarixiy yoâlini qadimgi tilshunoslik, oârta asrlar tilshunosligi, xix asr tilshunosligi va zamonaviy tilshunoslik kabi tarixiy-xronologik davrlarga boâlib oârganish maqsadga muvofiq. qadimgi hind tilshunosligi jahon tilshunosligining markazi, beshigi sifatida qadimgi hindiston tan olingan boâlib, hindlar til bilan dastlab sof amaliy maqsadlarda - qadimgi yozma yodgorliklarning turli oâzgarishlarga uchragan soâz va qoâshimchalarini qayta izohlash maqsadida shugâullanganlar. hind olimlari eramizdan oldingi xv asrdan (baâzi manbalarga qaraganda hatto eramizdan oldingi 45-25 asrlarda) qadimgi sanskrit tilida yozilgan vedalar - 10 qismdan iborat diniy madhiyalar: gimnlar, diniy qoâshiqlar va afsonalar toâplamini hamda oârganishni boshlaganlar. vedalar (sanskrit tilida veda âbilimâ, sanskrit atamasi esa âishlanganâ, âmukammalâ degan maânolarni bildiradi) braxmanizm deb ataladigan induizm dinining diniy-falsafiy taâlimoti aks ettirilgan muqaddas kitoblari boâlib, miloddan oldingi vi asrdan avval paydo …

biriga qiyoslab, ularni oâxshash va nooâxshash qismlarga ajratishga uringanlar. vedalardagi maânosini tushunib boâlmaydigan atamalarning izohli lugâatini tuzganlar, matnlarni fonetik va morfologik nuqtai nazardan tahlil qilganlar. ular ushbu matnlardagi soâzlarni maânoli qismlarga (yaâni morfemalarga) ajratishni âvâyakaranaâ â tahlil deb ataganlar. natijada, bir tomondan, soâz shakllari uchun umumiy boâlgan oâzak va negiz, ikkinchi tomondan, soâzdagi oâzgarib turadigan qism â soâz yasovchi va oâzgartiruvchi affikslarni aniqlashgan. shu tariqa soâz yoki soâz shakllari amalda birlamchi elementlarga (hozirgi morfemalarga) ajratilgan. shunday tahlillar yordamida hatto har bir soâzning sinonimik shakllarini topishga muvaffaq boâlishgan bu sohada yaratilgan qoâllanmalarning eng mashhuri miloddan oldingi iv asrda panini tomonidan yaratilgan âashtadxâyanâ boâlib, hind tilshunoslari panini davrini oâzining eng taraqqiy etgan davri, deb hisoblaydilar. âashtadxâyanâ grammatik qoidalar mujassamlangan 8 qismdan va 3996 sheâriy qoidadan iborat boâlib, xotirada yaxshi saqlanib qolinadigan uslubda yozilgan. qadimgi hind olimlari orasida soâzlarni turkumlarga ajratish masalasida yagona fikr mavjud emas edi. baâzilari soâzlarni 4ta turkumga ajratishsa, baâzilari …

ar mustaqil fonetik element hisoblanishi va boâgâinning asosini tashkil qilishi aniq izohlangan. qadimgi hind grammatikachilari soâzlarning maâno tomonigagina emas, tovush jihatiga ham alohida eâtibor qaratganlar. tovush, tovushlarning fiziologik-artikulyatsion xususiyatlari, bir tovushning boshqa tovush taâsirida oâzgarishi (kombinator oâzgarish) kabi hodisalarni ham oârganganlar. ular tovushlarni unli va undoshlarga ajratganlar, nutq aâzolarining yaqinlashuvidan unlilar, bir-biriga tegishidan undoshlar hosil boâlishini qayd etganlar. umuman, qadimgi hind olimlari fonetikani juda chuqur oârganganlar. ular unli tovushlarga mustaqil qoâllana oladigan, undoshlarga mustaqil qoâllana olmaydigan elementlar, deya taârif berishgan. hindlar musiqiy urgâuga katta eâtibor qaratganlar, hatto fonema tushunchasini ham tahlil qilganlar, boâgâin tuzilishi toâgârisida ham koâp foydali fikrlar bildirganlar. shuni qayd etish kerakki, eramizdan avvalgi vi ming yillikda yaratilgan koâpchilik fonetik qonun-qoidalar anâanaviy ravishda avloddan-avlodga oâtib kelgan va hozirgi zamon tilshunosligi aynan shu anâanalarga tayangan holda rivojlanib bormoqda. panini grammatikasi deyarli 10 asr davomida asosiy qoâllanma sifatida foydalanib kelingan. panining qarashlari mesopotamiya orqali qadimgi gresiyaga, suriya orqali arab tilshunosligiga …

inada falsafa barcha bilim tarmoqlarini oâz ichiga olgan yagona fan boâlgan. antik dunyo faylasuflari tilga ham falsafaning ajralmas bir qismi sifatida qaraganlar va til hodisalarining mohiyatini falsafiy nuqtai-nazardan izohlashga harakat qilganlar. ular soâz bilan predmet oârtasidagi munosabatni tabiat va jamiyat oârtasidagi bogâlanish, âgarmoniyaâ (yaâni monandlik, moslik, uygâunlik) haqidagi taâlimot asosida izohlashga intilganlar. soâzlar va ularning nomlanishi, ularning ichki mohiyati toâgârisidagi fikrlar mashhur faylasuflarning munozara va mushoirlarida aks etardi. shundan kelib chiqib, qadimgi grek (yunon) tilshunosligi taraqqiyotini shartli ravishda quyidagi 2 davrga boâlib oârganish mumkin: 1. falsafiy davr. 2. grammatik (yoki filologik) davri. xususan, ushbu munozaralar platonning (er.av. 427-347 yy.) âkratilâ nomli asarida germogen va kratil orasidagi bahslashuvda bayon etiladi. kratilning fikricha, har bir nom (ot) predmetning mohiyatidan kelib chiqadi, yaâni uning tabiatiga mosdir. germogenning zamondoshi sokratni ham (er.av. 469-399 yy.) kratilni yoqlab, hech kim oâz ixtiyori bilan soâzni oâzgartira olmasligini bildiradi. ularning fikricha, til kishilarning ruhida tabiat talabiga koâra paydo …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"tilshunoslik fanining shakllanish tarixi. qadimgi hind, grek va arab tilshunosligi. o‘rta osiyoda tilshunoslikning rivojlanishi" haqida

1522690394_70615.doc tilshunoslik fanining shakllanish tarixi. qadimgi hind, grek va arab tilshunosligi. oârta osiyoda tilshunoslikning rivojlanishi reja: 1. qadimgi hind tilshunosligi. 2. antik davrda grek va rim tilshunosligi. 3. arab tilshunosligi maktablari. 4. oârta osiyoda tilshunoslikning rivojlanishi asosiy tushunchalar: qadimgi tilshunoslik, antik davr, hind tilshunosligi, vedalar, sanskrit va prakrit, panini grammatikasi, grek tilshunosligi, falsafiy davr, anologistlar, anomalistlar, grammatika davri, aleksandriya maktabi, ellinizm, rim tilshunosligi, arab tilshunosligi, basra, kufa, bagâdod maktablari, oârta osiyo tilshunosligi, âdevonu lugâotit turkâ. tilshunoslik fanining shakllanish tarixi lingvistik taâlimotning vujudga kelishi va rivojlanish jarayoni qariyb ...

DOC format, 101,5 KB. "tilshunoslik fanining shakllanish tarixi. qadimgi hind, grek va arab tilshunosligi. o‘rta osiyoda tilshunoslikning rivojlanishi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: tilshunoslik fanining shakllani… DOC Bepul yuklash Telegram