qadimgi turkiy til va uning taraqqiyot yo’llari

DOC 76,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1405746756_56447.doc qadimgi turkiy til va uning taraqqiyot yoâllari reja: 1. qadimgi turkiy til kursining vazifasi va mundarijasi 2. qadimgi turkiyga oid muhim asarlar va bibliografik manbalar. 3. qadimgi turkiy tilni oârgangan mashhur olimlar. 4. qadimgi turkiy tilda yozilgan yirik bitiktoshlar. tayanch tushunchalar. toânyuquq bitiktoshi. bu yozuv yodgorligi ikkinchi turk hokonligiga asos solgan eltarish xoqonining(asl oti qutlugâ, xitoy manbalarida gudulu) maslahatchisi va sarkarda toânyuquqqa bagâishlanib 712-716 yillar orasida toshga uyib yozilgan. kultigin bitiktoshi - bu bitiktosh eltarish oâgâli bilga hoqonning inisi kultigin sharafiga qoâyilgan. kultigin 731 yil 27 fevralda 47 yoshida vafot qildi. bilga xoqon bitiktoshi - bu marmarga bitilgan eltarish hoqonning oâgâli kultiginning ogâasi bilga xoqon (asl oti xitoy yilnomalarida moâgâilon deb berilgan) sharafiga 735 yilda qoâyilgan. ðâzbek tili turkiy tillarga mansub boâlib, oltoy nazariyasiga moâgâil, tungus-manjur, korsys va yapon tillari bilan birgalikda oltoy tillari oilasini tashkil etadi. oltoy tillarini urol tillari (ugor, fin na samodiy tillari) bilan qardosh deb …

n va yusgchji hamda boshqa turkiy qabila va urugâlarning tili aralashuvidan hosil boâlgan tildir. bu davrga oid yodgorliklar saqlanib qolmagan. ii. .qadimgi turkiy til - turk hoqonliginikg shakllaningidan qoraxoniylargacha boâlgan davrni oâz ichiga oladi. bu davrning yozma yodgorliklari bizgacha yetib kelgan. qadimgi turkiy yoema yodgorliklariga turkiy run ( oârxun-enisey), uygâur va qisman moniy (yoki monaviy), birahmon (brahma), sugâdda yozilgan obidalar kiradi.bular ichida eng mashhuri turk xonlari kultigin va tunyuquq shaâniga qoâyilgan qabr toshlariga yozilgan yodgorlikdir. bu toshlar oârxun (moâgâiliston) va yenisey daryolari boâylaridan topilganligi sababli fanda â« oârxun-enisey yozuvlariâ» deb nomlanadi. shuningdeq bu yozuv run nomi bilan ham ataladi. "run" soâzi skandinaviya xalqdari tilida "sirli, tilsim" maânolarida qoâllangan. sibirda surgunda boâlgan shved ofitseri f.t.tabbsrt-stralenberg 1730 yilda oârxun-enisey yozuvining bir nechalarini topib, hali tarixda nomaâlum boâlgan va hech kimsaga tushunarli boâlmagan bu yozuvni yuqoridasidek nomlagan edi. bu yozuvni dastlab v.tomsen oâqidi. u 1893 yil 15 dekabrda daniya fanlar akademiyasi majlisida oârxun …

yodgorliklar uygâur va arab yozuvida yozilgan. arab yozuvi uygâur yozuviga nisbatan stabillashgan holda qoâllanadi. bu davrda oâ oâzbek xalqi va uning tili shakllaningiga zamin tayyorlana boshlaydi. qoraxoniylar davrida qarluq, uygâur va qisman qipchoq. oâgâoâz urugâ tillari xususiyatini oâz ichiga olgan turkiy adabiy til mavjud edi. bu adabiy tilda quyidagi asarlar yaratilgan. 1. qutadgâu bilig. muallifi yusuf xos hojib. uning uch nuxasi bor. namangan va qohira nushalari arab yozuvida. u 1069 yilda tabgâach bugraxonga atab yozilgan. 2. devonu lugâatit turq mahmud qoshgâariy tomonidan yozilgan 3. hibbatul - haqoyiq; ahmad yugnakiy tomonidan yozilgan. 4. "qissasul - anbiyo" 1310 yilda raboti degan joyda rabgâuziy tomonidan yaratilgan. 5. "oâgâuznoma" xiii asr yodgorgorligi hisoblansa-da, til jihatdan" hibbat-ul haqoyiq''dan eyokiroqdir. 6. "tafsir". qurâon suralarining tarjimasi va izohidan iborat "tafsir" ustida maxsus tadqiqot ishi olib borilgan. qadimgi turkiy tilning run yozuvida bitilgan yirik namunalari quyidagilardir: 1. kultigin bitiklari. bu bitiktosh eltarish oâgâli bilga hoqonning inisi kultigin sharafiga …

daryosi va shineusu koâliga yaqin yerdan topgan. bitiktosh 759 yilda qoâyilgan deb taxmin kilinadi. qadimgi turkiy tilning taxminan u-x asrlarda vujudga kelgan. uygâur yozuvidagi yirik va asosiy namunalari quyidagilardir: 1. xuastuanift. buning uchta qulyozma nusxasi bor. turfan yaqinidagi ostona degan joydan keltirilgan nusxasi uygâur yozuvida yozilgan. turfandan topilgan berlin nusxasi va ming budda gâori"dan topilgan london nusxasi moniy yozuvida yozilgan.london nusxasining faksimili londonda 1910-1911 yillarda nashr qilingan. 2. shahzodalar qaqyanamqara va papamqara haqida qissa.qoâlyozma parij milliy kutubxonasida boâlib, uning transliteratsiya va fransuzcha tarjimasini 1914 yilda p.pello nashr etgan. 3. oltin yoruk- bu asar asli sanskriktcha boâlgan."suvarnaprabhasa"ning xitoycha variantidan qilingan turkiy tarjimasi boâlib, budda diniga oid sura, yaâni muqaddas kitoblardan biridir. u x asrda beshbaliqda yashagan singku seli tutung qalamiga mansub. 4. sekiz yukmaq .koâlyozma turfandan topilgan. nemis olimlari v.bang, gaben va turk olimi g.r.rahmatiylar birgalikda 1934 yilda berlinda "turkish turfantekst" seriyasida nashr etganlar. 5. atavaka devi xaqida afsona.4 ta qoâlyozmasidan …

qadimgi turkiy til va uning taraqqiyot yo’llari - Page 5

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"qadimgi turkiy til va uning taraqqiyot yo’llari" haqida

1405746756_56447.doc qadimgi turkiy til va uning taraqqiyot yoâllari reja: 1. qadimgi turkiy til kursining vazifasi va mundarijasi 2. qadimgi turkiyga oid muhim asarlar va bibliografik manbalar. 3. qadimgi turkiy tilni oârgangan mashhur olimlar. 4. qadimgi turkiy tilda yozilgan yirik bitiktoshlar. tayanch tushunchalar. toânyuquq bitiktoshi. bu yozuv yodgorligi ikkinchi turk hokonligiga asos solgan eltarish xoqonining(asl oti qutlugâ, xitoy manbalarida gudulu) maslahatchisi va sarkarda toânyuquqqa bagâishlanib 712-716 yillar orasida toshga uyib yozilgan. kultigin bitiktoshi - bu bitiktosh eltarish oâgâli bilga hoqonning inisi kultigin sharafiga qoâyilgan. kultigin 731 yil 27 fevralda 47 yoshida vafot qildi. bilga xoqon bitiktoshi - bu marmarga bitilgan eltarish hoqonning o...

DOC format, 76,5 KB. "qadimgi turkiy til va uning taraqqiyot yo’llari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: qadimgi turkiy til va uning tar… DOC Bepul yuklash Telegram