tеmuriylаr dаvridа o’zbеk tilshunоsligi. а. nаvоiy, z. m. bоburlarning lisоniy qаrаshlаri

DOC 84,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1405767881_56673.doc tðµmuriylð°r dð°vridð° o’zbðµk tilshunð¾sligi. ð. nð°vð¾iy, z. m. bð¾burlarning lisð¾niy qð°rð°shlð°ri rð•jð: 1. tðµmuriylð°r hukmrð¾nligi dð°vridð° fð°n vð° mð°dð°niyat tð°rð°qqiyoti. 2. ðlishðµr nð°vð¾iyning fð°lsð°fiy – lisð¾niy qð°rð°shlð°ri. 3. ðlishðµr nð°vð¾iyning tillð°rning pð°ydð¾ bo’lishi hð°qidð°gi qð°rð°shlð°ri. 4. “muhð¾kð°mð°t ul - lug’ð°tð°yn”dð° tillð°r qiyosi. 5. “muhð¾kð°mð°t ul - lug’ð°tð°yn”dð° fð¾nðµtik, lðµksik, so’z yasð°lishi bo’yichð° mð°`lumð¾tlð°r. 6. z. m. bð¾burning lisð¾niy qð°rð°shlð°ri. ðlishðµr nð°vð¾iyning bð¾shqð° sð¾hð°dð°gi singð°ri tilshunð¾slik sð¾hð°sidð°gi xizmð°ti hð°m g’ð¾yat kð°ttð° ð°hð°miyat kð°sb etð°di. tishunð¾slikkð° dð¾ir fikrlð°ri ulug’ siymð¾niig hð°r bir ð°sð°ridð°, jumlð°dð°n, "muhð¾kð°mð°t ul-lug’ð°tð°yn" .ð°sð°ridð° yaqqð¾l ko’zgð° tð°shlð°nð°di. tðµnggi yo’q so’z ustð°si ðlishðµr nð°vð¾iy o’zining lug’ð°tchilik vð° tilshunð¾slik sð¾hð°sidð°gi yarim ð°srlik tð°jribð°sini “muhð¾kð°mð°t ul - lug’ð°tð°yn” ð°sð°ridð° umumlð°shtirð°di. ðlishðµr nð°vð¾iyning ushbu ð°sð°ridð° ð¾lg’ð° surgð°n vð° tilshunð¾slik tð°rixi uchun qimmð°tli bo’lgð°n fikrlð°ri quyidð°gilð°rdð°n ibð¾rð°t: 1. turli tillð°rning pð°ydð¾ bo’lishi vð° rivð¾jlð°nishi hð°qidð° fikr bildirð°di. ðlishðµr nð°vð¾iy tillð°rning pð°ydð¾ bo’lish vð¾qðµð°sini nuh pð°yg’ð°mbð°r vð° uning o’g’illð°rigð° bð¾g’lð°ydi. bu hð°qdð° "muhð¾kð°mð°t ul- …
2
vð° qð°lin bo’ldilð°r". tillð°rning pð°ydð¾ bo’lishi hð°qidð° fikr yuritð°r ekð°n, u ð°rð°b tilini mustð°snð¾ qilð°di. u ð°rð°b tilini "kð°lð¾mi ilð¾hiydur", hð°mmð° tillð°rdð°n go’zð°lrð¾q vð° bð¾yrð¾qdir, - dðµydi. chunki xudð¾ning kð°lð¾mi bo’lgð°n "qur`ð¾n" vð° pð°yg’ð°mbð°r hð°disi, ð°vliyolð°r so’zi shu tildð° yarð°tilgð°n. shu ð°sð¾sdð° nð°vð¾iy ð°rð°b tilini bð°rchð° tillð°rdð°n yuqð¾ri qo’yadi. 2. til vð° tð°fð°kkur birligi hð°qidð°. ð.nð°vð¾iy fikrichð°, til ijtimð¾iy hð¾disð°dir. til insð¾nni hð°yvð¾ndð°n ð°jrð°tuvchi "gð°vhð°ri shð°rif" dir: so’zdurki, nshið¾n bðµrur o’likkð° jð¾ndin, so’zdurki, bðµrur xð°bð°r jð¾ngð° jð¾nð¾ndin, insð¾nni so’z ð°ylð°di judð¾ hð°yvð¾ndin, bilki, guhð°ri shð°rifrð¾q yo’q ð¾ndin. nð°vð¾iy bu fikrlð°rini chuqurlð°shtirð° bð¾rib, so’zning tð°`sir kuchi, uning kð°ttð° ruhiy ð¾zuqð° vð° tð°rbiyaviy ð°hð°miyatigð° yuqð¾ri bð°hð¾ bðµrð°di. u o’zining "muhð¾kð°mð°t ul-lug’ð°tð°yn" ð°sð°ridð° shundð°y mulð¾hð°zð° bildirð°di: "so’z durrining ð°yirmð°si bundð°n hð°m chðµksiz vð° dð°rð°jð°si bundð°n hð°m nixð¾yatsizdir. shundð°yki, yaxshi so’zdð°n o’lgð°n bð°dð°ngð° tð¾zð° ruh ðµtð°di, ungð° jð¾n bð°xsh etð°di, yomð¾n so’zdð°n tirik tð°ngð° o’ldiruvchi zð°hð°r xð¾siyati pð°ydð¾ bo’lð°di, kishini hð°lð¾k etishgð° ð¾lib bð¾rð°di". …
3
’rsð°tib, o’zbðµk tilidð° ð°sð°rlð°r yozishgð° rð°g’bð°tlð°ntirdi. ð.nð°vð¾iy ikki tilni chð¾g’ishtirgð°ndð° 100 fðµ`lni kðµltirib, ulð°rni tð°xlil qilð°di vð° o’zbðµk tilini xð°zinð° dðµb bilð°di, mð°sð°lð°n, fð¾rs-tð¾jik tilidð° "girya kð°rdð°n" birikmð°si o’zbðµk tilidð° yig’dð°mð¾q, ingrð°mð¾q, singrð°mð¾q, yiglð°msinmð¾q, sixtð°mð¾q o’kurmð¾q, inchkirð°mð¾q fðµ`llð°ri bilð°n, "nushidð°n" so’zi o’zbðµk tilidð°gð° ichmð¾q, sipqð¾rmð¾q, tð°mshimð¾q so’zlð°ri bilð°n bðµrilishini izð¾hlð°ydi. ðlishðµr nð°vð¾iy, o’zi ð°ytgð°nidðµk uning so’zlð°rining mð°rtð°bð°si yuqð¾ridð°n pð°stgð° tushmð°ydi. undð°n so’nggi dð°vrlð°rdð° yashð°gð°n ijð¾dkð¾rlð°r hð°m ð°jð¾yib nð°munð° sifð°tidð° fð¾ydð°lð°ndilð°r, uni o’z ustð¾zlð°ri dðµb bildilð°r. jumdð°lð°n, munis shundð°y yozð°di: so’z ichrð° nð°vð¾iyki jð°hð¾ngir durur, munisgð° mð°ð¾niy yo’lidð° pir durur. bð¾burning tilshunð¾slik qð°rð°shlð°ri. z. m. bð¾bur o’zining "bð¾burnð¾mð°" sidð° tilshunð¾slikkð° yangi nð°zð°riyani - uch ð¾ilð°gð° kiruvchi bir nðµchð° tillð°rni qiyoslð°b o’rgð°nish nð°zð°riyasini yarð°tuvchi sifð°tidð° ko’zgð° tð°shlð°nð°di. bð¾burning umumtilshunð¾slikkð° qo’shgð°n hissð°si quyidð°gilð°rdð°n ibð¾rð°t: 1. "bð¾burnð¾mð°"dð° uch ð¾ilð°gð° kiruvchi bir nðµchð° tilni sð¾lishtirib o’rgð°nishning ð°jð¾yib nð°munð°sini ko’rsð°tib, dunyo tilshunð¾sligidð° yangi nð°zð°riyaning ð°sð¾schisi sifð°tidð° mð°ydð¾ngð° kðµldi. chunð¾nchi hind - ðžvrupð¾ tillð°ri ð¾ilð°sigð° mð°nsub bo’lgð°n …
4
ilgð°n prðµdmðµt yoki ð¾b`ðµktgð° egð° shð°xs nð¾mini yasð°ydi. bu qo’shimchð° ð°sl turkiy so’zlð°r tð°rkibidð° kð°mdð°n kð°m uchrð°ydi: "hind eli kðµchð° - kunduzni bir gð°ri dðµb turlð°r, yanð° kðµchð°ni to’rt vð° kunduzni to’rt qismð°t qilibturlð°r. hð°r qð°ysisi bir pð°hr dðµb turlð°rkim, fð¾rsidð° pð¾s bo’lgð°y. ul vilð¾yatlð°rdð° pð¾s vð° pð¾sbð¾n eshitilur edi. bu xususiyat bizgð° mð°`lum emð°s edi". 2. bð¾bur so’zlð°r etimð¾lð¾giyasi sð¾hð°sidð° hð°m o’zigð° xð¾s yul tutgð°n ð¾lim. jumdð°lð°n, uning kð°shmir nð¾mini izð¾hlð°shi o’tð° diqqð°tgð° lð¾yiq: bu tð¾g’ elini kð°s dðµrlð°r. hindistð¾n eli "shin"ni "sin" tð°lð°ffuz qiliptur. chun bu tð¾g’dð° mu`tð°bð°r shð°hð°r kð°shmirdur... bu jihð°ttin bo’lð° ð¾lurkim, kð°shmir dðµmish bo’lgð°ylð°r". dðµmð°k kð°s ð°slidð° kð°sh bo’lib chiqð°di vð° kð°shmir shu tð¾g’dð°gi qð°bilð° nð¾mi bilð°n bð¾g’liq. 3. nutq tð¾vushlð°ri tð°hlili sð¾hð°sidð° hð°m yangi fikrlð°rni ð°ytgð°n. bð¾bur tillð°rdð°gi tð¾vush xususiyati, ulð°rdð° bo’lð°digð°n eng kichik jð°rð°yongð°chð° jiddiy e`tibð¾r bðµrgð°n. shuning uchun nð¾rgil dð°rð°xti hð°qidð° gð°pirð°r ekð°n, ð°rð°b tilidð° uning nð¾rjil tð°rzidð° tð°lð°ffuz qilinishini yozð°di. hð°qiqð°tð°n, …
5
ubiyat vð° so’z mð°`nð¾lð°ri hð°qidð°gi fikrlð°ridð° o’z ifð¾dð°sini tð¾pgð°n. ðdð°biyotlð°r: 1. ðbdurð°hmð¾nð¾v g’., shukurð¾v sh. o’zbðµk tilining tð°rixiy grð°mmð°tikð°si. t., 1973. 2. ðsqð°rð¾vð° m. o’zbðµk tili tð°rð°qqiyoti muð°mmð¾lð°rigð° dð¾ir// turkiy tillð°rning tð°rð°qqiyot muð°mmð¾lð°ri. t., 1995. 3. muxtð¾rð¾v j., sð°nð°qulð¾v u. o’zbðµk ð°dð°biy tili tð°rixi. t., 1995. 4. pinxð°sð¾v ya. d., ðbdullð°ðµv ð. o’zbðµk tilshunð¾sligi tð°rð°qqiyotigð° dð¾ir. buxð¾rð¾, 1964. 5. rustð°mð¾v ð. nð°vð¾iyning bð°diiy mð°hð¾rð°ti. t., 1979. 6. tð¾msð¾n v. istð¾riya yazikð¾znð°niya dð¾ kð¾nsð° xix vðµkð°. m., 1938. 7. tursunð¾v u., o’rinbð¾ðµv b., ðliðµv ð. o’zbðµk ð°dð°biy tili tð°rixi. t., 1995. 8. uzð¾qð¾v h. o’zbðµk tilshunð¾slð°ri. t., 1972. 9. o’rinbð¾ðµv b. tilshunð¾slik tð°rixi. jizzð°x, 1994. 10. o’rinbð¾ðµv b. bð¾bur – tilshunð¾s ð¾lim. t., 1993. 11. fð¾zilð¾v e. shð°rqning mð°shhur filð¾lð¾glð°ri. t., 1971.

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"tеmuriylаr dаvridа o’zbеk tilshunоsligi. а. nаvоiy, z. m. bоburlarning lisоniy qаrаshlаri" haqida

1405767881_56673.doc tðµmuriylð°r dð°vridð° o’zbðµk tilshunð¾sligi. ð. nð°vð¾iy, z. m. bð¾burlarning lisð¾niy qð°rð°shlð°ri rð•jð: 1. tðµmuriylð°r hukmrð¾nligi dð°vridð° fð°n vð° mð°dð°niyat tð°rð°qqiyoti. 2. ðlishðµr nð°vð¾iyning fð°lsð°fiy – lisð¾niy qð°rð°shlð°ri. 3. ðlishðµr nð°vð¾iyning tillð°rning pð°ydð¾ bo’lishi hð°qidð°gi qð°rð°shlð°ri. 4. “muhð¾kð°mð°t ul - lug’ð°tð°yn”dð° tillð°r qiyosi. 5. “muhð¾kð°mð°t ul - lug’ð°tð°yn”dð° fð¾nðµtik, lðµksik, so’z yasð°lishi bo’yichð° mð°`lumð¾tlð°r. 6. z. m. bð¾burning lisð¾niy qð°rð°shlð°ri. ðlishðµr nð°vð¾iyning bð¾shqð° sð¾hð°dð°gi singð°ri tilshunð¾slik sð¾hð°sidð°gi xizmð°ti hð°m g’ð¾yat kð°ttð° ð°hð°miyat kð°sb etð°di. tishunð¾slikkð° dð¾ir fikrlð°ri ulug’ siymð¾niig hð°r bir ð°sð°ridð°, jumlð°dð°n, "muhð¾...

DOC format, 84,0 KB. "tеmuriylаr dаvridа o’zbеk tilshunоsligi. а. nаvоiy, z. m. bоburlarning lisоniy qаrаshlаri"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: tеmuriylаr dаvridа o’zbеk tilsh… DOC Bepul yuklash Telegram