доим аламкашман, нетай

DOC 69,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1405920453_57005.doc доим аламкашман, нетай доим аламкашман, нетай илгор адабиёт вакилларидан булган убайдулла аламкаш-нинг бизга колдирган мавзулари хилма-хил, бадиий пишик, ранг-баранг жанрдаги бой ижодий мероси жиззах адабий харакатига ижобий таъсир этди, уни янада бойитди. шоир аламкаш ижодининг юксак гоя, теран мазмунга эга эканлигини курсатувчи 7 минг мисрадан ортик адабий мерос мавжуд. адабиёт ихлосманди, шоир ёкубжон косимов шоирнинг кичик бир девонини бизга такдим килган эди. бу манбалар алламкашнинг сермахсул шеърнавис эканлигидан далолат беради. аламкашнинг узбекистон фанлар академияси шарк-шунослик институти кутубхонасида сакланаётган катта девони, бизнинг кулимиздаги баёз ва яна бир девони шоирнинг халкпарвар олим ва шоир булганлигида далолат беради. шоирнинг мухаббат мавзусидаги шеърияти ёр таърифи, интим кечинмалар ифодасигина эмас, уларда мухаббат воситасида зиддиятлар, нохакликлар ва адолатсизликларга хам муносабат билдирилади. аламкашнинг сиёсий лирикасида эса ижтимоий тузумдан норозилик, мехнаткаш халк бошига зулм ва хурлик ёгдираётган золимларни яккол фош этиш кузга ташланади. бирок ижтимоий тенгсизликни кораловчи, хаёт кийинчи-ликларини тахлил этувчи чинакам халкчил асарлар аламкаш ижодида бирдан …
2
куради. аламкаш ижодида ижтимоий фикрлар тобора кенг урин ола бошлади. халк учун кураш шоирнинг эстетик эътикодига айланади. аламкаш мухаббат мавзуидаги шеърининг магзига ижтимоий мухитнинг номуносиблигини мохирлик билан сингдириб юборади. то утмасун давронимиз буйла аламкашлик билан, эмди мискин холига килгил тараххум, сокиё. аламкашнинг мухаббат мавзуида яратган шеърлари адабиётимиз тарихида халкпарвар шоир сифатида ном колдир-ган огахий, комил хоразмий, мукимий, фуркат ва бошка шоирлар билан хам якин ижодий алокада булганлигини курсата-ди. масалан, шоирнинг куйидаги шеърлари мукимий адабий мактабига хос шеърлардир: эй ёронлар, дилрабо бирлан юрар кун бормукин, май ичиб, сухбатлашиб хам ултирар кун бормукин? комил хоразмий, мирий, нокис каби шоирлар сингари уз шеърларида халкнинг золимларга нисбатан булган оху зорини бадиий акс эттирган. чунончи, шоир яхши кишиларнинг, яъни мехнаткаш кишиларнинг дунёдан жабр чеккани-ю, золим киши-ларнинг айш-ишратда юрганлигини мана бундай ифодалаган эди: замона яхшига куп жавру зулм килди, дариг, ёмонни кобили тарбиятини билди, дариг... хуш, аламкаш фикрича даврнинг ярамасликлари нима-лардан иборат эди? бу холни унинг …
3
килгилки, бу умринг жахондин, эй рафик, утмасун хам хасрату армону гирёнлигда хайф. демак, аламкаш уз даврининг талантли шоири сифатида нодон кишилар хукмрон булган даврда уз кадрини топмаган халкни эзгуликка даъват этади. аламкаш жабр тортган халк номидан гапиради: демангиз ёлгуз аламкаш кунгли хожатдин малул. шоирнинг калби уз халкининг юрак дардларини ифода-ловчи гам-алам билан тула: кузим намдур, кадим хамдур, ичим андухи мотамдур, бу мехнат утига таскин тополмай йигларам харён. менга бу гамда хамдам йук, сурарга ёру махрам йук, нечоглик кулфатим кам йук, менгадур булажаб даврон. аламкашнинг китъа ва рубоийлари хам фалсафий мазмунга эгадир: абнойи замонлар хама хунхор улди, хуккоми замоналар ситамкор улди, рохат тилама эмди бу дахр ичра, аламкаш, зероки хама кайгуда афгор улди. бу мисралар кукон хонлиги ва бухоро амирлиги уртасида узаро конли феодал урушларнинг окибати бадиий баён эттирилади. тинч улмоги элни неажаб мушкулдур, эй войки, эмди булажаб даврондур. аламкашнинг рубоийлари мавзу нуктаи назаридан хам ранг-барангдир. куйидаги байтда аламкаш xix асрнинг …
4
хонимдин айрилдим, куйинглар йиглайин хуб, дурри галатонимдин айрилдим. фалак овора килдинг дод этарман, дод, дастингдин, юрак садпора килдинг чархи бебунёд, дастингдин. хазорон гусса юттим, булмадим дилшод, дастингдин, кузим, жоним, жахоним, сарварим, хонимдин айрилдим, куйинглар йиглайин хуб, дурри галатонимдин айрилдим мумтоз шоирлар ижодида ахён-ахёнда учраб турадиган жамъ маъат-таксим (йигиш ва ажратиш) санъатидан хам аламкаш фойдаланган: эй коши ё, киприк хаданг, в-эй кузи шахло дилрабо, хусн иклиминда сен каби булмас шахи олийсахо. бу санъат шоирга мисраларнинг узаро мустахкам алока-сини вужудга келтириш учун хизмат килиб, фикрларни чукур баён этиш имконини берган. бу жихатдан хам шоир аламкаш ижодига назар ташласак, унинг бой лирикаси хар томонлама урганишга, тахлил этишга арзирлидир. чунончи, аламкашнинг халк томонида туриб ёзган мана бу мисраларида ишлатилган санъат мумтоз адабиётда талмех, деб аталади: бало дашти аро даврон бошимга ончаким солмиш, бу курган кулфатимга вомику мажнун эрур хайрон. шоир мураккаб санъатни ишлатиб, мажнун ва вомик бошига тушган кулфатдан хам огир иш бошига тушганлигини …
5
кунглаки недин кизил кон улди, жайби чок-чок, кесмаса бошин ракиблар куксига санчиб пичог. лолани курким доги хушлабдур ул сахро юзин, токи булгай деб халойик шуру шарридин йирог. курган экандур жахон дилраболарни магар, ким хижолатдин юзи булди кизил, сориг начог. аламкаш шеърлари орасида мумтоз поэзиясидаги тазод санъати хам учрайди. масалан, куйидаги мисраларда шоир бу усулдан фойдаланиб, шундай сатрлар яртган: булса гадолар шохга кул, булса хам шохлар сенго, минг жон била кул булгуси гар булса сандин бир имо. ушбу байтда «шох» ва «гадо» сузларини, яъни бир-бирига карама-карши мазмунли иборани бир мисра катор келтириш билан нечалаб бечораларни узига мухтож килган шаханшохлар хам бир имо учун сенга «минг жон била кул» булишга тайёр деган фикрни ифодалайди. шоир т а з о д санъатини факат мухаббат мавзусини ёритувчи шеърларида эмас, балки ижти-моий тенгсизликни, золим замонадан шикоятни англатувчи шеърларида хам уринли ишлатади. масалан, куйидаги байт-ларда «яхши» ва «ёмон», «зулм килмок» ва «тарбия килмок», «рахимдил» ва «модаркуш» …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "доим аламкашман, нетай"

1405920453_57005.doc доим аламкашман, нетай доим аламкашман, нетай илгор адабиёт вакилларидан булган убайдулла аламкаш-нинг бизга колдирган мавзулари хилма-хил, бадиий пишик, ранг-баранг жанрдаги бой ижодий мероси жиззах адабий харакатига ижобий таъсир этди, уни янада бойитди. шоир аламкаш ижодининг юксак гоя, теран мазмунга эга эканлигини курсатувчи 7 минг мисрадан ортик адабий мерос мавжуд. адабиёт ихлосманди, шоир ёкубжон косимов шоирнинг кичик бир девонини бизга такдим килган эди. бу манбалар алламкашнинг сермахсул шеърнавис эканлигидан далолат беради. аламкашнинг узбекистон фанлар академияси шарк-шунослик институти кутубхонасида сакланаётган катта девони, бизнинг кулимиздаги баёз ва яна бир девони шоирнинг халкпарвар олим ва шоир булганлигида далолат беради. шоирнинг мухаббат мавзусид...

Формат DOC, 69,0 КБ. Чтобы скачать "доим аламкашман, нетай", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: доим аламкашман, нетай DOC Бесплатная загрузка Telegram