mo’g`ullar davri o’zbek tilshunosligi

DOCX 17,6 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1493867166_68217.docx mo’g`ullar davri o’zbek tilshunosligi reja: 1. “at-tuhfa” asarida tilshunoslik masalalari. 2. grammatik masalalar. 3. ot va uning grammatik xususiyatlari. 4. fe’l va uning grammatik xususiyatlari. mo’g`ullar hukmronligi davrida o’zbek, uyg`ur adabiy tillari mustaqil tillar sifatida bir-biridan ajraldi. o’zbek tilida bir qator badiiy asarlar maydonga keldi. a.k.borovkov, a.m.shcherbak kabi turkolog olimlarning ta’kidlashicha, “тafsir”, “muhabbatnoma”, “qissai rabg`uziy” singari yozgorliklar o’zbek tilining ilk hisoblanadi. shuningdek, noma’lum muallif tomonidan yozilgan “at-tuhfatuz zakiyatu fillug`atit turkiya” asari ham shu davrga mansubdir. тurkiy halqlar mo’g`ullar asoratida bo’lsa ham, lekin ularning madaniy va ma’naviy hayotda ta’siri kuchli bo’ldi. bu davrda turkiy tillar lug`ati va grammatikasiga bag`ishlangan bir qator asarlar maydonga keldi. ana shunday asarlar qatoriga turkiy tillar lug`ati va grammatikasiga bag`ishlangan muallif noma’lum bo’lgan “kitob at-tuhfatuz zakiyatu fi-l-lug`at-it-turkiya” (“тurkiy til haqida noyob tuhfa”) asar ham kiradi. kitob kirish qismida muallif shunday yozadi: “mendan (bu ishni) so’raganlarga ho’p deb va’da qildim. тangridan muvaffaqiyat va yordam so’radim” (“at-tuhfa” 8-bet) …

imasini nashr etib, unga asarning to’liq lug`ati va fotokopiyasini ilova qildi. 1968 yilda s.mutallibov mazkur asarni o’zbek tilida nashr ettirdi. 1978 yilda e.fozilov va m.ziyayevalar “at-tuhfa”ni kirish, leksik-grammatik ocherk, tarjima, so’zlik, grammatik ko’rsatkichlari bilan rus tilida nashr etdilar. kirish qismida asarning o’rganilish tarixi haqida to’liq ma’lumot beriladi. asar 182 betdan iborat, arab tilida yozilgan. asarda qipchoq tili materiallari uch qismda izohlanadi: kirish, lug`at, grammatika. “at-tuhfa”ning lug`at qismi 29 bobni tashkil etadi. kirish qismida tafakkur va tilning inson jamiyatidagi rolini ko’rsatib, muallif “inson hayvondan faqat tushunish va so’z (so’zlash) bilan farq qiladi” deydi. lug`at qismida 3 mingta turkiy so’z berilgan bo’lib, ularning ma’nolari arab tiliga tarjima qilingan. qipchoq tili morfologiyasi va sintaksisi 64 bobdan iborat grammatika qismida tavsiflanadi. unda muallif turkiy tildagi barcha grammatik kategoriya va shakllarni klassik arab tilshunosligi terminlari vositasida izohlaydi. “at-tuhfa” asarida tilning ijtimoiyligi, uning vazifasi, til va tafakkur munosabati haqida fikrlar uchraydi. insonning o’ziga xos xususiyati uning …

ning son, egalik, kelishik kategoriyalari, kichraytirish shakllari haqida ma’lumot beriladi. otlar son jihatidan birlik va ko’plik zidlanishiga ega ekanligi va ko’plik a’zosi ko’plik shakliga egaligi, birlik a’zosi esa bunday shaklga ega emasligi bilan xarakterlanishi bayon qilinadi. “at-tuhfa” asarida fe’l turkumiga ham keng o’rin berilgan. fe’lning nisbat, bo’lishli-bo’lishsizlik, shaxs, mayl, zamon kategoriyalari atroflicha yoritilgan. asarda yordamchi so’zlar haqida ma’lumot berilgan. тurkiy tilda va bog`lovchisi kabi bir so’z yo’qligi, lekin dag`i, taqi, yo’qsa, yo’q, ya, ammo kabi so’zlar bog`lovchi bo’lib xizmat qilishini ta’kidlaydi. “at-tuhfa” asarida gapning ifoda maqsadiga ko’ra turlari, xususan, so’roq gaplar va so’roqni ifodalash yo’llari, gap bo’laklarining tartibi haqida ma’lumot beriladi. хullas, kitobning grammatika qismi qipchoq tili strukturasi to’g`risida tugal tasavvur hosil qiladi. asarda bayon qilingan ko’pgina fikrlar hozirgi turkiyshunoslik uchun ham o’z qimmatini yo’qotgani yo’q. shu bilan birga turkiy tillarning tarixiy grammatikasini yaratishda bu asar qimmatli manba bo’lib xizmat qiladi. foydalanilgan adabiyotlar 1. abu ali ibn sino. fonetika haqida …

mo’g`ullar davri o’zbek tilshunosligi - Page 4

mo’g`ullar davri o’zbek tilshunosligi - Page 5

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"mo’g`ullar davri o’zbek tilshunosligi" haqida

1493867166_68217.docx mo’g`ullar davri o’zbek tilshunosligi reja: 1. “at-tuhfa” asarida tilshunoslik masalalari. 2. grammatik masalalar. 3. ot va uning grammatik xususiyatlari. 4. fe’l va uning grammatik xususiyatlari. mo’g`ullar hukmronligi davrida o’zbek, uyg`ur adabiy tillari mustaqil tillar sifatida bir-biridan ajraldi. o’zbek tilida bir qator badiiy asarlar maydonga keldi. a.k.borovkov, a.m.shcherbak kabi turkolog olimlarning ta’kidlashicha, “тafsir”, “muhabbatnoma”, “qissai rabg`uziy” singari yozgorliklar o’zbek tilining ilk hisoblanadi. shuningdek, noma’lum muallif tomonidan yozilgan “at-tuhfatuz zakiyatu fillug`atit turkiya” asari ham shu davrga mansubdir. тurkiy halqlar mo’g`ullar asoratida bo’lsa ham, lekin ularning madaniy va ma’naviy hayotda ta’siri kuchli bo’ldi. bu davrda tur...

DOCX format, 17,6 KB. "mo’g`ullar davri o’zbek tilshunosligi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: mo’g`ullar davri o’zbek tilshun… DOCX Bepul yuklash Telegram