adabiy til va uning mezoni

DOC 43,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1503121602_69011.doc adabiy til va uning mezoni adabiy til biror millatning tarixiy jihatdan shakllangan umumhalq tiliga asoslanadi. o’zbek adabiy tilining asoschisi buyuk shoirimiz mir alisher navoiydir. adabiy til u tarqalgan xududda barcha xalq uchun tushunarli bo’ladi. bu umumxalq tilida shevalarga va kasb –hunarga xos so’zlar ham bo’ladi. adabiy tilda boshqa tillardan o’zlashgan so’zlar ham bo’lishi mumkin. adabiy tilni yozma tildan farqlash zarur. adabiy til og’zaki va yozma shaklda bo’ladi. adabiy tilning og’zaki shaklida uning talaffuz normasi o’z ifodasini topadi. adabiy tilning o’z grammatikasi va leksikasi mavjud. bular ham o’z adabiy normasiga ega. adabiy tilda turli sohalarga doir terminlar, dialektizmlar (shevalarga xos so’zlar), kasb-hunar, madaniy – maishiy va boshqa sohalarga tegishli so’zlar mavjud bo’ladi. adabiy tilning og’zaki shakli yozma shaklidan avval hosil bo’lishi mumkin. adabiy tilning shakllanishi va rivojlanishida buyuk shoir va adiblarning xizmati juda kattadir. ular qo’llagan so’z va iboralar va maxsus uslub (stil) adabiy tilning nufuzini ta’minlaydi. adabiy til milliy …

lmiy –texnik stil, diniy stil, badiy stil (u poetik (nazmiy) stil, nasriy stilni o’z ichiga oladi). ba’zan badiy stildga nisbatan neytral stil farqlanadi. tillarning o’zaro ta’siri odatda ma’lum xududda yashovchi ko’pchilik xalqning tili umumiy til deb ataladi. tarixda yunon tilining afina attik dialekti umumxalq tili sifatida qabul qilingan. bunda afina shahri gretsiyaning madaniy, siyosiy va iqtisodiy markazi ekani ham hisobga olingan. bunday umumiy tilni koyne (grekcha koine- dialektos-“umumiy nutq”) deb ataladi. o’zbek tilining toshkent va farg’ona shevalari “tayanch shevalar” deb ataladi va bu “umumiy til” tushunchasiga ancha yaqin turadi. kishilar ikki va undan ortiq tillarda so’zlasha oladilar. shunga ko’ra ikki tilliylik bilingvizm (grekcha bi-ikki, lingua-tildan) va ko’p tilda so’zlashish – polilingvizm (grekcha poly-ko’p, lingua-til) farqlanadi. ikki tilda so’zlovchilar ayniqsa ko’p. masalan, o’zbekistonning namangan viloyatida 9% aholi, o’rta osiyo xalqlarining 30% (1970 yil aholi ro’yhati natijalariga ko’ra) ikki tilda so’zlashadilar. tillarning o’zaro ta’siri natijasida ulardan biri, odatda madaniy va iqtisodiy jihatdan …

lo “fahr” kabi. tillarning o’zaro tasiri ularda so’zlashuvchi xalqlarning yonma-yon yoki yaqin xududda yashashiga bog’liq emas. ba’zi baynalmilal so’z va terminlarning bir yo’la birnecha tillarda qo’llanilishi bunga misoldir. ko’pincha tillarning o’zaro tasiri leksika sohasida, xususan, so’z qabul qilish bilan boshlanadi va keyincha u fonetika va grammatikada kuzatiladi. o’zbek tilida arab va fors tillaridan o’zlashgan so’zlar ko’pgina topiladi. arab tilidan o’zbek tiliga o’zlashgan ba’zi so’zlarda fonetik hodisalar ham mavjud: toat, tal’at, soat, sur’at kabi. bu so’zlarda arabcha “ayn”ning cho’ziqroq talaffuzi kuzatiladi. o’zbek tilida /ts/ (tsirk, tsirkul), /j’/ (j’yuri, j’urnal) fonemalari grek tilidan kirib kelgan so’zlar bilan birga o’zlashgan. bir tildan ikkinchi tilga so’z o’zlashuvi natijasida ulardan birining tarkibida katta o’zgarishlar bo’lishi mumkin. bunday ta’sir tillardan birining yo’qolib ketishiga sabab bo’lishi mumkin. saqlanib qolgan tilda yoqolgan til unsurlarining bo’lishi substrat (lotincha sub- “yuqori”, stratum- “qatlam”) deb ataladi. substratning ta’siri ko’proq fonetika sohasida bo’ladi. masalan, german tillaridagi “yuz” va “ming” sonlari qadimiy ingliz, …

ushbu ma’lumotnoma o’zbek tilida: ashulani o’lmas saidjonov ijro etadi. turkman tilida: mikrofon onunde joldaş chorijev– mikrofon oldida o’rtoq choriev.2 substrat hodisalarini tilning semantikasida ko’proq uchratish mumkin. masalan, grek tilidagi “marble” so’zi “marmar” shaklida o’z ma’nosida o’zbek tiliga o’zlashgan. bu so’z boshqa tillarda ham mavjud. adabiyotlar 1. аракин в.д. сравнительная типология английского и русского языков. м., просвещение, 1989. 2. аракин в.д. типология языков и проблема методического прогнозирования. м., высшая школа, 1989. 3. абдуазизов а.а. тилшуносликка кириш. i-қисм. фонетика ва фонология. ii-қисм. лексикология ва семасиология. грамматика. тошкент, университет, 1999. 4. абдуазизов а.а. ўзбек тили фонологияси ва морфонологияси. т., 1992. 5. абдуазизов а.а., шереметьева а.г., зализняк а.м. общее языкознание. ташкент, университет, 2004. 6. ашурова д.у. производное слово в свете коммуникативной теории языка. ташкент, фан, 1991. 7. беланин в.п. психолингвистика. м., флинта, 2003. 8. бушуй а.м. сущность языка как проблема общей лингвистики. самарканд, 2004. � шайкевич а.я., абдуазизов а.а., гурджиева е.а. введение в языкознание. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "adabiy til va uning mezoni"

1503121602_69011.doc adabiy til va uning mezoni adabiy til biror millatning tarixiy jihatdan shakllangan umumhalq tiliga asoslanadi. o’zbek adabiy tilining asoschisi buyuk shoirimiz mir alisher navoiydir. adabiy til u tarqalgan xududda barcha xalq uchun tushunarli bo’ladi. bu umumxalq tilida shevalarga va kasb –hunarga xos so’zlar ham bo’ladi. adabiy tilda boshqa tillardan o’zlashgan so’zlar ham bo’lishi mumkin. adabiy tilni yozma tildan farqlash zarur. adabiy til og’zaki va yozma shaklda bo’ladi. adabiy tilning og’zaki shaklida uning talaffuz normasi o’z ifodasini topadi. adabiy tilning o’z grammatikasi va leksikasi mavjud. bular ham o’z adabiy normasiga ega. adabiy tilda turli sohalarga doir terminlar, dialektizmlar (shevalarga xos so’zlar), kasb-hunar, madaniy – maishiy va boshqa sohala...

Формат DOC, 43,0 КБ. Чтобы скачать "adabiy til va uning mezoni", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: adabiy til va uning mezoni DOC Бесплатная загрузка Telegram