tarixiy grammatika

DOC 37.0 KB Free download

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1405762985_56604.doc mavzu: tarixiy grammatika tarixiy grammatika reja: 1. ot to’g’risida umumiy tushuncha. 2. otlarning turlanishi. 3. otlarga xos bo’lgan kuchli va kuchsiz turlanishlar. ot to‘g‘risida umumiy tushuncha (qadimgi yuqori nemis tili davri) qadimgi yuqori nemis tilida otga quyidagi grammatik kategoriyalar xos bo‘lgan: rod, kelishik, son. nemis tilida ham qadimgi german tillaridagi kabi mujskoy, jenskoy va sredniy rodlar mavjud bo‘lgan. son kategoriyasi birlik va ko‘plikdan tashkil topgan. kelishik sohasida hozirgi zamon nemis tilidagidek to’rtta kelishik mavjud bo‘lgan: nominativ, genitiv, dativ va akkusativ. ayrim yozma yodgorliklarda inistrumental deb nomlanuvchi kelishik ham uchrab turgan. ushbu kelishik qo‘llanishdan chiqib ketgan. qadimgi o‘rta yuqori nemis tilida ham, so‘z tarkibi ikki morfemaden iborat bo‘lgan: o‘zak, ya’ni negiz yasovchi suffiks+kelishik ko‘rsatgichi. ko‘rinib turibdiki, o‘zak va kelishik qo‘shimchasi o‘rtasida maxsus negiz yasovchi element dastlabki davrlarda so‘z yasovchi xususiyatiga ham ega bo‘lgan, keyinchalik esa bu xususiyat yo‘qolib ketgan. otlar tarkibida keluvchi negiz yasovchi suffikslarning xarakteriga ko‘ra otlar har -xil …

gesti 4. «n»-asosli otlarning turlanishi: bu asosga ega bo‘lgan otlar asosan kuchsiz turlanadi: bizga ma’lumki -n asosidan iborat bo‘lgan otlar hind-ovropa tillarida ham uchrab turadi. masalan: lotin tilida: nom. homo; gent. -hominis, akk. hominem, ko‘plikda hominess (qiyoslang: got tilida: guma, gent. guminis). demak ushbu keltirilgan misollarda -in asos tashkil qiluvchi suffiks bo‘lib, u faqatgina genitiv kelishigida namoyon bo‘ladi xolos: homin+is(gent). «n»-asosli otlarning nemis tilida turlanishi: -an(m. r)-an(sr. r)-on (j. r)-in(j. r). singular n namo herza zunga g namen (-in) herzen (-in) zungen d namen (-in) herzen (-in) zungun akk namon (-un) herza zungun plural n. namon (–um) herzun zungun g. namo (–no) herzono zungono d. namom (-on) herzom(-on) zungom(-on) akk. namon (-um) herzun(-on) zungum yangi yuqori nemis tili davrida ham otlarning shakl o‘zgarish sistemasiga (ya’ni turlanish sistemasiga) urg‘usiz bo‘g‘indagi unlilarning katta ta’sir ko‘rsatganligini ko‘ramiz. yuqorida qayd qilganimizdek, unlilarning reduktsiya jarayoni qadimgi yuqori nemis tili davridayoq boshlangan bo‘lib, o‘rta yuqori nemis …

arm tag gast wort shunday qilib yangi yuqori nemis tili davrida mujskoy va jenskoy roddagi otlarning turlanish sistemasida hech qanday farq sezilmaydi. kuchsiz turlanish sohasida ham yangi yuqori nemis tili davrida bir qator o‘zgarishlar yuz beradi. biz yuqorida kuchsiz turlanishda ham uchala roddan har-xil otlar kirishini ko‘rib o‘tgan edik. yangi yuqori nemis tili davrida kuchsiz turlanishga faqatgina mujskoy roddagi otlar taluqli bo‘ladi. bu turlanishga birinchi navbatda -e suffiksiga ega bo‘lgan va jonli predmetni bildiradigan otlar kiradi: gatte, affe, rabe, knabe, gennosse, bube va boshqalar. bu kabi otlarning ayrimlari -e suffiksini tushirib qoldiradi, lekin shunga qaramasdan kuchsiz turlanish bo‘yicha turlanadi: graf, bar, herr, fürst, prinz, tor va boshqalar. ayrim hollarda -i suffiksi tushib qolishi natijasida kuchsiz turlanish doirasidan otlar kuchli turlanish tipiga o‘tadi: masalan: held oti xv asrdan boshlab kuchsiz turlanish bo‘yicha o‘zgaradi. turlanishga xos bo‘lgan xususiyatlar to‘g‘risida qolgan materiallarni o‘rganish maqsadida manba’ga murojat qiling: (v. m. jirmonskiy, 1965, s. 180-217).

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "tarixiy grammatika"

1405762985_56604.doc mavzu: tarixiy grammatika tarixiy grammatika reja: 1. ot to’g’risida umumiy tushuncha. 2. otlarning turlanishi. 3. otlarga xos bo’lgan kuchli va kuchsiz turlanishlar. ot to‘g‘risida umumiy tushuncha (qadimgi yuqori nemis tili davri) qadimgi yuqori nemis tilida otga quyidagi grammatik kategoriyalar xos bo‘lgan: rod, kelishik, son. nemis tilida ham qadimgi german tillaridagi kabi mujskoy, jenskoy va sredniy rodlar mavjud bo‘lgan. son kategoriyasi birlik va ko‘plikdan tashkil topgan. kelishik sohasida hozirgi zamon nemis tilidagidek to’rtta kelishik mavjud bo‘lgan: nominativ, genitiv, dativ va akkusativ. ayrim yozma yodgorliklarda inistrumental deb nomlanuvchi kelishik ham uchrab turgan. ushbu kelishik qo‘llanishdan chiqib ketgan. qadimgi o‘rta yuqori nemis tilida ham, so...

DOC format, 37.0 KB. To download "tarixiy grammatika", click the Telegram button on the left.

Tags: tarixiy grammatika DOC Free download Telegram