sintaktik munosabatlar va ularning ifodalanishi

DOC 35,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1405759559_56546.doc sintaktik munosabatlar va ularning ifodalanishi reja: 1. sintaktik munosabatlar va ularning ifodalanishi 2. sintaktik munosabatlarning turlari 3. subodinativ munosabat ob`ektli, atributiv, relyativ, predikatli 4. koordinativ munosabat 5. kopulyativ munosabat 6. intraduktiv munosabat: vokativ, modal munosabat sintaktik munosabatlar sintaktik aloqalar yordamida ifodalanadi. sintaktik munosabat bilan sintaktik aloqa bir-birini hokazo qiluvchi bir xodisaning ikki tomoni bo`lsa ham, lekin ularning har ikkisi ma`lum o`ziga xoslikka egaligi tufayli bir-biriga muvofiq kelishi shart emas. masalan, sintaktik munosabat tarkibiga kiruvchi vokativ v modal munosabatlar sintaktik aloqa tarkibida kirishmaydi. sintaktik birliklarning mazmuniy munosabati kishi ongida aks etgan moddiy dunyodagi elementlarning o`zaro munosabati sanaladi. masalan, predmei va uning belgisi, harakat va uning sub`ekti harakat va uning ob`ekti o`rtasidagi munosabatlar. shunga ko`ra, sintaktik birliklar o`rtasidagi sintaktik munosabatlari quyidagi turlarga ajratish mumkin: 1. bir tomonlama (subordinativ) munosabat: predikativli, ob`ektli, atributivli, revlyativli. 2. ikki tomonlama (koordinativ) munosabat. 3. uyushiq bo`laklar (kopulativ) munosabat. 4. vokativ va modal (intraduktiv) munosabat. shu munosabatlarning …

unosabat) hosil bo`ladi: vafodor qiz, qiz vafodor kabi. so`zlar sintaktik aloqaga kirishganda, ular faqatgina shakliy bog`lanib qolmay, unda biror vokeylik, tushunchalar ifodalangan bo`ladi (qaratuvchi-qaralmish). bunday birikma tarkibidagi birliklarning sub`ektli munosabati muvofiqlashuv munosabati sanaladi. vazifasiga ko`ra, so`z qo`shilmalarining predikativ, ob`ektli va relyativ birikmalarga bo`linishi kelib chiqadi. ular kesimli, aniqlovini, to`ldiruvchili, xolli birikmalar deb ham nomlanadi. bir tomonlama (subordinativ) munosabat o`z vazifasiga ko`ra quyidagi ko`rinishlarga ega: ega va kesim munosabati orqali hosil bo`lgan birikmadir. atributiv munosabatda predmetning belgi o`rniga qo`shib, bir murakkab tasavvur xolida beriladi. bu birikma sifatlovchi va sifatlanmishdan hosil bo`ladi. ular material jixatidan quyidagi ko`rinishlarga ega: ot+ot: xalq boyligi, yog`och uy sifat+ot: yangi dunyo, zur ko`tarinkilik sifatdosh+ot: aytilgan o`q, o`qigan yigit olmosh+ot: shu bahor, bu bino, ushbu maktab son+ot: o`n sakkiz yoshlik, o`nta kitob ravish+ot: oz suv, ko`p qalam, tez bola mimema+ot: duv-duv gap, shov-shuv daryo ob`ektli birikma predmet bilan harakat orasidani munosabatni ko`rsatadi. ob`ektli birikmaning tobe komponent bo`lib kelgan …

shakllangan birikmalarning material jixatidan ko`rinishlari quyidagichadir: ravish+fe`l: sekin yurmoq, ravon o`qimoq. ravish+fe`l: yarqirab ko`rinmoq, shildirab oqmoq, suyunib gapirmoq. ba`zi ishlarda relyativ birikmani bitishuvga tenglashtirish xollari uchraydi (g`ulomov a., askarova m. hozirga o`zbek tili. toshkent: 1965,17-bet). ikkinchi tomonlama (koordinativ) munosabat asosida qaratuvchi-qaralmishmunosabati shakllanadi: xalqimizning boyligi, mening kitobim. bunday munosabatda, birinchidan, qaratuvchi qaralmishlar o`ziga mos egalik shakllaridan birida kelishini, ikkinchidan, qaratuvchini qaratqich kelishigida talab qiladi. shuning uchun bunday munosabatni tobe munosabatdan farqlash lozim. uni muvofiqlashuv deb atash maqsadga muvofiqdir. uyushiq bo`laklar bir-biri bilan o`zaro sintaktik munosabatga kirishadi. uyushiq bo`laklar birliklarning o`zaro munosabati kopulyativ munosabat sanaladi: saroy uchun allaqancha taxta, yog`och, tunuka oldirib quygan. (s.ahmad) undalma va kirishlar orqali ifodalanadigan munosabat turi intraduktiv munosabat sanaladi: bu xil munosabat gapning sintaktik tuzilishi orqali ifodalangan diktum bilan so`zlovichi o`rtasidagi munosabatdir. intraduktiv munosabat o`z xarakteriga ko`ra vokativ, modal munosabatga bo`linadi: men shoshilayotganim yo`q, bolam (m.ibragimov, lekin menimcha, siz haqsiz (sh.rashidov). xullas, sintaktik birliklar ham til birligi …

sintaktik munosabatlar va ularning ifodalanishi - Page 4

sintaktik munosabatlar va ularning ifodalanishi - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sintaktik munosabatlar va ularning ifodalanishi"

1405759559_56546.doc sintaktik munosabatlar va ularning ifodalanishi reja: 1. sintaktik munosabatlar va ularning ifodalanishi 2. sintaktik munosabatlarning turlari 3. subodinativ munosabat ob`ektli, atributiv, relyativ, predikatli 4. koordinativ munosabat 5. kopulyativ munosabat 6. intraduktiv munosabat: vokativ, modal munosabat sintaktik munosabatlar sintaktik aloqalar yordamida ifodalanadi. sintaktik munosabat bilan sintaktik aloqa bir-birini hokazo qiluvchi bir xodisaning ikki tomoni bo`lsa ham, lekin ularning har ikkisi ma`lum o`ziga xoslikka egaligi tufayli bir-biriga muvofiq kelishi shart emas. masalan, sintaktik munosabat tarkibiga kiruvchi vokativ v modal munosabatlar sintaktik aloqa tarkibida kirishmaydi. sintaktik birliklarning mazmuniy munosabati kishi ongida aks etgan moddiy du...

Формат DOC, 35,5 КБ. Чтобы скачать "sintaktik munosabatlar va ularning ifodalanishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sintaktik munosabatlar va ularn… DOC Бесплатная загрузка Telegram